Gözde Uçuşan Cisimler (Miyodezopsi)

Genel Bakış

Gözde uçuşan cisimler, görüş alanınızda yüzen küçük noktalar, iplikler, halkalar veya örümcek ağı gibi şekillerdir. Tıptaki adı 'miyodezopsi'dir; halk arasında 'uçuşan sinekler' ya da 'göz önünde yüzen lekeler' olarak da bilinir. Gözün içi, 'vitreus' denilen jel benzeri berrak bir maddeyle doludur. Bu jel zamanla hafifçe büzüşür ve içinde küçük parçacıklar oluşabilir. Bu parçacıklar gözün arkasındaki ışığa duyarlı tabakaya (retina) gölge düşürür ve siz onları yüzen şekiller olarak görürsünüz. Çoğu zaman zararsızdırlar, ancak aniden artmaları bir göz doktoruna başvurmanız için önemli bir işaret olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Yetişkinlerin büyük bir kısmı hayatlarının bir döneminde uçuşan cisimler fark eder ve yaş ilerledikçe bu durum daha sık görülür.

Herkesi etkileyebilir, ancak en çok 50 yaş üzeri yetişkinlerde, uzağı iyi göremeyen (miyop) kişilerde, göz ameliyatı geçirmiş olanlarda ve göz yaralanması yaşamış kişilerde görülür. Çocuklarda nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Görüş alanında yüzen küçük noktalar, iplikler, kıvrımlar veya örümcek ağı benzeri şekiller
• Bakış yönünü değiştirdiğinizde hafifçe kayıp yeniden yerleşen lekeler
• Özellikle düz ve aydınlık bir yüzeye (örneğin mavi gökyüzü, beyaz duvar) bakarken daha belirgin hale gelme
• Lekelerin gözünüzü kırptığınızda kaybolmaması — çünkü gözün içindedirler, göz yüzeyinde değil
• Zaman zaman hafif ışık çakmaları veya parlamalar görme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda uçuşan cisimler nadirdir ve çocuklar bunu genellikle tarif etmekte zorlanır.
• Çocuğunuz gözünde 'sinek' veya 'leke' gördüğünü söylüyorsa ya da gözünü sık sık ovuyorsa, bir göz doktoruna danışmanız iyi olur.
• Göz yaralanması sonrası ortaya çıkan şikâyetler çocuklarda mutlaka değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe gözün içindeki jelin büzüşmesi arttığı için uçuşan cisimler daha sık görülür.
• İleri yaşta ani başlayan yoğun uçuşan cisimler ve ışık çakmaları retina yırtığı açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
• Katarakt ameliyatı geçirmiş kişilerde de bu şikâyetler daha sık bildirilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Göz içindeki jelin (vitreus) yaşla birlikte büzüşmesi ve içinde küçük parçacıklar oluşması — en yaygın nedeni budur
• Jelin göz duvarından ayrılması (arka vitreus dekolmanı denir); bu genellikle zararsızdır ama yeni şikâyetlerle başlar
• Retinada küçük bir yırtık veya yırtılma olması
• Göz içinde kanama olması (örneğin diyabete bağlı göz hasarı ya da yaralanma sonrası)
• Göz içi iltihabı (üveit gibi) veya göz enfeksiyonları
• Katarakt ameliyatı veya diğer göz ameliyatları sonrası dönem
• Göz yaralanmaları

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle 50 yaş üzeri)
• Uzağı iyi görememe (miyop) — gözün yapısal olarak daha uzun olması
• Daha önce göz ameliyatı geçirmiş olmak
• Göz yaralanması öyküsü
• Şeker hastalığı (diyabet) gibi göz damarlarını etkileyebilen hastalıklar
• Göz içi iltihabı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aniden çok sayıda yeni leke görünmesi
• Işık çakmaları veya şimşek gibi parlamalar
• Görüş alanınızda perde veya koyu gölge oluşması
• Görüşün hızla bulanıklaşması veya azalması
• Göz yaralanması sonrası ortaya çıkan şikâyetler

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uçuşan cisimleri uzun süredir fark ediyorsanız ve sayıları değişmiyorsa, bir sonraki göz muayenenizde bunlardan söz edin
• Lekeler günlük işlerinizi (okuma, araba kullanma, ekrana bakma) zorlaştırıyorsa
• Şeker hastalığınız varsa ve gözünüzde yeni değişiklikler fark ediyorsanız
• Gözlerinizde sürekli bir rahatsızlık hissi veya birlikte kızarıklık varsa

Tanı

Teşhis genellikle bir göz hekiminin yaptığı muayene ile konur. Hekiminiz gözlerinizi özel damlalarla genişletip gözün içini (retina dahil) ayrıntılı olarak inceler. Bu muayene sırasında gözün içindeki jelin durumu ve retinanın sağlıklı olup olmadığı değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf okuma tablosu)
• Göz bebeğini genişleten damlalar sonrası ayrıntılı retina muayenesi
• Göz içinin özel bir ışıkla incelenmesi (biyomikroskopi)
• Gerektiğinde göz içinin görüntülenmesi (optik koherens tomografi veya ultrason gibi görüntüleme yöntemleri)
• Öykü ve şikâyetlerin ayrıntılı olarak dinlenmesi — ne zaman başladığı, sayısının artıp artmadığı, ışık çakması olup olmadığı

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ancak göz bebeğini genişleten damlalar nedeniyle birkaç saat bulanık görme ve ışığa hassasiyet olabilir. Bu süre içinde araba kullanmamanız önerilir. Çoğu durumda tek bir muayene ile durum netleşir; şikâyetler yeni başladıysa hekiminiz kısa süre sonra kontrol muayenesi isteyebilir.

Tedavi

Çoğu uçuşan cisim özel bir tedavi gerektirmez; beyin zamanla bunları görmezden gelmeyi öğrenir ve günlük hayatta daha az fark edilirler. Tedavi yaklaşımı, altta yatan bir sorun olup olmamasına göre belirlenir. Retinada yırtık gibi bir durum varsa, hekiminiz uygun girişimi planlar.

Evde kişisel bakım

• Lekeleri fark ettiğinizde gözünüzü aşırı hareket ettirip onları 'kovalamaya' çalışmak yerine bakışınızı yavaşça başka yöne kaydırın
• Düz, aydınlık yüzeylere uzun süre bakmaktan kaçının — bu, lekelerin daha belirgin görünmesine yol açar
• Bol ışıklı ortamlarda okuyun ve ekran parlaklığını gözünüzü yormayacak şekilde ayarlayın
• Düzenli göz muayenelerinizi aksatmayın; şikâyetlerinizde bir değişiklik olursa not alıp hekiminize bildirin
• Şeker hastalığı gibi kronik bir hastalığınız varsa tedavi ve kontrollerinizi düzenli sürdürün

Tıbbi tedaviler

Çoğu kişide ilaç tedavisi gerekmez. Hekiminiz öncelikle altta yatan nedeni değerlendirir. Göz içi iltihabı veya başka bir göz hastalığı saptanırsa, o duruma yönelik tedavi planlanır; bu tedaviler yalnızca göz hekiminin uygun görmesi halinde ve onun önerdiği şekilde uygulanır. Uçuşan cisimleri ortadan kaldırdığı kanıtlanmış bir ilaç, damla veya takviye bulunmamaktadır; internette veya çevrenizde önerilen ürünleri kullanmadan önce mutlaka hekiminize danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat yalnızca çok nadir durumlarda düşünülür. Retinada yırtık veya ayrılma varsa, göz hekimi lazer veya cerrahi bir girişimle retinanın korunmasını sağlayabilir. Görüşü ciddi şekilde etkileyen, günlük yaşamı zorlaştıran ve uzun süre geçmeyen çok yoğun uçuşan cisimlerde ise çok seçilmiş hastalarda cerrahi bir seçenek olarak konuşulabilir; ancak bu karar ayrıntılı değerlendirme ve hekiminizle birlikte alınır.

Bu durumla yaşamak

Uçuşan cisimlerle yaşamak çoğu insan için zamanla kolaylaşır. İlk fark ettiğiniz günlerde daha çok dikkatinizi çekerler; beyniniz onları görmezden gelmeyi öğrendikçe günlük hayatınızda daha az yer kaplarlar. Onları fark ettiğinizde panik yapmadan bakışınızı değiştirmeniz genellikle yeterlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz sağlığınız için düzenli göz muayenelerini planlayın ve randevularınızı ertelemeyin
• Ekran başında uzun süre kalıyorsanız düzenli aralar verin ve gözlerinizi dinlendirin
• Güneşli havalarda uygun güneş gözlüğü kullanarak gözlerinizi koruyun
• Spor ve iş kazalarına karşı gözlerinizi koruyucu ekipmanla koruyun
• Sigara kullanımı göz sağlığı için genel bir risk faktörüdür; bırakmayı düşünüyorsanız sağlık kuruluşunuzdan destek isteyin

Diyet ve egzersiz

Uçuşan cisimleri doğrudan önlediği kanıtlanmış özel bir besin yoktur. Yine de genel göz sağlığı için dengeli beslenme, bol sebze ve meyve tüketimi ve düzenli hareket önerilir. Düzenli egzersiz kan dolaşımını ve genel sağlığı destekler; şeker hastalığı gibi gözü etkileyebilen hastalıkların kontrolünde de önemli rol oynar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görüş alanınızda sürekli hareket eden şekiller görmek ilk başta kaygı verici olabilir. Bu duygu anlaşılırdır ve yaygındır. Şikâyetlerinizin çoğu vakada zararsız olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Yine de endişeniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa, uykuya dalmanızı zorlaştırıyorsa veya sürekli gözünüzü kontrol etme ihtiyacı hissediyorsanız bir sağlık uzmanından destek almanız önemlidir. Ruh sağlığınızla ilgili zorlanıyorsanız, bulunduğunuz yerdeki sağlık hizmetlerine veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurabilirsiniz; acil bir kriz durumunda 112'yi arayın.

Önleme

Uçuşan cisimleri tamamen önlemenin kanıtlanmış bir yolu yoktur; çünkü en sık nedeni gözün içindeki jelin yaşla birlikte doğal olarak değişmesidir. Ancak gözlerinizi korumak ve göz sağlığınızı düzenli olarak takip ettirmek, gözle ilgili sorunların erken fark edilmesine yardımcı olur.

Tarama programları

Düzenli göz muayeneleri en önemli adımdır. Şeker hastalığınız varsa veya uzağı iyi göremiyorsanız, hekiminizin önerdiği sıklıkta göz kontrolü yaptırmanız özellikle önemlidir. Türkiye'de aile hekiminiz sizi uygun göz polikliniğine yönlendirebilir; Sağlık Bakanlığı'nın birinci basamak sağlık hizmetleri bu konuda ilk başvuru noktanız olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çoğu uçuşan cisim herhangi bir soruna yol açmadan kendiliğinden geriler veya daha az fark edilir hale gelir.
• Nadiren, uçuşan cisimlerin ani artışı retinanın yırtılması veya ayrılması gibi tedavi edilmesi gereken bir durumun işareti olabilir; bu durumda erken müdahale görme kaybını önlemek açısından önemlidir.
• Göz içi kanaması veya iltihap gibi durumlar altta yatan neden olarak saptanırsa, uygun tedaviyle ele alınmaları gerekir.

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak uçuşan cisimlerin görünümü iyidir. Çoğu insan birkaç ay içinde bunlara alışır ve günlük yaşamı etkilenmez. Ani değişiklikleri fark ettiğinizde zamanında bir göz hekimine başvurmanız, olası sorunların erken yakalanmasını sağlar. Göz sağlığınızı düzenli takip ettirmeniz bu süreçte en güçlü destekçinizdir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.