Kırmızı Göz (Göz Kızarıklığı)

Genel Bakış

Kırmızı göz, gözün beyaz kısmının (sklera) ve göz kapağının içini kaplayan ince ve saydam zarın (konjonktiva) kızarmasıdır. Göz yüzeyindeki minik damarlar genişlediğinde göz pembe, kırmızı ya da kanlanmış görünür. Çoğu zaman rahatsız edici ama zararsız bir durumdur; yine de bazı kızarıklıklar ciddi bir sorunun ilk belirtisi olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Aile hekimlerine ve acil servislere yapılan göz şikâyeti başvurularının önemli bir kısmını göz kızarıklığı oluşturur. Çoğu kişi hayatında en az birkaç kez kırmızı göz yaşar.

Her yaştan insanı etkiler. Çocuklarda daha çok göz nezlesi (viral ya da bakteriyel enfeksiyon) görülür ve kreş ile okullarda kolayca yayılabilir. İleri yaşta kuru göz, göz kapağı kenarı iltihabı (blefarit), glokom ve geçirilmiş göz ameliyatları öne çıkar. Kontakt lens kullananlar, alerjisi olanlar ve ekran başında uzun süre vakit geçirenler de daha sık etkilenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözün beyaz kısmında kızarıklık, pembe ya da kanlanmış görünüm
• Kaşıntı, batma, yanma veya gözde kum varmış hissi
• Sululuk ya da yapışkan akıntı; sabahları kirpiklerin birbirine yapışması
• Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
• Göz kapağında şişlik veya ağırlık hissi
• Göz kırpınca geçen hafif bulanık görme
• Göz çevresinde hafif ağrı veya rahatsızlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Gözünü sürekli ovuşturma veya kaşıma
• Gözden akan akıntı ve kirpiklerde kuruyup yapışan kabuklar
• Işıktan kaçınma, gözünü açmakta zorlanma
• Huzursuzluk, ağlama, uykuya dalmakta güçlük
• Soğuk algınlığı belirtileriyle birlikte görülen kızarıklık (ateş, burun akıntısı, boğaz ağrısı)
• Kreş veya okulda benzer şikâyeti olan başka çocukların bulunması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gün boyu süren kuruluk, yanma ve batma hissi
• Göz kapağı kenarında kabuklanma ve tekrarlayan iltihap (blefarit)
• Sabahları geç açılan, bulanık görme
• Ani başlayan şiddetli göz ağrısı, bulantı ve ışıklı halkalar görme (acil değerlendirme gerekir)
• Katarakt veya glokom ameliyatı sonrası gelişen kızarıklık
• Kullanılan bazı ilaçların göz kuruluğunu artırabilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Viral konjonktivit (göz nezlesi) — genellikle soğuk algınlığıyla birlikte görülür ve çok bulaşıcıdır
• Bakteriyel konjonktivit — yoğun, yapışkan akıntıyla seyreder
• Alerjik konjonktivit — polen, toz akarları, ev hayvanı tüyü gibi tetikleyicilerle ortaya çıkar
• Kuru göz — gözyaşı miktarının ya da kalitesinin azalması
• Tahriş edici maddeler — sabun, şampuan, duman, toz, klordan etkilenme
• Kontakt lens kullanımı ve lens bakımındaki aksaklıklar
• Blefarit — göz kapağı kenarının iltihabı
• Subkonjonktival kanama — göz beyazında zararsız bir kan lekesi
• Göze yabancı cisim kaçması veya göz yüzeyinin çizilmesi
• Daha ciddi durumlar: kornea iltihabı (keratit), göz içi iltihabı (üveit), akut glokom (göz içi basıncının ani yükselmesi)

Risk faktörleri

• Kontakt lens kullanmak ve lens hijyenine dikkat etmemek
• Alerji, astım veya egzama öyküsü olması
• Uzun süre ekran başında kalmak ve az göz kırpmak
• Klimalı, kuru, tozlu veya dumanlı ortamlarda bulunmak
• Kreş, okul, yurt gibi kalabalık ortamlarda yakın temas
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar veya tedaviler
• İleri yaş
• Göz makyajını temizlemeden bırakmak, uygun olmayan solüsyonlar kullanmak
• Bazı ilaçların göz kuruluğu yapabilmesi (bu konuyu doktorunuzla konuşun)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı veya görmede hızlı bozulma
• Şiddetli göz ağrısı
• Göze kimyasal madde sıçraması veya göz yaralanması
• Yoğun ışık hassasiyeti ve bulanık görme
• Kontakt lens kullanırken başlayan ağrılı kızarıklık
• Göz bebeğinde beyazlık veya gözde renk değişikliği

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gündür geçmeyen kızarıklık
• Tekrarlayan göz nezlesi atakları
• Sürekli kuruluk, batma ve yanma hissi
• Günlük yaşamı etkileyen sulanma veya akıntı
• Göz kapağında şişlik, kabuklanma veya arpacık benzeri şişlik
• Alerji mevsimlerinde sık sık kızaran gözler

Tanı

Tanı çoğu zaman bir aile hekimi ya da göz hekimi tarafından yapılan kısa bir muayene ile konur. Hekiminiz şikâyetlerinizi dinler, gözünüzü ve çevresini inceler, gerekirse görme keskinliğinizi ölçer. Hangi nedenin öne çıktığını anlamak için büyüteçli bir cihazla (yarık lamba) göz yüzeyine bakılabilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf veya şekil okuma)
• Yarık lamba ile göz yüzeyi ve göz kapağı muayenesi
• Göz içi basıncı ölçümü (glokom şüphesinde)
• Gözyaşı miktarı ve kalitesini değerlendiren basit testler
• Gerektiğinde göz yüzeyinden örnek alınarak yapılan kültür incelemesi
• Alerji şüphesinde alerji değerlendirmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve ağrısızdır. Gözünüzü daha iyi görebilmek için damla verilebilir; bu damlalar kısa süreli yanma veya hafif bulanık görme yapabilir, birkaç dakika içinde geçer. Muayene sonrası bir süre araç kullanmamanız gerekebilir, bunu önceden planlamanız faydalı olur.

Tedavi

Tedavi tamamen kızarıklığın nedenine bağlıdır. Çoğu hafif olguda evde uygulanan basit önlemler yeterlidir. Enfeksiyon, alerji veya daha ciddi bir göz sorunu düşünülüyorsa hekiminiz size uygun tedaviyi planlar. Kendi kendinize göz damlası veya merhem kullanmamanız, özellikle kortizon içeren ürünlerden uzak durmanız önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın; gözünüze kirli elle dokunmayın
• Kontakt lens kullanıyorsanız iyileşene kadar lensleri çıkarın ve gözlük kullanın
• Göz makyajını birkaç gün uygulamayın; kullanılan fırça ve süngerleri yenileyin
• Temiz ve soğuk kompres uygulayın (temiz bir bezi ıslatıp sıkın, her göz için ayrı bez kullanın)
• Havlu, yastık kılıfı ve makyaj malzemelerini evdeki diğer kişilerle paylaşmayın
• Kuru ve tozlu ortamlardan, sigara dumanından ve klordan uzak durun
• Ekran başında uzun kalıyorsanız düzenli aralar verin ve gözlerinizi sık sık kırpın
• Bol sıvı tüketin ve gözünüzü ovuşturmaktan kaçının

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz nedene göre farklı yaklaşımlar önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon düşünülüyorsa mikropları hedefleyen bir tedavi; alerji düşünülüyorsa alerji belirtilerini azaltan damlalar; kuru göz varsa göz yüzeyini nemlendiren ürünler gündeme gelebilir. İltihaplı durumlarda hekiminizin uygun gördüğü iltihap azaltıcı tedaviler kullanılabilir. Bu ürünlerin türü, süresi ve dozu mutlaka hekiminiz tarafından belirlenmelidir; eczacınıza da danışabilirsiniz. Reçetesiz ürünler dahil hiçbir damlayı kendi başınıza uzun süre kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi girişim kırmızı gözde nadiren gerekir. Göze kaçan bir cismin çıkarılması, göz yüzeyindeki bir çiziğin değerlendirilmesi, tekrarlayan göz kapağı şişlikleri (örneğin arpacık veya şalazyon) ya da glokom gibi durumlarda hekiminiz işlem önerebilir. Bu kararlar göz hekimi tarafından ayrıntılı muayene sonrası verilir.

Bu durumla yaşamak

Kırmızı göz çoğu zaman günlük hayatı ciddi biçimde kısıtlamaz, ama birkaç gün rahatsız edici olabilir. Enfeksiyon kaynaklı kızarıklıkta, hekiminiz uygun görene kadar kalabalık ortamlardan uzak durmak ve evde dinlenmek bulaşma riskini azaltır. İş veya okul konusunda kararsızsanız sağlık kuruluşunuza danışmanız en güvenlisidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gözünüzü ovuşturmak yerine soğuk kompres uygulayın
• Sigara dumanından ve kimyasal buharlardan uzak durun
• Evde nem dengesini koruyun; çok kuru ortamlarda nemlendirici kullanın
• Ekran kullanımında 20 dakikada bir 20 saniye uzağa bakma alışkanlığı edinin
• Yeterli ve düzenli uyku göz sağlığını destekler
• Kontakt lenslerin bakımını talimatlara uygun yapın, lensleri suyla temas ettirmeyin

Diyet ve egzersiz

Kırmızı gözü doğrudan iyileştiren özel bir besin yoktur; ancak dengeli beslenme ve bol sıvı tüketimi genel sağlığı ve gözyaşı dengesini destekler. Ağrı veya görme bulanıklığı yoksa hafif egzersizler genellikle sakıncasızdır. Havuz veya deniz gibi klorlu ve mikroplu ortamlarda gözünüz iyileşene kadar dikkatli olun, yüzmeyi bir süre ertelemek en doğrusudur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz şikâyetleri görünür olduğu için kişiyi utanç, kaygı ya da rahatsızlık hissine sokabilir. Bu duygular normaldir ve çoğu zaman kısa sürelidir. Kaygınız sürüyorsa bir sağlık profesyoneliyle konuşmak iyi gelir. Kendinizi çok kaygılı, umutsuz ya da yalnız hissediyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun; acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Her kırmızı göz tamamen önlenemese de riski belirgin biçimde azaltmak mümkündür. El hijyeni, lens bakımı ve tahriş edici maddelerden uzak durmak en etkili adımlardır.

Aşılar

Kırmızı göz için özel bir aşı yoktur. Ancak mevsimsel grip ve benzeri solunum yolu enfeksiyonlarına karşı önerilen aşılar, bu enfeksiyonlara bağlı göz şikâyetlerini azaltmaya yardımcı olabilir. Aşı uygunluğu için sağlık kuruluşunuza danışın.

Tarama programları

Kırmızı göz için rutin bir tarama testi yoktur. Yine de düzenli göz muayenesi, özellikle 40 yaş üzerinde, diyabeti olanlarda ve gözlük kullananlarda gizli seyreden göz hastalıklarının erken fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun gözün daha derin katmanlarına yayılması
• Kornea (gözün saydam ön yüzeyi) üzerinde kalıcı iz kalması
• Kontakt lens kullanımına bağlı ciddi göz yüzeyi iltihabı
• Tedavi edilmeyen akut glokomda kalıcı görme kaybı
• Tekrarlayan ve uzun süren kızarıklık, günlük konforun bozulması

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki kırmızı gözün büyük çoğunluğu birkaç gün ile birkaç hafta içinde tamamen düzelir. Belirtileri erken fark edip uygun şekilde hareket etmek, olası sorunların önüne geçmenin en kolay yoludur. Şikâyetler uzarsa ya da görmede bir değişiklik olursa bir sağlık kuruluşuna başvurmanız yeterlidir; çoğu kişi kısa sürede normal göz sağlığına döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.