Yüksek Hemoglobin Sayısı

Genel Bakış

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijen taşıyan bir proteindir. Yüksek hemoglobin sayısı, kan testinde bu proteinin veya kırmızı kan hücrelerinin normalden fazla görünmesidir. Bazen yalnızca susuzluktan kaynaklanır; bazen de sigara, uyku apnesi, kalp veya akciğer sorunları ya da kemik iliği hastalıkları gibi nedenlerle ortaya çıkar. Tek başına yüksek değer tanı anlamına gelmez; hekim değerlendirmesi gerekir.

Kan tahlillerinde yüksek hemoglobin sık görülebilen bir bulgudur. Ancak gerçek bir kan hastalığına bağlı yükseklik daha nadirdir. Çoğu zaman geçici veya düzeltilebilir bir neden bulunur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu kişide hiç belirti olmayabilir.
• Baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Yorgunluk
• Ciltte kızarıklık, özellikle yüzde
• Görmede bulanıklık
• Sıcak duş sonrası kaşıntı
• El ve ayaklarda yanma veya ağrı
• Kolay morarma veya burun kanaması
• Bacakta şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde emmede azalma ve huzursuzluk
• Baş ağrısı veya baş dönmesi
• Ciltte kızarıklık
• Nefes almada zorlanma
• Dudaklarda morarma olursa hemen 112'yi arayın.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Baş dönmesi, denge kaybı veya düşme
• Unutkanlık veya bilinç bulanıklığı
• Nefes darlığı
• Bacakta şişme
• Ciltte kaşıntı

Nedenler

Ana nedenler

• Susuzluk nedeniyle kanın yoğunlaşması
• Sigara kullanımı
• Yüksek rakımda yaşam
• Uyku apnesi
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH gibi)
• Kalp hastalığına bağlı oksijen azalması
• Böbrek hastalığı veya böbrek tümörü
• Kemik iliğinin fazla kırmızı hücre ürettiği hastalıklar (polisitemi vera gibi)
• Bazı genetik durumlar
• Bazı ilaçlar veya hormon kullanımları

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek rakımda yaşamak
• Uyku apnesi olması
• Kronik akciğer veya kalp hastalığı
• Böbrek hastalığı
• Ailede kan hastalığı öyküsü
• Uzun süreli susuzluk
• Bazı kan hastalıkları için erkek cinsiyet ve ileri yaş
• Bazı hormon veya ilaç kullanımları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik, ağrı veya kızarıklık
• Ani görme değişikliği
• Açıklanamayan morarma veya kanama
• Şiddetli karın ağrısı
• Ateş ve belirgin halsizlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kan tahlilinde hemoglobin değerinin yüksek çıkması
• Sık baş ağrısı, baş dönmesi veya yorgunluk
• Ciltte kızarıklık veya sıcak su sonrası kaşıntı
• Sigara kullanımı, uyku apnesi veya akciğer hastalığı öyküsü
• Ailede kan hastalığı öyküsü

Tanı

Hekim önce belirtilerinizi, kullandığınız ilaçları, sigara ve yaşam koşullarınızı sorar. Ardından kan testini genellikle sıvı alımı düzeltildikten sonra tekrarlar. Gerekirse altta yatan nedeni bulmak için ek testler ister ve sizi ilgili uzmana yönlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (CBC)
• Sıvı alımı düzeltildikten sonra tekrar tam kan sayımı
• Oksijen saturasyonu (kandaki oksijen düzeyi)
• Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri
• Eritropoietin düzeyi (böbreklerin ürettiği, kırmızı hücre yapımını artıran hormon)
• Periferik yayma (kan hücrelerinin mikroskopta incelenmesi)
• Uyku apnesi testi
• Göğüs röntgeni veya ultrason
• Kemik iliği incelemesi (gerekirse)
• Genetik testler (gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

İlk adım genellikle testi tekrarlamak ve sıvı dengesini değerlendirmektir. Çoğu kişide birkaç test sonrası neden anlaşılır. Gerekirse hematoloji gibi bir uzman görüşü alınır.

Tedavi

Tedavi, yüksek hemoglobine yol açan nedene göre planlanır. Amaç değeri güvenli aralığa getirmek ve pıhtı gibi riskleri azaltmaktır. Hekiminiz önce düzeltilebilir nedenleri ele alır.

Evde kişisel bakım

• Yeterli su için; hekiminiz sıvı kısıtlaması verdiyse ona uyun.
• Sigara içmeyin veya bırakmak için destek alın.
• Düzenli ve ölçülü egzersiz yapın; ağır egzersiz öncesi hekiminize danışın.
• Uyku apnesi belirtilerinizi takip edin.
• Kan tahlillerinizi düzenli yaptırın.
• Yeni belirtileri not edin ve randevularınızda paylaşın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi nedene göre değişir. Susuzluk varsa sıvı dengesi düzeltilir; sigara bırakılır; uyku apnesi veya akciğer/kalp hastalığı tedavi edilir. Bazı kişilerde hekim kan alarak (flebotomi) kırmızı hücre sayısını düşürebilir. Kemik iliği hastalıklarında hematoloji uzmanı, hücre üretimini azaltan ilaçlar veya pıhtı riskini azaltan tedaviler önerebilir. Hiçbir ilacı kendi başınıza başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu kişide cerrahi gerekmez. Nadiren yüksek hemoglobine yol açan bir böbrek tümörü veya başka bir sorun saptanırsa, ilgili uzman cerrahi seçenekleri değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek hemoglobinle yaşarken düzenli kontrol ve belirtileri takip etmek önemlidir. Günlük su alımınıza dikkat edin, sigaradan uzak durun ve hekiminizin önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin veya bırakın.
• Yeterli su için; sıvı kısıtlaması varsa hekiminize uyun.
• Düzenli hafif-orta egzersiz yapın.
• Uyku apnesi belirtilerinizi takip edin.
• Kan tahlillerinizi düzenli yaptırın.
• Bacakta şişlik, nefes darlığı gibi yeni belirtileri not edin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin, aşırı tuzdan kaçının ve yeterli su için. Egzersiz genellikle yararlıdır; ancak pıhtı riski, kalp veya akciğer hastalığı ya da şiddetli yorgunluk varsa egzersiz programınızı hekiminizle birlikte planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kan testi ve pıhtı endişesi kaygı yaratabilir. Kaygı yaşamak normaldir. Ruh sağlığınız etkileniyorsa aile hekiminizden destek isteyin. Kendinize zarar verme düşüncesi veya ruhsal kriz varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Önleme

Her zaman önlenemez; ancak bazı nedenler azaltılabilir. Sigara içmemek, yeterli su içmek, uyku apnesini tedavi ettirmek ve kalp/akciğer hastalıklarını kontrol altında tutmak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Yüksek hemoglobini önleyen bir aşı yoktur. Yaşınıza ve sağlık durumunuza uygun rutin aşıları hekiminizle görüşün.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Sigara, yüksek rakım, uyku apnesi veya aile öyküsü gibi riskler varsa hekiminiz tam kan sayımı isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pıhtı oluşumu ve damar tıkanıklığı (felç, kalp krizi, bacak damarında pıhtı veya akciğer pıhtısı)
• Anormal kanama veya morarma
• Gut (eklemlerde ağrılı şişlik)
• Ciltte kaşıntı, özellikle sıcak duş sonrası
• Dalak büyümesi
• Yorgunluk ve yaşam kalitesinde düşme

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişide yüksek hemoglobinin nedeni bulunabilir ve kontrol altına alınabilir. Altta yatan bir kan hastalığı varsa uzman takibiyle hastalık yönetilebilir. Düzenli kontroller ve belirtileri ciddiye almak uzun vadede iyi sonuçlar sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.