Gelip Geçen Akne: Neden Olur, Nasıl Başa Çıkılır?

Genel Bakış

Akne, ciltteki yağ bezlerinin fazla çalışması ve gözeneklerin ölü deri hücreleri ile tıkanması sonucu oluşan bir cilt sorunudur. Gelip geçen akne ise sürekli ciltte kalmayan; bazı dönemlerde alevlenen, bazı dönemlerde iyileşen sivilce ve siyah noktalarla kendini gösterir. Adet dönemi, stres, beslenme ve mevsim değişiklikleri gibi etkenlerle ortaya çıkabilir.

Evet, çok yaygındır. Ergenlik döneminde neredeyse herkesin hayatının bir döneminde aknesi olur. Yetişkinlerde de özellikle 20'li ve 30'lu yaşlarda ara ara akne alevlenmeleri sıkça görülür.

Ergenler, adet dönemi yaşayan kadınlar, hamilelik veya menopoz gibi hormonal değişim dönemlerindeki kişiler ve ailesinde akne öyküsü olanlar risk altındadır. Erkeklerde ergenlik döneminde daha ağır seyredebilir; kadınlarda ise yetişkinlikte hormonal akne daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Siyah noktalar (açık komedonlar) ve beyaz noktalar (kapalı komedonlar)
• Kızarık, iltihaplı sivilceler
• İçi irin dolu sivilceler
• Yağlı ve parlak bir cilt görünümü
• Yüz, alın, çene, sırt ve omuzlarda alevlenmeler
• Sivilcelerin kuruyup iyileştiği, bir süre sonra tekrar çıktığı dönemler

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlik öncesi çocuklarda özellikle burun ve alında kapalı beyaz noktalar
• Yanaklarda daha çok siyah nokta şeklinde belirtiler
• Çoğu zaman hafif seyreder, ancak ergenlikle birlikte şiddetlenebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde özellikle çene, alt yüz hattı ve boyunda ağrılı, derin sivilceler
• Adet öncesi artan ve adet sonrası azalan sivilceler
• Kuruyup iyileşen ama tekrarlayan iltihaplı noktalar
• Ciltte gerginlik ve yağlanma hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Hormonların etkisiyle ciltteki yağ bezlerinin fazla yağ üretmesi
• Ölü deri hücrelerinin gözenekleri tıkaması
• Tıkanmış gözeneklerde bakterilerin çoğalması
• Vücudun iltihap yanıtının sivilce oluşumunu artırması
• Gelip geçen aknede hormonal dalgalanmalar, stres ve çevresel etmenler tetikleyici olabilir

Risk faktörleri

• Ergenlik dönemi
• Adet döngüsü, hamilelik, doğum kontrol yöntemleri gibi hormonal değişiklikler
• Ailede akne öyküsünün bulunması
• Yoğun stres ve uykusuzluk
• Gözenekleri tıkayan ağır makyaj ve kozmetik ürünler
• Aşırı yağlı ve şekerli beslenme alışkanlığı
• Cildi sık sık ovalamak veya sivilceleri sıkmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sivilceler şiddetli ağrılı ve derin kistler hâlini aldıysa
• Akne bölgesinde yaygın kızarıklık, şişlik ve ateş varsa
• Aniden ortaya çıkan ve kötüleşen yüz şişliği ya da nefes darlığı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sivilceler aylarca devam ediyorsa
• İz ve leke kalmaya başladıysa
• Akne sosyal hayatınızı veya özgüveninizi olumsuz etkiliyorsa
• Reçetesiz ürünler denemenize rağmen düzelme olmuyorsa
• 20'li yaşlardan sonra ilk kez veya şiddetli şekilde başladıysa

Tanı

Doktor, akneyi genellikle cildi inceleyerek teşhis eder. Hangi bölgelerde sivilce olduğu, sivilcelerin tipi ve ne sıklıkta tekrarladığı değerlendirilir. Ayrıca adet döngüsü, stres düzeyi, kullanılan kozmetik ürünler ve aile öyküsü hakkında sorular sorabilir.

Yapılabilecek testler

• Akne için rutin bir laboratuvar testi gerekmez
• Şüpheli hormon düzensizliği varsa doktor kan testi isteyebilir
• Aknenin başka bir cilt hastalığı ile karışması durumunda dermatolojik değerlendirme yapılır

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz cilt tipinizi ve aknenizin şiddetini değerlendirir, size uygun bir tedavi planı önerir. Bu plan, cilt bakım alışkanlıklarınızı ve gerekiyorsa ilaçlı tedavileri içerebilir. Tedavi sürecinde düzenli kontroller gerekebilir.

Tedavi

Gelip geçen aknenin tedavisinde amaç; mevcut sivilceleri kurutmak, yenilerinin oluşmasını engellemek ve iz bırakmasını önlemektir. Tedavi kişiye göre değişir. Hafif vakalarda düzenli temizlik ve cilt bakımı yeterli olabilirken, orta ve şiddetli vakalarda dermatolog tarafından planlanmış tedaviler gerekir.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi günde iki kez nazik bir temizleyici ile yıkayın
• Sıcak su yerine ılık su kullanın
• Sivilceleri sıkmayın, kurcalamayın
• Hafif, yağsız ve gözenekleri tıkamayan nemlendirici kullanın
• Makyajınızı yatmadan önce mutlaka temizleyin
• Yastık kılıfını ve telefon ekranını düzenli olarak temizleyin
• Güneşli havalarda cilt tipinize uygun koruyucu kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorlar; cilt tipine göre sürülen kremler, jeller veya losyonlar, ağızdan alınan ilaçlar ve bazı durumlarda hormonal düzenleyici tedaviler önerebilir. İleri durumlarda kimyasal peeling, ışık terapisi veya lazer gibi dermatolojik işlemler uygulanabilir. Hangi tedavinin seçileceğine doktorunuz karar verir; reçetesiz ürünlerle başlayıp sonuç alamıyorsanız mutlaka bir dermatoloğa danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Akne için genellikle cerrahi gerekmez. Ancak derin ve geçmeyen kistlerde doktor, ofis ortamında kontrollü bir drenaj veya küçük bir müdahale yapabilir. Bu tür işlemler mutlaka uzman hekim tarafından yapılmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Gelip geçen akne ile yaşamak, cildinize düzenli bakım yapmayı ve tetikleyicileri tanımayı gerektirir. Aknenizin hangi dönemlerde arttığını not ederek kendi tetikleyicilerinizi öğrenebilirsiniz. Cildinize nazik davranmak, sık sık el sürmemek ve doktorunuzun önerdiği bakımı düzenli uygulamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyumaya çalışın
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri, yürüyüş gibi aktivitelere zaman ayırın
• Terledikten sonra cildinizi hemen yıkayın veya temizleyin
• Çok yağlı, ağır makyaj ürünleri kullanmaktan kaçının
• Cildinizi ovmak yerine nazik hareketlerle kurulayın

Diyet ve egzersiz

Beslenmenin akne üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde aşırı şekerli ve çok işlenmiş gıdalar sivilceleri artırabilir. Dengeli ve Akdeniz tipi beslenme, bol su içmek ve düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır. Egzersiz sonrası duş almak, terin gözenekleri tıkamasını önler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Akne, özellikle genç ve yetişkinlerde özgüveni etkileyebilir ve sosyal kaygıya yol açabilir. Görünümle ilgili hissettikleriniz önemlidir. Yalnız olmadığınızı unutmayın; gerektiğinde bir psikolog veya danışmandan destek almak da akne tedavisinin bir parçası olabilir.

Önleme

Akneyi tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak düzenli cilt bakımı, gözenekleri tıkayan ürünlerden kaçınmak ve sivilceleri sıkmamak alevlenmeleri azaltabilir. Tetikleyici faktörlerinizi bilmek ve onlardan uzak durmak da gelip geçen aknenin sıklığını azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı akne izleri ve çukurlar
• Ciltte koyu veya kırmızı lekeler
• Enfeksiyon riskinde artış
• Özgüven kaybı ve sosyal kaygı
• Nadir de olsa derin apseler ve doku hasarı

Uzun vadeli görünüm

Akne, doğru bilgi ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Gelip geçen aknenin zamanla azalması oldukça olasıdır. Erken dönemde dermatoloğa danışmak, iz kalma riskini azaltır ve cildinizin sağlıklı görünümüne kavuşmasını destekler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.