İştahsızlık Ne Anlama Gelebilir?

Genel Bakış

İştah kaybı, yemek yeme isteğinin normalden az olması veya hiç olmaması durumudur. Bu durum geçici olabileceği gibi uzun süreli de devam edebilir.

Evet, iştah kaybı oldukça yaygındır. Soğuk algınlığı gibi basit enfeksiyonlardan, depresyon gibi ruhsal durumlara kadar birçok sebeple herkes zaman zaman iştah kaybı yaşayabilir.

İştah kaybı herkesi etkileyebilir, ancak özellikle çocuklar, yaşlı yetişkinler, kanser tedavisi görenler, kronik hastalığı olanlar ve ruhsal sorunlar yaşayan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemek yeme isteğinin azalması
• Az yemek yedikten sonra bile erken doyma hissi
• Yemeklerden zevk almama
• Kilo kaybı
• Mide bulantısı veya mide rahatsızlığı

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişmede gerilik
• Huzursuzluk, yemek saatlerinde ağlama veya direnme
• Zayıflık, enerjinin azalması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İstenmeyen kilo kaybı
• Kas güçsüzlüğü ve hareketlerde yavaşlama
• Susuzluk hissinde azalma
• Sık enfeksiyon geçirme

Nedenler

Ana nedenler

• Enfeksiyonlar (soğuk algınlığı, grip, mide-bağırsak enfeksiyonları)
• Ruhsal sorunlar (depresyon, anksiyete, stres)
• Sindirim sistemi hastalıkları (ülser, reflü, gastrit)
• Kronik hastalıklar (kanser, böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği)
• İlaçların yan etkileri
• Yaşlanmaya bağlı değişiklikler

Risk faktörleri

• Stresli yaşam olayları
• Yalnız yaşama veya sosyal izolasyon
• Kronik bir hastalığa sahip olmak
• Bazı ilaçları düzenli kullanmak
• Alkol veya madde kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Açıklanamayan hızlı kilo kaybı
• Yutma güçlüğü
• Şiddetli karın ağrısı veya kusma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren iştahsızlık
• Yorgunluk, halsizlik
• Kilo kaybı
• Huzursuzluk veya depresif hissetme

Tanı

Doktor önce sizi dinler, şikayetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi öğrenir. Ardından fizik muayene yaparak olası nedenleri araştırır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tam kan sayımı, karaciğer-böbrek fonksiyon testleri, vitamin düzeyleri)
• İdrar tahlili
• Karın ultrasonu veya röntgen
• Gerekirse endoskopi (sindirim sisteminin kamera ile incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor, belirtilerinize ve muayene bulgularına göre hangi testlerin gerekli olduğuna karar verecektir. Test sonuçlarına göre altta yatan neden belirlenir ve tedavi planı yapılır.

Tedavi

Tedavi, iştahsızlığın altında yatan nedene göre düzenlenir. Basit bir enfeksiyon varsa o enfeksiyon tedavi edilir; ruhsal bir neden varsa psikolojik destek verilir. Beslenme desteği de önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Günde 5-6 küçük öğün yemek, ana öğünleri atlamamak
• Besin değeri yüksek, kolay sindirilen yiyecekler (çorba, yoğurt, muz, haşlanmış patates) tercih etmek
• Yemek saatlerini ve ortamını rahatlatmak, sevdiğiniz yemekleri hazırlamak
• Bol sıvı almak (su, ayran, çorba)
• Hafif egzersizler (yürüyüş gibi) iştahı açabilir

Tıbbi tedaviler

Altta yatan nedene göre doktorunuz size özel bir tedavi planı hazırlar. Örneğin; enfeksiyon varsa uygun antibiyotik, depresyon varsa antidepresan ilaçlar, vitamin eksikliği varsa takviyeler önerilebilir. İlaçların isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenir, asla doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadir durumlarda, örneğin yemek borusunda darlık veya mide tümörü gibi fiziksel bir tıkanıklık varsa cerrahi müdahale gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

İştah kaybıyla baş etmek için düzenli yemek saatleri oluşturun, yemeklerinizi sevdiğiniz kişilerle birlikte yemeye çalışın ve yemeklerinizi küçük porsiyonlar halinde tüketin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve hafif fiziksel aktivite yapmak (yürüyüş, esneme)
• Sosyal aktivitelerde bulunmak (arkadaş ziyareti, hobiler)
• Stresten uzak durmak, gevşeme teknikleri uygulamak

Diyet ve egzersiz

Besleyici ve kolay sindirilen gıdalar (çorba, yoğurt, haşlanmış sebzeler, muz) tüketmeye özen gösterin. Her gün 20-30 dakika yürüyüş yapmak iştahınızı artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İştah kaybı depresyon, anksiyete veya aşırı stres belirtisi olabilir. Bu durum kötüleştikçe iştah daha da azalabilir. Ruhsal destek almak, bir psikolog veya psikiyatriste danışmak iyileşme sürecinde önemlidir.

Önleme

Tamamen önlenemese de sağlıklı beslenme, stres yönetimi, düzenli egzersiz ve yıllık sağlık kontrolleri iştah kaybı riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlardan (grip, zatürre) korunmak için aşı olmak, iştah kaybına yol açabilecek hastalıkları önlemede dolaylı fayda sağlar.

Tarama programları

Düzenli sağlık taramaları (kan tahlilleri, tansiyon ölçümü) altta yatan hastalıkların erken teşhisine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aşırı kilo kaybı
• Vitamin ve mineral eksiklikleri
• Kas güçsüzlüğü ve zayıflık
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması, sık enfeksiyon geçirme
• Kalp ritim bozukluğu gibi ciddi sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Çoğu iştah kaybı nedeni tedavi edilebilir ve iştah geri döner. Erken teşhis ve doğru tedavi ile kilo kaybı önlenebilir, yaşam kalitesi artırılabilir. Umutlu olmak ve doktorunuzla iş birliği yapmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.