Egzersiz Sonrası İdrar Kaçırma (Mesane Sorunları)

Genel Bakış

Egzersiz sonrası idrar kaçırma, fiziksel aktivite sırasında veya hemen sonrasında istemsiz idrar sızıntısı yaşanmasıdır. Bu durum, mesane kontrolünü sağlayan kasların ve dokuların zayıflamasından kaynaklanabilir.

Evet, özellikle kadınlarda oldukça yaygındır. Kadınların yaklaşık üçte biri egzersiz sırasında idrar kaçırma sorunu yaşar. Erkeklerde ise daha az görülür.

En sık doğum yapmış kadınlar, menopoz sonrası kadınlar, aşırı kilolu kişiler ve prostat ameliyatı geçirmiş erkekler etkilenir. Yüksek etkili sporlar (koşu, zıplama) yapan herkeste görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Koşma, zıplama, ağırlık kaldırma gibi egzersizler sırasında idrar kaçırma
• Öksürme, hapşırma veya gülme ile idrar sızıntısı
• Egzersiz sonrası tuvalete gitme ihtiyacının artması
• Az miktarda idrar sızıntısı (genellikle birkaç damla)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda egzersiz sonrası idrar kaçırma daha nadirdir ve genellikle başka bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.
• Çocuğunuz egzersiz sırasında idrar kaçırıyorsa, bir çocuk doktoruna danışın.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta mesane kaslarının zayıflamasıyla idrar kaçırma daha sık görülür.
• Yaşlılarda düşme riskini artırabileceği için özellikle dikkat edilmelidir.
• Ayrıca yaşlılarda prostat büyümesi veya idrar yolu enfeksiyonu belirtisi olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflaması (doğum, yaşlanma, aşırı kilo)
• Yüksek etkili egzersizlerin mesaneye baskı yapması
• Prostat büyümesi veya prostat ameliyatı sonrası (erkeklerde)
• Kronik öksürük veya kabızlık gibi karın içi basıncı artıran durumlar

Risk faktörleri

• Doğum yapmış olmak (özellikle vajinal doğum)
• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Aşırı kilo veya obezite
• Yüksek etkili sporlar yapmak (koşu, atlama, aerobik)
• Sigara içmek (kronik öksürüğe neden olur)
• Ailede idrar kaçırma öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar kaçırma aniden başladıysa ve şiddetli ağrı eşlik ediyorsa
• İdrarda kan görürseniz
• Ateş ve titreme varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzersiz sırasında düzenli olarak idrar kaçırma yaşıyorsanız
• İdrar kaçırma günlük aktivitelerinizi veya egzersiz keyfinizi etkiliyorsa
• İdrar kaçırma nedeniyle sosyal hayattan çekiliyorsanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve belirtilerinizi sorgular. Fizik muayene yaparak pelvik taban kaslarınızın gücünü değerlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kan kontrolü)
• Mesane günlüğü (kaçırma miktarı ve sıklığı kaydı)
• Öksürme testi (öksürürken kaçırma olup olmadığı)
• Ürodinami testi (mesane basıncı ve fonksiyonu ölçümü)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle basit ve ağrısızdır. Doktorunuz size birkaç soru soracak, fizik muayene yapacak ve gerekirse bir günlük tutmanızı isteyecektir. İdrar kaçırmanın türü belirlendikten sonra size uygun tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Egzersiz sonrası idrar kaçırma tedavisinde öncelikle pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik yöntemler kullanılır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle cerrahiye gerek kalmadan başarılı sonuçlar alınır.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban kas egzersizleri (Kegel egzersizleri) – günde birkaç kez yapılmalıdır.
• Egzersiz öncesinde mesaneyi boşaltmak
• Yüksek etkili egzersizler yerine düşük etkili sporlar tercih etmek (yüzme, bisiklet)
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenmek ve bol su içmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz pelvik taban fizik tedavisi, biyofeedback (kas aktivitesini gösteren cihazlar) veya vajinal koni gibi yöntemler önerebilir. Bazı durumlarda ilaç tedavisi (mesane kaslarını gevşeten ilaçlar) veya lokal östrojen kremi (menopoz sonrası kadınlarda) kullanılabilir. Kesinlikle doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Pelvik taban kaslarının ileri derecede zayıf olması veya diğer tedavilere yanıt alınamaması durumunda ameliyat düşünülebilir. Ameliyat seçenekleri arasında mesane boynu askı ameliyatı veya yapay sfinkter (yapay kapakçık) yer alır. Ameliyat kararı doktorunuzla birlikte verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Egzersiz sonrası idrar kaçırma genellikle utanç verici olarak algılansa da, bu durumla başa çıkmanın birçok yolu vardır. Egzersiz rutininizi değiştirerek ve pelvik taban egzersizleri yaparak büyük ölçüde kontrol sağlayabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Egzersizden önce tuvalete gitmeyi alışkanlık haline getirin.
• Egzersiz sırasında koruyucu ped veya özel iç çamaşırı kullanın.
• Yeterli sıvı tüketin, ancak egzersizden hemen önce aşırı içmekten kaçının.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketmek kabızlığı önleyerek karın içi basıncı azaltır. Egzersiz olarak yüzme, bisiklet, yürüyüş gibi düşük etkili aktiviteler idealdir. Ağır kaldırma ve zıplama içeren egzersizlerden mümkün olduğunca kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, endişe ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Unutmayın ki bu tıbbi bir durumdur ve tedavi edilebilir. Bir uzmandan yardım istemek utanılacak bir şey değildir.

Önleme

Tamamen önlenemese de, pelvik taban kaslarını düzenli olarak çalıştırmak, sağlıklı kiloyu korumak ve egzersiz öncesinde mesaneyi boşaltmak riski azaltabilir. Doğum sonrası pelvik taban egzersizleri yapmak da ileride oluşabilecek sorunları önlemeye yardımcı olur.

Aşılar

Geçerli değil.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kadınlarda yıllık jinekolojik muayene sırasında pelvik taban sağlığı değerlendirilebilir. Herhangi bir şikayetiniz varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik idrar yolu enfeksiyonları
• Ciltte tahriş ve enfeksiyon (nemli ortam nedeniyle)
• Sosyal izolasyon ve depresyon
• Egzersiz yapmaktan kaçınma (fiziksel aktivite azalması)

Uzun vadeli görünüm

Egzersiz sonrası idrar kaçırma genellikle tedavi edilebilir bir durumdur. Pelvik taban egzersizleri ve yaşam tarzı değişiklikleri ile birçok kişi belirtilerini önemli ölçüde iyileştirebilir. Cerrahi seçenekler de başarılı sonuçlar vermektedir. Erken müdahale ile yaşam kaliteniz artırılabilir. Umutsuzluğa kapılmayın; yardım almak bu yolda atılacak ilk adımdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Aile Sağlığı Merkezleri · Türkiye
• Üroloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.