Adet Arası Kanama (Ara Kanamalar)

Genel Bakış

Adet arası kanama, iki adet dönemi arasında vajinadan gelen her türlü kanama ya da lekelenmedir. Halk arasında 'ara kanama', tıpta ise bazen 'metroraji' olarak anılır. Normalde adet kanaması belirli bir düzen içinde gelir; bu düzenin dışında görülen kanamalar adet arası kanama sayılır. Miktarı birkaç damla kahverengi lekelenmeden, ped değiştirmeyi gerektiren yoğun kanamaya kadar değişebilir. Çoğu zaman nedeni zararsızdır — hormonlardaki küçük dalgalanmalar, rahim ağzındaki basit bir tahriş ya da kolayca tedavi edilen bir enfeksiyon olabilir. Yine de her kanama bir hekim tarafından değerlendirilmelidir, çünkü bazen tedavi gerektiren bir durumun ilk işareti olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Doğurganlık çağındaki pek çok kişi hayatının bir döneminde ara kanama yaşar; aile hekimlerine ve kadın doğum polikliniklerine başvuruların önemli bir kısmını bu şikâyet oluşturur. Yaygın olması 'her zaman önemsizdir' anlamına gelmez, ama paniğe de gerek yoktur: çoğu zaman net bir açıklama bulunur.

Adet görmeye yeni başlayan ergenlerden menopoz sonrası dönemdeki kişilere kadar geniş bir yaş aralığını etkileyebilir. Nedenler yaşa göre farklılaşır: ergenlikte ve menopoza geçiş döneminde (perimenopoz) sıklıkla hormon düzensizlikleri; doğurganlık çağında enfeksiyonlar, miyomlar ve doğum kontrol yöntemleri; menopoz sonrasında ise rahim içi tabakasıyla ilgili durumlar ön plana çıkar. Hamile olabileceğini düşünen kişilerde kanama ayrıca ve daha dikkatli değerlendirilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet dönemleri arasında gelen lekelenme veya kanama
• Adet bittikten sonra birkaç gün süren kahverengi akıntı
• Cinsel ilişki sonrası görülen kanama
• Adet kanamasının normalden uzun sürmesi veya daha yoğun olması
• Kasık ve alt karın bölgesinde kramp tarzı ağrı
• Vajinal akıntıda miktar, renk veya koku değişikliği
• Adet düzeninde belirgin değişiklik (döngünün kısalması ya da uzaması)

Nedenler

Ana nedenler

• Yumurtlama (ovulasyon) kanaması: adet döngüsünün ortasında görülen, genellikle bir-iki gün süren hafif lekelenme
• Hormonal dengesizlikler: tiroid sorunları, prolaktin yüksekliği (süt hormonu fazlalığı), polikistik over sendromu (PKOS – yumurtalıklarda çok sayıda küçük kist ve hormon düzensizliği)
• Doğum kontrol yöntemleri: rahim içi araç (spiral), doğum kontrol hapları veya implant gibi yöntemlerin özellikle ilk aylarında görülen lekelenmeler
• Enfeksiyonlar: rahim ağzı veya rahim içi iltihabı, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
• Rahim ağzı ya da rahim içinde oluşan polipler (iyi huylu küçük doku büyümeleri)
• Miyomlar (rahim kasından kaynaklanan iyi huylu kitleler)
• Menopoza geçiş dönemi ve menopoz sonrasında rahim içi tabakasının incelmesi veya kalınlaşması
• Rahim içi tabakasındaki hücre değişiklikleri; çok daha seyrek olarak kanser öncesi durumlar ya da kanser
• Kanama bozuklukları ve kan sulandırıcı özelliği olan ilaçların kullanımı
• Aşırı stres, hızlı kilo değişimi, çok yoğun egzersiz
• Hamilelikle ilgili durumlar: yerleşme kanaması, düşük tehdidi, dış gebelik
• Travma, cinsel ilişkiye bağlı tahriş veya yabancı cisim

Risk faktörleri

• Polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları veya diyabet gibi hormonal ve metabolik durumlar
• Obezite ya da son dönemde hızlı kilo kaybı
• Rahim içi araç (spiral) kullanımı
• Kan sulandırıcı özelliği olan ilaçların kullanımı
• Sigara kullanımı
• Yoğun stres ve uyku düzensizliği
• Çok yoğun spor yapmak veya vücut yağ oranının çok düşük olması
• Ailede rahim içi tabakası ya da rahim ağzı kanseri öyküsü bulunması
• İleri yaş ve hiç hamile kalmamış olmak
• Bağışıklığı etkileyen kronik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çok yoğun kanama varsa veya bir saatte pediniz doluyorsa hemen acil yardım isteyin (112).
• Bayılma, göz kararması, şiddetli halsizlik veya dayanılmaz karın ağrısı varsa vakit kaybetmeyin.
• Ateş ve kötü kokulu akıntıyla birlikte kanama varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Gebelik testiniz pozitifse ve lekelenme yaşıyorsanız aynı gün hekiminizle görüşün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet arası kanama tekrar ediyorsa, tek bir kez bile olsa bir hekimle konuşun.
• Kanama miktarı artıyor veya süresi uzuyorsa
• Cinsel ilişki sonrası kanama oluyorsa
• Menopozdan sonra herhangi bir kanama olduysa
• Adet düzeninizde belirgin ve kalıcı bir değişiklik olduysa
• Gebelik planlıyorsanız veya gebe olabileceğinizi düşünüyorsanız
• Yıllık kadın sağlığı kontrolünüzü geciktirdiyseniz

Tanı

Hekiminiz önce şikâyetinizi ayrıntılı olarak dinler: kanamanın ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, miktarı, adet düzeniniz, kullandığınız ilaçlar ve doğum kontrol yöntemleri. Ardından genel ve jinekolojik muayene yapılır. Gerekirse kan testleri ve görüntüleme istenir. Amaç, kanamanın kaynağını ve nedenini bulmaktır; her durumda tüm testler gerekmez, hekiminiz size uygun olanları seçer.

Yapılabilecek testler

• Gebelik testi (idrarda veya kanda)
• Tam kan sayımı – kansızlık olup olmadığını gösterir
• Hormon testleri (tiroid, prolaktin ve yumurtalık hormonları)
• Vajinal akıntı örneği ve enfeksiyon testleri
• Smear testi (rahim ağzı hücrelerinin değerlendirilmesi) ve HPV testi
• Ultrasonografi, çoğu zaman vajinal ultrason – rahim, yumurtalıklar ve rahim içi tabakasının görüntülenmesi
• Histeroskopi – ince bir kamera ile rahmin içine bakılması (gerekli görülürse)
• Rahim içi tabakasından örnek alma (biyopsi) – özellikle 45 yaş üstünde veya menopoz sonrası kanamalarda

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer ve çoğu kişi için dayanılması zor bir işlem değildir; gergin ya da utanmış hissetseniz bile bunu hekiminizle paylaşabilirsiniz, bu çok normaldir. Bazı testlerin sonuçları aynı gün, bazıları birkaç gün içinde çıkar. Sonuçları beklemek kaygı verici olabilir; sorularınızı önceden not almak ve isterseniz yanınızda güvendiğiniz birini götürmek süreci kolaylaştırır.

Tedavi

Tedavi tamamen kanamanın nedenine bağlıdır ve çoğu zaman basit, etkili çözümler vardır. Hekiminiz önce altta yatan nedeni belirler, ardından yaşınızı, doğurganlık planlarınızı ve genel sağlık durumunuzu göz önüne alarak size en uygun seçeneği birlikte planlar. Hafif ve kısa süreli lekelenmelerde bazen sadece izlemek yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Adet ve kanama günlerinizi, miktarını ve süresini not edin; bu kayıt hekiminize çok yardımcı olur.
• Kanama günlerinde yanınızda ped bulundurun ve rahat ettiğiniz kıyafetleri tercih edin.
• Bol sıvı için; demir açısından zengin besinlere (kuru baklagiller, kırmızı et, yumurta, yeşil yapraklı sebzeler) sofrada yer verin.
• Yoğun kanama günlerinde dinlenmeye özen gösterin, ağır egzersizden kaçının.
• Hekiminize danışmadan ağrı kesici veya kan sulandırıcı özelliği olan ilaçlar kullanmayın.
• Vajinal duş ve parfümlü hijyen ürünlerinden kaçının; pamuklu iç çamaşırı tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz nedene göre farklı yaklaşımlar önerebilir. Hormonal düzensizliklerde adet düzenini sağlamaya yönelik hormonal tedaviler; enfeksiyonlarda uygun enfeksiyon tedavisi; spiral gibi bir doğum kontrol yöntemine bağlı lekelenmelerde yöntemin gözden geçirilmesi; rahim içi tabakasıyla ilgili durumlarda düzenli takip veya ilaç tedavisi gündeme gelebilir. Kansızlık saptanırsa demir desteği verilebilir. Hangi yaklaşımın size uygun olduğu; yaşınız, doğurganlık planlarınız ve genel sağlık durumunuzla birlikte değerlendirilir. İlaç seçimi ve dozu konusundaki kararı her zaman hekiminiz verir; eczacınız da kullanım konusunda size yol gösterebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren cerrahi bir işlem gerekir. Polip veya miyom gibi iyi huylu büyümeler varsa bunlar histeroskopi gibi kapalı yöntemlerle alınabilir. İlaç tedavisine yanıt vermeyen yoğun kanamalarda rahim içi tabakasına yönelik kapalı işlemler düşünülebilir. Rahim içi tabakasında kanser öncesi hücre değişiklikleri saptanırsa, tedavi planı bir kadın doğum uzmanıyla ayrıntılı olarak konuşulur. Bu seçenekler yalnızca gerçekten gerektiğinde ve sizinle birlikte karar verilerek uygulanır.

Bu durumla yaşamak

Ara kanama günlük hayatı etkileyebilir; yanınızda ped bulundurmak, tuvalet molalarını planlamak ve açık renk giysiler yerine rahat ettiğiniz kıyafetleri seçmek işleri kolaylaştırır. Kanamanın ne zaman geldiğini bilmek hem kendinizi hem hekiminizi rahatlatır. Çoğu kişi birkaç ay içinde durumunu daha iyi yönetmeye başlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stres yönetimi hormon dengesine yardımcı olur.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; bunun için aile hekiminizden destek isteyebilirsiniz.
• Sağlıklı kiloyu korumak hormonal düzen için önemlidir.
• Aşırı kısıtlayıcı diyetlerden ve ani kilo değişimlerinden kaçının.
• Düzenli kadın sağlığı kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Demir açısından zengin besinler (kuru baklagiller, kırmızı et, yumurta, yeşil yapraklı sebzeler) ve C vitamini içeren meyveler, kanama sonrası kansızlığa karşı destek olur. Bol su içmeyi ihmal etmeyin. Düzenli ve orta tempolu yürüyüşler genel sağlığı destekler; ancak çok yoğun antrenmanların adet düzenini etkileyebileceğini unutmayın ve kanamanın yoğun olduğu günlerde bedeninizi dinlendirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanamanın ne zaman geleceğini bilmemek kaygı yaratabilir; utanç, üzüntü ya da 'ya kötü bir şey varsa' korkusu sık görülür ve bu duygular tamamen anlaşılabilir. Kendinize nazik davranın ve güvendiğiniz biriyle konuşun. Kaygı günlük hayatınızı etkiliyorsa bir hekimden ya da ruh sağlığı uzmanından destek istemekten çekinmeyin. Kendinize zarar verme düşünceniz olursa lütfen hemen yardım isteyin: Türkiye'de acil durumlar için 112'yi arayabilir ya da en yakın acil servise başvurabilirsiniz; bir yakınınızdan yanınızda olmasını isteyebilirsiniz.

Önleme

Ara kanamanın her türlüsü tamamen önlenemez; çünkü nedeni çoğu zaman hormonlar, yaş ve bedenin kendi düzeniyle ilgilidir. Yine de bazı durumlarda risk azaltılabilir: düzenli jinekolojik kontroller, enfeksiyonların erken tedavisi, sigara bırakma ve sağlıklı kilonun korunması yardımcı olur. En önemli adım, kanamayı fark ettiğinizde bekletmeden bir hekime danışmaktır.

Aşılar

HPV aşısı, rahim ağzı kanserine yol açabilen human papillomavirus (HPV) enfeksiyonuna karşı koruma sağlar. Rahim ağzı kaynaklı kanamaların bir bölümü de bu virüsle ilişkili olabildiği için aşı önemli bir koruyucu adımdır. Aşının uygun yaş aralığı ve sizin için uygunluğu konusunda aile hekiminize veya eczacınıza danışabilirsiniz; Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın güncel önerileri takip edilmelidir.

Tarama programları

Türkiye'de rahim ağzı kanseri taraması kapsamında smear (Pap) testi ve HPV testi, aile sağlığı merkezlerinde ve Sağlık Bakanlığı'na bağlı tarama birimlerinde yapılabilir. Hangi yaşta ve hangi sıklıkta taranacağınız kişisel durumunuza göre değişir; size uygun aralığı aile hekiminizden öğrenebilirsiniz. Menopoz sonrası görülen kanamada ise taramayı beklemeden değerlendirme yapılması gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli veya sık kanama kansızlığa (demir eksikliği anemisi) yol açabilir; halsizlik, çarpıntı ve nefes darlığı görülebilir.
• Tedavi edilmeyen enfeksiyon yayılabilir ve pelvik (kasık) ağrıya yol açabilir.
• Rahim içi tabakasıyla ilgili bir sorun fark edilmezse erken tedavi fırsatı kaçabilir.
• Gebelikle ilgili durumlar ya da doğurganlığı etkileyebilecek sorunlar gözden kaçabilir.
• Sürekli kaygı, iş ve sosyal hayatta zorlanma, yaşam kalitesinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi için ara kanama geçici bir durumdur ve nedeni bulunduğunda kolayca yönetilir. Basit hormonal düzenlemeler, enfeksiyon tedavisi veya küçük bir işlem çoğu zaman yeterli olur. Daha ciddi nedenler ise seyrektir ve erken fark edildiğinde çok daha iyi yönetilebilir. Bu yüzden en değerli adım, kanamayı görmezden gelmemek ve bir hekimle konuşmaktır. İçinizi ferah tutun: doğru bilgi ve düzenli takip ile bu süreç çok daha kolay hale gelir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.