Diş Eti Kanaması ve Ağızda Kanama

Genel Bakış

Diş eti kanaması, dişleri saran yumuşak doku olan diş etinden kan gelmesidir. Çoğu zaman diş fırçalarken, diş ipi kullanırken ya da sert bir şey ısırırken fark edilir. Diş eti, dişin kökünü çevreleyen ve onu yerinde tutan bir yastık gibidir; bu doku iltihaplandığında kolayca kanar. Kanama bazen sadece diş eti kaynaklıdır, bazen de ağız içindeki başka bir yaranın, dilin veya yanağın kanamasıdır. Çoğu durumda iyi haber şudur: basit ve düzenli ağız bakımıyla kontrol altına alınabilir.

Evet, çok yaygındır. Toplumda yetişkinlerin önemli bir bölümü hayatlarının bir döneminde diş eti kanaması yaşar. Pek çok kişi bunu önemsiz sanıp geçiştirir, oysa erken dönemde fark edilmesi tedaviyi çok kolaylaştırır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Diş eti iltihabı ergenlikte, hamilelikte ve menopoz döneminde hormon değişimlerine bağlı olarak daha sık görülür. Şeker hastalığı olanlar, sigara içenler, kan sulandırıcı veya bazı uzun süreli ilaçları kullananlar ve ağız bakımı aksayan kişiler daha büyük risk altındadır. Yaşlılarda diş eti çekilmesi ve protez kullanımı da kanamayı kolaylaştırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken fırçada ya da ipte pembelik, kırmızılık görülmesi
• Tükürüğü tükürdüğünde hafif kan gelmesi
• Diş etlerinin kızarması, şişmesi ve parlak görünmesi
• Diş etine dokunulduğunda hassasiyet veya ağrı
• Ağız kokusu veya ağızda kötü tat
• Sert bir gıda (örneğin elma) ısırınca diş etinde kanama izi kalması

Çocuklarda belirtiler

• Diş fırçalamayı reddetme veya fırçalarken ağlama, çünkü diş eti acıyordur
• Diş etlerinde kızarıklık ve hafif şişlik
• Süt dişi çıkarma döneminde diş etinde hassasiyet ve hafif kanama
• Ağız kokusu ve dişlerde sarımsı birikinti
• Diş eti kanamasına eşlik eden ateş varsa mutlaka hekime danışılmalıdır

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diş eti çekilmesi nedeniyle diş köklerinin açığa çıkması ve kanamaya daha yatkın olması
• Takma diş (protez) veya köprü altında kalan gıda artıklarının diş etini tahriş etmesi
• Kan sulandırıcı veya çok sayıda ilaç kullanımına bağlı daha kolay kanama
• Ağız kuruluğu nedeniyle tükürüğün koruyucu etkisinin azalması
• El becerisi azaldığı için fırçalama ve diş ipi kullanımının zorlaşması

Nedenler

Ana nedenler

• Diş eti iltihabı (gingivit): Diş yüzeyinde biriken plak diş etini tahriş eder, diş eti kızarır, şişer ve kolayca kanar.
• Diş taşı: Plak sertleşerek diş taşına dönüşür; fırçayla çıkarılamaz ve diş etini sürekli tahriş eder.
• Yanlış veya sert fırçalama: Çok sert fırça ya da bastırarak fırçalamak diş etinde küçük yaralar oluşturabilir.
• Bazı ilaçların yan etkisi: Kanın pıhtılaşmasını etkileyen veya diş etini büyüten ilaçlar kanamayı artırabilir. Kullandığınız ilaçlar konusunda hekiminize danışın.
• Hormonal değişimler: Hamilelik, ergenlik ve menopozda diş eti daha hassas olur.
• Sistemik (tüm vücudu ilgilendiren) durumlar: Şeker hastalığı, kansızlık, vitamin eksiklikleri ve kanla ilgili bazı hastalıklar diş eti kanamasını kolaylaştırabilir.
• Ağız kuruluğu ve ağız içi yaralar: Koruyucu tükürük azaldığında diş eti daha kolay tahriş olur.

Risk faktörleri

• Sigara içmek (sigara diş eti hastalığını gizler ve iyileşmeyi geciktirir)
• Düzensiz diş fırçalama, diş ipi kullanmama
• Şeker hastalığı gibi kronik hastalıklar
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Hamilelik ve hormonal değişim dönemleri
• Stres ve bağışıklığın düşmesi
• Diş sıkma, gece diş gıcırdatma
• Dengesiz beslenme, özellikle C vitamini yönünden yetersiz beslenme
• Düzenli diş hekimi kontrolünün yapılmaması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diş eti kanaması uzun sürüyor veya kendi kendine durmuyorsa
• Kanamaya yüzde şişlik, ateş, irin ya da yutma güçlüğü eşlik ediyorsa
• Bir diş sallanıyor veya yerinden oynadıysa
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ve kanama beklenmedik şekilde başladıysa
• Vücudun başka yerlerinde de (burun, cilt altı) kolay morarma ve kanama varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Fırçalarken ya da diş ipi kullanırken haftalardır süren hafif kanama varsa
• Diş etleri kızarık, şiş veya hassassa
• Ağız kokusu geçmiyorsa
• Diş eti çekilmesi fark ettiyseniz (dişler uzamış gibi görünüyor)
• Hamilelik planlıyorsanız veya hamileyseniz ve diş eti kanamanız varsa
• Şeker hastalığınız varsa ve ağız sağlığınızı birlikte yönetmek istiyorsanız

Tanı

Tanı genellikle diş hekiminin ağız içini muayene etmesiyle başlar. Hekim diş etinin rengine, şişliğine ve kanama eğilimine bakar; diş ile diş eti arasındaki küçük boşluğu (cebi) ölçer. Gerekirse altta yatan bir sağlık sorununu araştırmak için tıbbi tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Ağız ve diş eti muayenesi
• Periodontal cep ölçümü: diş ile diş eti arasındaki boşluğun milimetreyle ölçülmesi
• Diş röntgeni veya panoramik film ile kemik kaybının değerlendirilmesi
• Gerekirse kan testleri: tam kan sayımı, kan şekeri ve pıhtılaşma ile ilgili testler
• Kullandığınız ilaçların ve mevcut hastalıkların gözden geçirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Hekim ağzınızı bir ayna ve küçük bir sondalama aletiyle inceler; diş etiniz hassassa bu işlem hafif bir rahatsızlık verebilir, bunu hekime söylemeniz yeterlidir. Sonrasında size durumunuz, evde yapmanız gerekenler ve kontrol sıklığınız anlatılır.

Tedavi

Tedavinin amacı diş etini tahriş eden plağı ve diş taşını ortadan kaldırmak, iltihabı azaltmak ve diş etinin sağlıklı hâle gelmesini sağlamaktır. Çoğu kişide profesyonel temizlik ve doğru ev bakımıyla belirgin düzelme görülür. Kanamanın altında yatan başka bir sağlık sorunu varsa (örneğin şeker hastalığı, vitamin eksikliği veya ilaç yan etkisi), o sorunun da birlikte ele alınması gerekir.

Evde kişisel bakım

• Günde iki kez, yumuşak kıllı bir fırçayla, diş etine doğru hafif dairesel hareketlerle iki dakika fırçalayın; sert bastırmayın.
• Günde bir kez diş ipi veya ara yüz fırçası kullanın; kanama olsa bile bırakmayın, birkaç gün içinde genellikle azalır.
• Fırçanızı 3 ayda bir veya kılları açıldığında yenileyin.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı planlayın; bu, diş eti iyileşmesini belirgin şekilde destekler.
• Şekerli atıştırmalıkları sınırlayın, öğün aralarında su içmeyi tercih edin.
• Ağız kuruluğu varsa su içmeyi artırın ve diş hekiminize danışın.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ilacı kendi başınıza kesmeyin; mutlaka hekiminize danışın.

Tıbbi tedaviler

Diş hekimi önce diş yüzeyindeki plağı ve diş taşını profesyonel olarak temizler; bu işlem diş taşı temizliği olarak bilinir. Diş eti iltihabı ilerlemişse diş kökü yüzeyinin düzleştirilmesi gibi daha derin temizlik yöntemleri uygulanabilir. Hekim uygun gördüğünde ağız gargarası veya iltihabı azaltıcı bir tedavi önerebilir; bu tür ürünler yalnızca hekimin önerisiyle ve önerdiği şekilde kullanılmalıdır. Kanamanın başka bir hastalıktan kaynaklandığı düşünülürse sizi ilgili hekime yönlendirebilir. Unutmayın: ilaçlar tek başına diş taşını temizlemez, asıl çözüm profesyonel temizlik ve düzenli bakımdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diş eti hastalığı ilerlemişse, diş ile diş eti arasındaki cepler çok derinse veya diş eti belirgin şekilde çekilmişse diş hekimi diş eti ameliyatı ya da doku ekleme (greft) gibi cerrahi seçeneklerden söz edebilir. Bu karar, muayene ve röntgen sonuçlarına göre kişiye özel verilir.

Bu durumla yaşamak

Diş eti kanaması olan biri için günlük rutin aslında oldukça basittir: yumuşak fırça, nazik hareket, düzenli diş ipi ve şekerli atıştırmalıkları sınırlamak. Kanama başladığında panik yapmayın; temiz bir bez veya gazlı bezle diş etine 10-15 dakika hafifçe bastırın ve başınızı hafifçe öne eğin. Kanama sık tekrarlıyorsa bunu bir günlüğe not etmek, hekiminize durumu anlatmayı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak
• Düzenli uyku ve stres yönetimi; stres bağışıklığı ve diş eti sağlığını etkiler
• Bol su içmek, ağız kuruluğunu azaltmak
• Diş hekimi kontrollerini aksatmamak (genellikle 6-12 ayda bir, durumunuza göre daha sık)
• Gece diş gıcırdatıyorsanız hekiminize bundan söz etmek
• Şeker hastalığı gibi kronik bir hastalığınız varsa tedavi düzeninizi sürdürmek

Diyet ve egzersiz

Diş eti sağlığı için C vitamini yönünden zengin besinler (turunçgiller, biber, domates, yeşil yapraklı sebzeler) ve sert, lifli gıdalar (elma, havuç gibi) faydalıdır; çiğneme diş etine doğal bir masaj etkisi yapar. Şekerli ve asitli içecekleri öğün aralarında değil, öğünlerle birlikte tüketmek dişler için daha iyidir. Egzersiz doğrudan diş eti kanamasını durdurmaz ama genel sağlığı, dolaşımı ve bağışıklığı destekleyerek iyileşmeye katkı sağlar. Düzenli hareket etmek, şeker dengesini iyileştirmesiyle de dolaylı olarak ağız sağlığını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ağız kokusu veya diş eti kanaması insanı utandırabilir; gülümsemekten çekinmek, sosyal ortamlardan uzaklaşmak ve özgüvenin azalması sık görülen duygulardır. Bu duygular anlaşılır ve konuşulabilir. Diş hekimine durumunuzu anlatmak çoğu zaman rahatlatıcıdır; çünkü çözümü olan bir sorundur. Eğer bu konu sizi günlük yaşamda belirgin şekilde kaygılandırıyor, uykuyunuzu veya ruh hâlinizi etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden destek istemekten çekinmeyin. Türkiye'de acil bir durumda 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayabilirsiniz.

Önleme

Büyük ölçüde evet. Diş eti kanamasının en sık nedeni olan plak birikimi, doğru ve düzenli bakımla önlenebilir. Günde iki kez fırçalama, günde bir kez diş ipi, düzenli diş hekimi kontrolü ve sigaradan uzak durmak en etkili korunma yoludur.

Tarama programları

Düzenli diş hekimi kontrolü bir tür tarama sayılır: diş eti hastalıkları erken dönemde, henüz belirgin şikâyet yokken fark edilebilir. Genellikle yılda en az bir kez kontrol önerilir; hamilelik, şeker hastalığı veya sigara kullanımı gibi durumlarda hekiminiz daha sık kontrol isteyebilir. Türkiye'de ağız ve diş sağlığı hizmetleri için aile hekimliği ve Sağlık Bakanlığı'na bağlı ağız ve diş sağlığı merkezlerinden bilgi alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Diş eti iltihabının dişi tutan kemiğe yayılması (periodontit) ve diş kaybı riski
• Diş eti çekilmesi, dişlerde hassasiyet ve estetik kaygılar
• Sürekli ağız kokusu ve tat alma değişiklikleri
• Diş eti apsesi ve yüzde şişlik
• Kan şekeri kontrolünün zorlaşması; diş eti iltihabı ile şeker hastalığı birbirini olumsuz etkiler
• Nadir durumlarda ağız içi enfeksiyonunun yayılması

Uzun vadeli görünüm

Çok iyi haber şu: diş eti kanaması, erken dönemde fark edildiğinde büyük ölçüde geri döndürülebilen bir durumdur. Doğru fırçalama, diş ipi ve diş hekimi desteğiyle diş etleri genellikle birkaç hafta içinde kendini toparlar. Uzun süredir devam eden bir kanamanız olsa bile bugün harekete geçmek için hâlâ doğru zamandır; çoğu kişi uygun bakımla durumunu belirgin şekilde iyileştirebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.