Kanlı dışkı

Genel Bakış

Kanlı dışkı, dışkınızda (kakada) kan bulunmasıdır. Kan, parlak kırmızı veya koyu siyah renkte olabilir. Bu, sindirim sisteminizin herhangi bir yerinden gelebilir ve bazen basit bir sorunun işaretiyken bazen de daha ciddi bir durumu gösterebilir.

Evet, kanlı dışkı oldukça sık görülen bir şikâyettir. Birçok kişi hayatının bir döneminde bu durumu yaşar.

Kanlı dışkı her yaş grubunda görülebilir. Çocuklarda sıklıkla kabızlık veya makatta küçük çatlaklar nedeniyle olurken; yetişkinlerde basur (hemoroid), divertikül hastalığı veya polipler gibi sebepler daha yaygındır. İleri yaşta ise bağırsak kanseri riski nedeniyle dikkatli olunması gerekir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tuvalet kağıdında veya klozette parlak kırmızı kan görmek
• Dışkının üzerinde veya içinde kan
• Katran gibi siyah, yapışkan dışkı (melena olarak adlandırılır)
• Kanlı dışkıya eşlik eden karın ağrısı, kramp veya halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Sert dışkı nedeniyle makatta çatlama (anal fissür) sonucu parlak kırmızı kan
• Kabızlık ile birlikte kanlı dışkı
• Nadiren bağırsak enfeksiyonlarına bağlı kanlı ishal

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Divertikül hastalığına bağlı ani başlayan kanamalar
• Bağırsak polipleri veya kolon kanseri nedeniyle daha sinsi kanama
• Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda daha sık kanama riski

Nedenler

Ana nedenler

• Basur (hemoroid) – makattaki şişmiş damarlar
• Makatta çatlak (anal fissür) – sert dışkı nedeniyle oluşan küçük yırtıklar
• Divertikül hastalığı – kalın bağırsak duvarındaki küçük ceplerin iltihaplanması
• Bağırsak polipleri – iyi veya kötü huylu olabilen küçük oluşumlar
• İltihabi bağırsak hastalığı (Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi)
• Mide veya onikiparmak bağırsağı ülseri – genellikle siyah dışkıya yol açar
• Bağırsak enfeksiyonları – bazı bakteriler kanlı ishale neden olabilir

Risk faktörleri

• İleri yaş (50 yaş üzeri)
• Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü
• Düşük lifli beslenme, aşırı işlenmiş gıda tüketimi
• Obezite, hareketsiz yaşam
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Kabızlık veya kronik ishal

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Kanlı dışkı ile birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma hissi varsa acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez fark ettiğiniz ve kendiliğinden geçen kanama olsa bile en kısa sürede bir aile hekimine veya genel cerrahi uzmanına başvurun.
• Kanlı dışkı bir haftadan uzun sürüyorsa veya aralıklı olarak tekrarlıyorsa doktorunuza görünün.
• Dışkılama alışkanlığınızda değişiklik varsa (örneğin ishal veya kabızlık) ve bu kanama ile birlikteyse randevu alın.

Tanı

Doktorunuz önce size şikâyetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi sorar. Ardından fizik muayene yaparak makattan parmakla muayene (rektal tuşe) yapabilir. Bu, basur veya kitle gibi sorunları tespit etmeye yardımcı olur.

Yapılabilecek testler

• Gaitada gizli kan testi – dışkıda gözle görülmeyen kanı tespit eder
• Kolonoskopi – kalın bağırsağın içini bir kamera ile incelemek
• Sigmoidoskopi – kalın bağırsağın son kısmının incelenmesi
• Kan testleri – kansızlık (anemi) veya enfeksiyon belirtilerini gösterir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle rahatsız edici değildir ve birkaç dakika sürer. Eğer kolonoskopi önerilirse, işlem öncesinde bağırsak temizliği için özel bir diyet ve ilaç kullanmanız gerekebilir. Doktorunuz size tüm adımları ayrıntılı olarak anlatacaktır.

Tedavi

Tedavi, kanamaya neden olan soruna göre değişir. Basur veya makatta çatlak gibi basit durumlar genellikle evde uygulanan yöntemlerle veya basit ilaçlarla tedavi edilebilir. Daha karmaşık durumlarda (polipler, iltihabi bağırsak hastalığı, kanser gibi) tıbbi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Lifli beslenme: bol sebze, meyve, kepekli tahıllar tüketin
• Günde en az 8-10 bardak su için
• Tuvalette uzun süre oturmaktan ve aşırı ıkınmaktan kaçının
• Basur şikâyetiniz varsa ılık oturma banyosu yapabilirsiniz
• Doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, basur için reçetesiz veya reçeteli topikal kremler ve fitiller önerebilir. Makattaki çatlaklar için de benzer tedaviler uygulanır. İltihabi bağırsak hastalığı gibi durumlarda iltihap giderici ilaçlar kullanılır. Polipler kolonoskopi sırasında çıkarılabilir. Bağırsak enfeksiyonlarına uygun antibiyotik tedavisi verilir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların ilaçları geçici olarak ayarlanabilir. Herhangi bir ilacı doktora danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Basurun ileri evrelerinde, makattaki çatlak iyileşmezse veya kanser gibi bir durum söz konusu olduğunda cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi seçenekler hakkında doktorunuz size detaylı bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Kanlı dışkı şikâyetiniz varsa doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın. Belirtileri takip edin ve herhangi bir değişiklik olduğunda doktorunuza bildirin. Çoğu durumda günlük yaşamınızda önemli bir kısıtlama olmaz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Liften zengin bir beslenme düzeni oluşturun (tam tahıllar, baklagiller, sebzeler)
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş)
• İdeal kilonuzu koruyun
• Sigara ve alkolden uzak durun

Diyet ve egzersiz

Bol su tüketin ve lifli gıdalarla beslenin. Bu, kabızlığı önleyerek makattaki çatlak ve basur riskini azaltır. Düzenli fiziksel aktivite bağırsak hareketlerini düzenler ve kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Dışkıda kan görmek kaygı verici olabilir. Bu endişe normaldir, ancak çoğu zaman ciddi bir sorun olmadığını bilmek önemlidir. Kaygılarınızı doktorunuzla paylaşın; gerekirse bir psikoloji uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

Kanlı dışkının bazı nedenleri (basur, makatta çatlak) sağlıklı beslenme, bol su içme ve düzenli tuvalet alışkanlığı ile önlenebilir. Ancak polipler, iltihabi bağırsak hastalığı gibi durumlar her zaman önlenemez. Düzenli sağlık kontrolleri erken tanı için önemlidir.

Tarama programları

50 yaşından itibaren kolon kanseri taraması için gaitada gizli kan testi veya kolonoskopi yaptırmanız önerilir. Ailede kolon kanseri öyküsü varsa taramaya daha erken yaşta başlanabilir. Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği tarama programlarına uyun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kansızlık (anemi) – sürekli kan kaybı nedeniyle yorgunluk, halsizlik, soluk cilt
• Demir eksikliği – vücuttaki demir depolarının azalması
• Altta yatan hastalığın ilerlemesi (örneğin kanserin daha geç evrede tespit edilmesi)
• Şiddetli kanamaya bağlı tansiyon düşüklüğü, bayılma

Uzun vadeli görünüm

Kanlı dışkının çoğu nedeni tedavi edilebilir. Basur, çatlak gibi durumlarda kendinizi rahatlatacak önlemlerle belirtiler kontrol altına alınabilir. Daha ciddi hastalıklarda bile erken teşhis ve uygun tedavi ile başarılı sonuçlar alınır. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile iyi bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.