Ara Kanama (Adet Arası Lekelenme)

Genel Bakış

Ara kanama, beklenen adet günü dışında ortaya çıkan vajinal kanamadır. Halk arasında "lekelenme" olarak da bilinir; yani pedi tamamen doldurmayan, az miktarda, bazen kahverengi veya pembe renkli bir kanama. Genellikle iki adet arasındaki günlerde görülür. Özellikle doğum kontrol hapı, vajinal halka, cilt altı implant veya hormonal spiral gibi hormonal yöntem kullanan kişilerde sık rastlanır. Ama hormonal yöntem kullanmayan kişilerde de görülebilir ve bu durumda nedeninin anlaşılması için bir sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir.

Evet, oldukça yaygındır. Üreme çağındaki pek çok kişi hayatının bir döneminde ara kanama yaşar. Özellikle yeni başlanan hormonal doğum kontrol yöntemlerinde ilk aylarda sık görülür ve bu durum çoğu zaman beklenen bir yan etkidir.

En sık adet gören üreme çağındaki kişilerde görülür. Hormonal doğum kontrol yöntemi kullananlar, adet düzeni yeni oturmaya başlayan gençler, doğum sonrası dönemdeki kişiler ve menopoza geçiş dönemindeki kişiler daha sık etkilenir. Adet görmeye başlamamış kız çocuklarında ve menopoz sonrası dönemde görülen her türlü vajinal kanama mutlaka değerlendirilmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İki adet arasında az miktarda, genellikle kahverengi veya pembe renkli kanama ya da lekelenme
• Tuvalete gittikten sonra peçetede kan fark etmek
• Adet bitiminden sonra birkaç gün daha süren hafif lekelenme
• Adet kanamasının normalden uzun sürmesi veya miktarının değişmesi
• Bazen hafif kasık veya karın ağrısı, şişkinlik hissi
• Hormonal yöntem kullananlarda ilk aylarda düzensiz ve öngörülemeyen kanamalar

Nedenler

Ana nedenler

• Hormonal doğum kontrol yöntemleri (hap, vajinal halka, deri altı implant, iğne, hormonal spiral) — özellikle ilk aylarda ve yöntem düzensiz kullanıldığında
• Hormon dengesizlikleri: tiroid bezi sorunları, polikistik over sendromu (yumurtalıklarda kist ve hormon düzensizliği ile seyreden durum), prolaktin yüksekliği
• Yumurtlama döneminde görülen hafif kanama (döngünün ortasına denk gelen lekelenme)
• Rahimde iyi huylu yapılar: miyom (rahim kasından gelişen kitle) veya polip (rahim iç zarından gelişen küçük et parçası)
• Vajina veya rahim ağzı enfeksiyonları, rahim ağzındaki tahriş veya yaralar
• Stres, hızlı kilo değişimi, aşırı egzersiz, uyku düzensizliği gibi yaşam tarzı etkenleri
• Gebelikle ilgili durumlar (yerleşme kanaması veya gebelikle ilgili başka durumlar)
• Menopoza geçiş dönemindeki hormon dalgalanmaları
• Kan sulandırıcı özellikli ilaçlar ve bazı hormon ilaçları
• Nadir de olsa rahim ağzı veya rahim iç zarıyla ilgili ciddi hastalıklar — bu nedenle inatçı kanamaların araştırılması önemlidir

Risk faktörleri

• Hormonal doğum kontrol yöntemi kullanmak, özellikle yeni başlamış olmak
• Doğum kontrol hapını düzenli saatte almamak, unutmak
• Sigara kullanmak
• Aşırı kilo veya hızlı kilo kaybı
• Yoğun stres ve uyku düzensizliği
• Tiroid hastalığı veya polikistik over sendromu öyküsü
• Yakın zamanda doğum yapmış veya düşük geçirmiş olmak
• Geçirilmiş rahim ağzı veya vajina enfeksiyonu
• Kan sulandırıcı özellikli ilaç kullanımı
• 40 yaş üzerinde olmak veya menopoza yakın dönemde bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir saatte bir pedi dolduracak kadar yoğun kanama varsa
• Baş dönmesi, bayılma hissi, göz kararması veya aşırı halsizlik varsa
• Şiddetli karın veya kasık ağrısı varsa
• Ateş ve kötü kokulu akıntı eşlik ediyorsa
• Hamilelik ihtimali varsa ve kanama oluyorsa
• Menopoz sonrası herhangi bir kanama görülürse
• Adet görmeye başlamamış bir kız çocuğunda vajinal kanama olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Lekelenme birkaç ay boyunca tekrar ediyorsa
• Adet düzeninizde belirgin bir değişiklik olduysa
• Cinsel ilişki sonrası kanama fark ettiyseniz
• Adet kanama miktarınız belirgin şekilde arttıysa
• 3 aydan uzun süre adet görmediyseniz veya çok sık adet görüyorsanız
• Kullandığınız doğum kontrol yöntemine bağlı kanama 6 aydan uzun sürdüyse

Tanı

Hekiminiz önce sizi dinler: adet düzeniniz, kullandığınız doğum kontrol yöntemi, kanamanın ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, ağrı veya ateş olup olmadığı, kullandığınız ilaçlar ve gebelik ihtimali gibi konuları sorar. Ardından genellikle bir jinekolojik muayene yapılır ve gerekli görülen testler istenir. Bu değerlendirme çoğu zaman birkaç dakika sürer ve tanıya ulaşmak için yeterli olabilir.

Yapılabilecek testler

• Gebelik testi (idrarda veya kanda)
• Kan sayımı — kansızlık olup olmadığını anlamak için
• Hormon testleri — tiroid bezi ve diğer hormonların değerlendirilmesi
• Ultrason — rahim ve yumurtalıkların görüntülenmesi
• Smear testi — rahim ağzı hücrelerinin taranması
• Gerekirse rahim iç zarından küçük bir örnek alınması (biyopsi) veya rahmin içine kamera ile bakılması (histeroskopi)

Randevunuzda neler beklenir

Randevunuza hazırlanmak işinizi kolaylaştırır. Kanamaların tarihlerini, yaklaşık miktarını (günde kaç ped kullandığınız gibi) ve varsa ağrı, ateş gibi diğer belirtileri not alın. Kullandığınız tüm ilaçları ve doğum kontrol yöntemini söylemeyi unutmayın. Muayene sırasında utanmanıza gerek yok; bu çok sık yapılan ve olağan bir değerlendirmedir. Sorularınızı sormaktan çekinmeyin, hekiminiz size her adımı açıklayacaktır.

Tedavi

Tedavi tamamen kanamanın nedenine bağlıdır. Çoğu durumda basit bir açıklama bulunur ve tedavi küçük düzenlemelerden oluşur. Hormonal yönteme bağlı lekelenmelerde bazen sadece birkaç ay beklemek yeterli olur; çünkü vücut yönteme alıştıkça kanama azalır. Başka bir neden saptanırsa buna yönelik bir plan yapılır. Hangi yaklaşımın size uygun olduğuna hekiminizle birlikte karar vermeniz en doğrusudur.

Evde kişisel bakım

• Kanamaların tarihini ve miktarını basit bir günlüğe not edin; bu, hekiminize çok yardımcı olur
• Hormonal yöntem kullanıyorsanız her gün aynı saatte, düzenli olarak kullanmaya özen gösterin
• Yeterince dinlenin ve stresi azaltmaya çalışın; yoğun stres döngüleri etkileyebilir
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün
• Demir açısından zengin besinlerle beslenin (kansızlığa karşı) — örneğin kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, yumurta
• Doktorunuza danışmadan doğum kontrol yönteminizi değiştirmeyin veya ilaçlarınızı bırakmayın
• Kanama günlerinde pamuklu iç çamaşırı tercih edin ve kişisel hijyene dikkat edin

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz nedene göre farklı tedavi yaklaşımları önerebilir. Hormon dengesizliği saptanırsa hormonları düzenlemeye yönelik tedaviler; enfeksiyon varsa buna uygun bir tedavi; miyom veya polip gibi yapısal bir neden varsa bunların değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Doğum kontrol yöntemine bağlı kanamalarda bazen yöntemin türünü değiştirmek veya birkaç ay beklemek yeterli olur. Kanama çok yoğunsa kan kaybını azaltmaya ve olası kansızlığı gidermeye yönelik tedaviler uygulanabilir. Bu içerikte ilaç adı veya doz önerilmez; tedavinin ayrıntılarına mutlaka hekiminizle birlikte karar verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat çoğu zaman gerekmez ve ilk seçenek değildir. Ancak miyom, polip, kalınlaşmış rahim iç zarı veya başka bir yapısal sorun saptanır ve belirtiler tedaviyle kontrol altına alınamazsa, hekiminiz küçük girişimsel işlemleri veya cerrahi seçenekleri sizinle konuşabilir. Bu karar kişiye özeldir ve yaşınız, çocuk sahibi olma isteğiniz ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Ara kanama yaşarken yanınızda günlük ped bulundurmak size kendinizi daha rahat hissettirir. Kanama günlerini not etmek, hem sizi rahatlatır hem de bir sorun olup olmadığını anlamayı kolaylaştırır. Kanama çoğu zaman hafiftir ve günlük yaşamınızı ciddi şekilde aksatmaz; ancak sizi endişelendiriyorsa bir hekime danışmak en iyisidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve mümkünse sabit bir günlük rutin oluşturun
• Stresi azaltmaya yönelik nefes egzersizleri, yürüyüş veya rahatlatıcı hobiler edinin
• Aşırı yorucu diyetlerden ve hızlı kilo değişimlerinden kaçının
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durun
• Kullandığınız yöntemi düzenli kullanın; unutmamak için telefon hatırlatıcısı gibi çözümler işe yarar

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli hareket, hormon dengesi ve genel sağlık için önemlidir. Kanama nedeniyle demir kaybı olabileceği için demir içeren besinlere (kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, yumurta, et) ve C vitamini kaynaklarına (portakal, biber gibi) beslenmenizde yer verin. Haftada birkaç gün tempolu yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz hem ruh halinize hem dolaşımınıza iyi gelir. Aşırı ve çok yoğun egzersiz ise adet düzenini etkileyebilir; kendinizi zorlamadan, sürdürülebilir bir düzen kurun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Beklenmeyen kanamalar kişide endişe, utanç veya kontrolü kaybetme hissi yaratabilir; bu duygular çok anlaşılırdır ve yalnız değilsiniz. Kaygınızı bir yakınınızla veya hekiminizle paylaşmak çoğu zaman rahatlatıcı olur. Eğer bu durum uyku düzeninizi bozuyor, günlük yaşamınızı zorlaştırıyor ya da belirgin bir kaygı, umutsuzluk veya kendinize zarar verme düşüncesi yaşıyorsanız lütfen vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun veya 112'yi arayın. Yardım istemek güçlü bir adımdır.

Önleme

Her ara kanamayı tamamen önlemek mümkün değildir; çünkü birçok nedeni vardır. Yine de bazı basit adımlar riski azaltmaya yardımcı olabilir: hormonal yöntemi düzenli ve aynı saatte kullanmak, stresi yönetmek, sigaradan uzak durmak, sağlıklı kiloyu korumak ve adet düzeninizdeki değişiklikleri not etmek. Düzenli sağlık kontrolleri, olası bir sorunun erken fark edilmesini sağlar.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda rahim ağzı tarama testleri (smear ve gerektiğinde HPV testi) belirli yaş aralıklarında yapılır. Aile hekiminiz veya kadın doğum polikliniği, size uygun tarama zamanını ve sıklığını söyleyebilir. Düzenli jinekolojik kontroller, kanamanın nedeninin aydınlatılması ve olası sorunların erken yakalanması açısından değerlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süren veya sık tekrarlayan kanamalar demir eksikliği kansızlığına yol açabilir; bu da halsizlik, nefes darlığı ve dikkat dağınıklığı yapabilir
• Altta yatan bir enfeksiyonun veya miyom, polip gibi bir sorunun fark edilmesi gecikebilir
• Günlük yaşam, iş ve sosyal hayat ile ruh hali olumsuz etkilenebilir
• Çok nadir durumlarda ciddi bir hastalığın teşhisi gecikebilir; bu nedenle inatçı kanamaların araştırılması önemlidir

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak ara kanamanın görünümü iyidir. Çoğu kişide neden kolayca bulunur ve basit bir yaklaşımla düzelir; hormonal yönteme bağlı lekelenmeler genellikle ilk aylardan sonra kendiliğinden azalır. Kanamanız sürüyorsa veya sizi endişelendiriyorsa bir hekime danışmanız, hem nedenin aydınlatılması hem de içinizin rahatlaması için en doğru adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.