Bruising what it can mean

Genel Bakış

Morluk, cildin altındaki küçük kan damarlarının hasar görmesi ve kanın çevre dokuya sızması sonucu oluşan mavi, mor veya yeşil renkli bir lekedir. Genellikle bir darbe veya çarpmadan sonra ortaya çıkar ve birkaç gün içinde kendiliğinden geçer.

Morluklar her yaşta çok yaygın görülen bir durumdur. Hemen hemen herkes hayatında en az bir kez morarma yaşar.

Herkesi etkileyebilir, ancak çocuklar (aktif oyun oynadıkları için), yaşlılar (cilt ve damar yapısı zayıfladığı için) ve kan sulandırıcı ilaç kullanan kişiler daha sık morarır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte mavi, mor, yeşil veya sarı renkte leke
• Morluğun olduğu bölgede hafif şişlik
• Dokununca hassasiyet veya hafif ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Oyun oynarken veya spor yaparken oluşan morluklar normaldir.
• Vücudun farklı yerlerinde ve farklı zamanlarda oluşan morluklar endişe verici olabilir.
• Eğer çocukta sık sık ve büyük morluklar oluyorsa, nedeni araştırılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt inceldiği için en ufak bir çarpmada bile büyük morluklar oluşabilir.
• Morluklar daha uzun sürede iyileşir.
• Düşme riski yüksek olduğu için morluklar ciddi yaralanmaların işareti olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Darbe, çarpma veya düşme gibi travmalar
• Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, varfarin gibi ama isim vermiyoruz)
• Bazı vitamin eksiklikleri (C vitamini, K vitamini)
• Kan pıhtılaşma bozuklukları (hemofili gibi)
• Yaşlanmaya bağlı cilt incelmesi ve damar kırılganlığı

Risk faktörleri

• Kan sulandırıcı ilaç kullanmak
• İleri yaş
• Kortizon içeren kremlerin uzun süre kullanımı
• Karaciğer hastalığı
• Ailede kanama bozukluğu öyküsü
• Cildi incelten bazı hastalıklar (örneğin Cushing sendromu)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir haftadan uzun süren veya büyümeye devam eden morluk
• Sebepsiz yere, özellikle gövde, sırt veya yüz bölgesinde sık sık morarma
• Morlukla birlikte ateş, halsizlik, kilo kaybı gibi genel belirtiler
• Büyük bir travma sonrası oluşan ve şişliği artan morluk

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ara sıra olan ve hafif travmalarla ilişkili morluklar normaldir, doktora gitmek gerekmez.
• Ancak morlukların sıklığı veya şiddeti artarsa bir aile hekimine danışılabilir.
• Yeni bir ilaç kullanmaya başladıktan sonra morarmalar olduysa ilacı yazan doktora bilgi verilmelidir.

Tanı

Doktor, morluğun öyküsünü dinler ve fizik muayene yapar. Morluğun yeri, büyüklüğü, oluşma şekli değerlendirilir. Gerekirse kan testleri istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (trombosit sayısı için)
• Kan pıhtılaşma testleri (PT, aPTT)
• Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
• Gerekirse vitamin düzeyleri (C, K vitamini)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size morarma ile ilgili detaylı sorular soracaktır. Fizik muayeneden sonra gerekli testleri yapacak. Genellikle ayaktan yapılan basit bir işlemdir. Sonuçlara göre size uygun tedavi veya takip planı önerilecektir.

Tedavi

Morluklar çoğunlukla tedavi gerektirmez ve kendiliğinden iyileşir. Tedavi altta yatan nedene yöneliktir. Eğer bir ilaç veya vitamin eksikliği sorumluysa, doktorunuz gerekli düzenlemeleri yapacaktır.

Evde kişisel bakım

• Morluğun üzerine ilk 24 saat boyunca aralıklı olarak buz torbası koymak (bir bezin içinde, doğrudan cilde temas ettirmeden, 10-15 dakika) şişliği azaltır.
• 24 saat sonra sıcak kompres uygulamak kan akışını hızlandırarak iyileşmeyi destekler.
• Morluğu olan bölgeyi yukarıda tutmak (örneğin kolu yastığa koyarak) şişliği azaltır.
• Ağrı varsa, doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın; özellikle kan sulandırıcı ilaçlar ağrı kesicilerle etkileşebilir.

Tıbbi tedaviler

Altta yatan neden tedavi edilir. Örneğin vitamin eksikliği varsa doktor uygun takviyeleri önerebilir. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda doz ayarlaması yapılabilir. Kan pıhtılaşma bozukluğu gibi ciddi durumlarda uzman bir doktora yönlendirme yapılır. İlaç ismi verilmez.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Morluklar için cerrahi gerekmez. Ancak travmaya bağlı büyük bir kan birikmesi (hematom) varsa ve kendiliğinden boşalmıyorsa, doktor gerekli görürse küçük bir girişimle kanı boşaltabilir.

Bu durumla yaşamak

Morluklar genellikle günlük yaşamı etkilemez. İyileşirken bölgeyi korumak ve tekrar darbelerden kaçınmak yeterlidir. Morluk geçene kadar dar kıyafetler veya sürtünme yapacak aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde keskin köşeleri koruyucu bantlarla kaplamak düşme ve çarpma riskini azaltır.
• Düzenli egzersiz yapmak kasları güçlendirir ve düşme riskini azaltır.
• İlaçlarınızı düzenli kullanın ve doktor kontrolünde olun.

Diyet ve egzersiz

C vitamini (portakal, kivi, yeşil biber) ve K vitamini (ıspanak, brokoli, lahana) açısından zengin beslenmek damar sağlığını destekler. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık sık ve sebepsiz morarma yaşamak kaygı yaratabilir. Bu durumda bir doktora danışmak kaygıyı azaltır. Morlukların çoğu zararsızdır ve tedavi edilebilir nedenlerden kaynaklanır.

Önleme

Tamamen önlenemese de, düşme ve çarpma riskini azaltarak morlukları büyük ölçüde engelleyebilirsiniz. Ayrıca sebepsiz morarmaların altında yatan nedenler tedavi edilerek yeni morluklar önlenebilir.

Aşılar

Bazı kanama bozukluklarına karşı aşı yoktur, ancak hepatit B aşısı gibi karaciğer hastalıklarını önleyen aşılar dolaylı olarak morarma riskini azaltabilir. Aşı ile ilgili özel bir öneri yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Morluğun olduğu bölgede büyük kan birikmesi (hematom) oluşabilir.
• Altta yatan bir kan pıhtılaşma bozukluğu varsa, tedavi edilmezse ciddi iç kanamalara yol açabilir.
• Kronik karaciğer hastalığı varsa durum kötüleşebilir.

Uzun vadeli görünüm

Morlukların çoğu birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir ve herhangi bir kalıcı hasar bırakmaz. Altta yatan neden tedavi edildiğinde morarma sorunu da düzelir. Düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam tarzı ile morarma riskini en aza indirebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.