Burning mouth sensation

Genel Bakış

Ağız yanması, ağız içinde sürekli veya zaman zaman ortaya çıkan yanma hissidir. Bu durum genellikle altta yatan bir hastalığa bağlı olmayabilir ve çoğu zaman dilde, dudaklarda, damakta veya yanak içinde hissedilir.

Ağız yanması oldukça yaygındır. Toplumda her 100 kişiden yaklaşık 1-2'sini etkilediği tahmin edilmektedir.

Orta yaş ve üzeri kadınlarda daha sık görülür, ancak herkesi etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dil üzerinde yanma hissi
• Dudaklarda, damakta veya boğazda yanma
• Ağız kuruluğu
• Tat alma değişiklikleri (metalik veya acı tat)
• Ağızda uyuşma veya karıncalanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür. Belirtiler genellikle dil veya damakta yanma hissi, iştahsızlık ve huzursuzluk şeklinde olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağız yanması daha sıktır. Yanma hissine ağız kuruluğu, tat kaybı ve yemek yeme güçlüğü eşlik edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Besin eksiklikleri (özellikle B vitamini, demir, çinko eksikliği)
• Ağız enfeksiyonları (mantar, bakteri)
• Asit reflüsü (mide asidinin ağza gelmesi)
• Bazı ilaçlar (tansiyon ilaçları, antidepresanlar gibi)
• Ağız içi alerjiler (yiyecek, diş macunu, ağız bakım ürünleri)
• Hormonal değişiklikler (menopoz dönemi)
• Psikolojik faktörler (stres, kaygı, depresyon)

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 50 yaş üstü olmak
• Diyabet hastası olmak
• Ağız kuruluğu (Sjögren sendromu gibi)
• Sigara kullanmak
• Stresli yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ağız yanmasına nefes alma güçlüğü eşlik ediyorsa 112'yi arayın.
• Ağız yanması aniden ortaya çıktıysa ve şiddetliyse.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağız yanması bir haftadan uzun sürüyorsa
• Ağız içinde yara veya kızarıklık fark ederseniz
• Tat alma duyunuzda belirgin değişiklik olduysa

Tanı

Doktorunuz öncelikle sağlık geçmişinizi dinler ve ağız içini muayene eder. Ağız yanmasının altında yatan nedeni bulmak için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (besin eksiklikleri, kan şekeri, tiroid fonksiyonları için)
• Ağız içi kültür (mantar veya bakteri enfeksiyonu şüphesi varsa)
• Alerji testleri (gıda veya temas alerjileri için)
• Bazen diş hekimi veya kulak burun boğaz uzmanına yönlendirme

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi dikkatle dinleyecek ve gerekli testleri yapacaktır. Tanı konulması birkaç hafta sürebilir. Endişelenmeyin, çoğu zaman ağız yanmasının tedavi edilebilir bir nedeni vardır.

Tedavi

Ağız yanması tedavisi, altında yatan nedene bağlıdır. Birincil ağız yanmasında (sebebi bulunamayan) belirtileri hafifletmeye yönelik yöntemler uygulanır. İkincil ağız yanmasında ise altta yatan hastalık tedavi edilir.

Evde kişisel bakım

• Ağız hijyenine dikkat edin: yumuşak diş fırçası kullanın, alkolsüz gargaralar tercih edin.
• Baharatlı, asitli, çok sıcak yiyecek ve içeceklerden kaçının.
• Sakız çiğnemek veya şekersiz sert şekerler tükürük üretimini artırabilir.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi azaltmak için gevşeme teknikleri uygulayın (derin nefes, meditasyon).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, besin eksikliği varsa takviyeler önerebilir. Ağız enfeksiyonları için antifungal veya antibakteriyel tedaviler uygulanabilir. Ağız kuruluğu için yapay tükürük ürünleri veya tükürük uyarıcı ilaçlar kullanılabilir. Psikolojik faktörler söz konusu olduğunda bilişsel davranışçı terapi veya düşük doz antidepresan ilaçlar faydalı olabilir. Tedavi planı kişiye özeldir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ağız yanması için cerrahi bir tedavi genellikle uygulanmaz.

Bu durumla yaşamak

Ağız yanması ile yaşamak zor olabilir. Ancak belirtileri kontrol altına almanın yolları vardır. Gün içinde sık sık su içmek, buz parçaları emmek rahatlama sağlayabilir. Belirtilerin ne zaman arttığını not almak, tetikleyicileri belirlemenize yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemeklerden sonra ağzınızı suyla çalkalayın.
• Ağız bakım ürünlerinde alkol veya mentol içerenlerden kaçının.
• Stres yönetimi tekniklerini uygulayın (yoga, yürüyüş).
• Uyku düzeninize dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek önemlidir. Özellikle B vitamini, demir ve çinko içeren besinler tüketmeye özen gösterin (tam tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler). Çok sıcak veya baharatlı yiyeceklerden kaçının. Egzersiz yapmak genel sağlığınıza iyi gelir ve stresi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli ağız yanması kaygı, depresyon ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bu belirtilerin bir nedeni olmadığını düşünmek üzücü olabilir. Unutmayın, yardım istemek güçlülüktür. Psikolojik destek almak tedavinin bir parçası olabilir. Depresyon veya kaygı belirtileri yaşıyorsanız, lütfen bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Acil bir durumda 112'yi arayın.

Önleme

Her zaman önlenemese de, riski azaltmak için yapabilecekleriniz vardır. Dengeli beslenmek, ağız hijyenine dikkat etmek, sigara ve alkolden uzak durmak, stresi yönetmek koruyucu olabilir.

Aşılar

Ağız yanmasını doğrudan önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur, ancak düzenli diş hekimi kontrolleri ve sağlık taramaları altta yatan nedenleri erken tespit etmeye yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yeme ve içme zorluğu nedeniyle beslenme bozuklukları
• Kilo kaybı
• Anksiyete ve depresyon gibi ruhsal sorunlar
• Uyku düzeninde bozulma

Uzun vadeli görünüm

Birçok kişide ağız yanması tedavi edilebilir veya belirtiler kontrol altına alınabilir. Altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde iyileşme oranı yüksektir. Nedeni bulunamayan durumlarda bile belirtileri hafifletmek mümkündür. Umutlu olun ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.