Causes of hiccups persistent

Genel Bakış

Hıçkırık, diyafram kasının istemsiz olarak kasılması ve ardından ses tellerinin aniden kapanmasıyla oluşan bir reflekstir. Genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer. Ancak hıçkırık 48 saatten uzun sürerse veya sık sık tekrarlarsa buna 'inatçı hıçkırık' denir. Bu durum bazen altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Kısa süreli hıçkırık çok yaygındır ve hemen herkes hayatında en az bir kez yaşar. İnatçı hıçkırık ise daha az görülür; her 100.000 kişiden yaklaşık 1'inde görüldüğü tahmin edilmektedir.

İnatçı hıçkırık her yaşta görülebilir, ancak erkeklerde kadınlara göre daha sık rastlanır. Orta yaş ve üzeri yetişkinlerde, özellikle de mide veya sinir sistemi rahatsızlığı olanlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli veya sık sık gelen 'hıçk' sesi
• Hıçkırığın saatler, hatta günler boyunca durmaması
• Yemek yerken, konuşurken veya uyurken hıçkırığın devam etmesi
• Göğüs, karın veya boğazda rahatsızlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde hıçkırık sık görülür ve genellikle beslenme sırasında hava yutulmasına bağlıdır.
• Çocuklarda inatçı hıçkırık nadirdir, ancak varsa reflü, astım veya sinir sistemi sorunlarına işaret edebilir.
• Çocukta hıçkırık 24 saatten uzun sürerse mutlaka doktora danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda inatçı hıçkırık daha sık görülür ve altta yatan hastalık (örneğin inme, Parkinson, mide fıtığı) belirtisi olabilir.
• İlaç kullanımına bağlı hıçkırık riski yaşla birlikte artar.
• Hıçkırık yaşlılarda yorgunluk, kilo kaybı ve beslenme bozukluğuna yol açabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Mide ve yemek borusu sorunları (reflü, mide fıtığı, gastrit)
• Sinir sistemi hastalıkları (inme, multipl skleroz, beyin tümörü)
• Metabolik bozukluklar (diyabet, böbrek yetmezliği, elektrolit dengesizlikleri)
• İlaçlar (kortikosteroidler, bazı kemoterapi ilaçları, sakinleştiriciler)
• Alkol veya sigara kullanımı
• Diyafram, akciğer veya göğüs kafesi hastalıkları (zatürre, plevral efüzyon, diyafram fıtığı)

Risk faktörleri

• İleri yaş (60 yaş üstü)
• Erkek cinsiyet
• Kronik mide rahatsızlıkları (reflü, ülser)
• Daha önce inme veya kafa travması geçirmek
• Yoğun alkol tüketimi
• Uzun süreli sigara kullanımı
• Diyabet, böbrek veya karaciğer hastalığı gibi kronik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hıçkırık 48 saatten uzun sürüyorsa
• Hıçkırık şiddetli ağrı, nefes darlığı veya yutma güçlüğüne yol açıyorsa
• Hıçkırık, bilinen bir mide veya sinir sistemi hastalığı olan kişide yeni başlamışsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık tekrarlayan ancak kısa süreli hıçkırıklar için aile hekiminize başvurabilirsiniz.
• Hıçkırık uyku düzeninizi veya beslenmenizi etkiliyorsa doktorunuza danışın.
• Hamilelikte uzun süren hıçkırık varsa kadın doğum doktorunuza söyleyin.

Tanı

Doktorunuz önce sizi dinleyecek, hıçkırığın ne zaman başladığını, ne sıklıkta olduğunu, başka belirtileriniz olup olmadığını soracaktır. Ardından fizik muayene yaparak sinir sistemi, karın ve göğüs bölgenizi değerlendirecektir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (şeker, elektrolit, böbrek ve karaciğer fonksiyonları)
• Endoskopi (yemek borusu ve midenin kameralı incelenmesi)
• Akciğer röntgeni veya bilgisayarlı tomografi (BT)
• Elektroensefalografi (EEG) veya beyin MR'ı (sinir sistemi şüphesinde)
• Yutma testi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz önce en sık nedenleri (reflü, ilaç yan etkisi) araştıracak, gerekli görürse ileri testlere yönlendirecektir. Genellikle ayakta tedavi ile tanı konulabilir, ancak nadiren hastanede bir süre gözlem gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, hıçkırığın altında yatan nedene göre planlanır. Amaç önce nedeni ortadan kaldırmak, bu mümkün değilse hıçkırık refleksini baskılamaktır. Tedaviye başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız ve kendi başınıza ilaç kullanmamalısınız.

Evde kişisel bakım

• Bir bardak soğuk suyu yavaş yavaş için.
• Nefesinizi birkaç saniye tutup yavaşça verin.
• Bir kaşık şeker veya bal yutmayı deneyin (diyabetiniz varsa doktorunuza danışın).
• Dizlerinizi göğsünüze çekip bir süre öne eğilin.
• Bir kese kağıdına nefes alıp vermeyi deneyin (asla plastik torba kullanmayın).
• Alkol, sigara ve gazlı içeceklerden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hıçkırığın nedenine bağlı olarak ilaç tedavisi önerebilir. Örneğin reflü varsa mide asidini düzenleyen ilaçlar, sinir sistemi kaynaklıysa kas gevşeticiler veya antikonvülzanlar kullanılabilir. Bu ilaçların isimlerini ve dozlarını mutlaka doktorunuz belirlemelidir. İlaç tedavisi işe yaramazsa, bazı durumlarda frenik sinir bloğu (anestezi ile diyafram sinirinin geçici olarak uyuşturulması) veya akupunktur gibi yöntemler denenebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, diğer tedavilere yanıt alınamayan inatçı hıçkırıklarda frenik sinirin cerrahi olarak kesilmesi (frenikotomi) düşünülebilir. Bu, genellikle son çaredir ve mutlaka ilgili branş uzmanı tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

İnatçı hıçkırık günlük yaşamı zorlaştırabilir. Hıçkırık sırasında konuşmak, yemek yemek ve uyumak güçleşebilir. Planlı bir şekilde, küçük porsiyonlar halinde yemek yemek, yavaş yemek ve yatar pozisyonda uzun süre kalmamak yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemekleri küçük lokmalar halinde ve yavaş yiyin.
• Gazlı içecekler, baharatlı veya aşırı sıcak-soğuk yiyeceklerden kaçının.
• Alkol ve sigarayı bırakın veya azaltın.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri (derin nefes, meditasyon) deneyin.
• Uyku düzeninize dikkat edin; yatmadan önce ağır yemeklerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, özellikle reflüye bağlı hıçkırıklarda önemlidir. Yağlı, kızartılmış ve asitli yiyecekler yerine hafif, pişmiş sebze ve tam tahılları tercih edin. Hafif yürüyüşler gibi düzenli egzersiz yapmak sindirimi destekleyebilir, ancak yemekten hemen sonra ağır egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren hıçkırık, uykusuzluk, yorgunluk, kaygı ve sosyal çekilmeye neden olabilir. Hıçkırığın neden olduğu rahatsızlık ve utanma duygusu depresyona yol açabilir. Bu durumda bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin. Unutmayın, hıçkırık geçici bir durumdur ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

Önleme

İnatçı hıçkırığı tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir, ancak tetikleyicilerden kaçınarak sıklığını azaltabilirsiniz. Örneğin, aşırı yemekten kaçınmak, alkol ve sigarayı bırakmak, reflü tedavisini düzenli yaptırmak koruyucu olabilir.

Aşılar

Hıçkırığı doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak sinir sistemini etkileyen hastalıklara karşı (örneğin grip zatürre aşıları) korunmak, bu hastalıklara bağlı hıçkırık riskini azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, diyabet, tansiyon gibi kronik hastalıkların erken teşhisine yardımcı olur ve bu da hıçkırık riskini dolaylı olarak azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yorgunluk ve uykusuzluk
• Kilo kaybı ve beslenme bozukluğu (yemek yemeyi zorlaştırdığı için)
• Dehidrasyon (vücudun susuz kalması)
• Sosyal izolasyon ve ruhsal sıkıntı
• Altta yatan hastalığın ilerlemesi (tanı konulmazsa)

Uzun vadeli görünüm

İnatçı hıçkırık tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu insan, altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde veya uygun ilaç tedavisiyle hıçkırıktan kurtulur. Nadiren de olsa hıçkırık kronikleşebilir, ancak doğru yaklaşımla kontrol altına alınabilir. Unutmayın, bu durum geçicidir ve doktorunuz size en uygun tedaviyi seçecektir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye
• Türkiye Halk Sağlığı Kurumu ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.