Causes of malar rash concern

Genel Bakış

Malar döküntü, yanakların ve burnun üzerinde kelebek şeklinde görülen kırmızı veya morumsu bir deri döküntüsüdür. Bu döküntü, genellikle güneşe maruz kaldıktan sonra ortaya çıkar ve bazı hastalıkların belirtisi olabilir. En sık sistemik lupus eritematozus (SLE) adı verilen bir bağışıklık sistemi hastalığı ile ilişkilendirilir, ancak başka nedenleri de vardır.

Malar döküntü, özellikle lupus gibi otoimmün hastalıklarda sık görülür. Ancak genel popülasyonda rozasea veya güneş hassasiyeti nedeniyle de oldukça yaygındır.

Malar döküntü her yaştan ve cinsiyetten kişiyi etkileyebilir, ancak lupus kaynaklı döküntüler en sık 15-44 yaş arası kadınlarda görülür. Ayrıca açık tenli kişilerde güneşe bağlı döküntüler daha belirgin olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yanaklarda ve burun köprüsünde kelebek şeklinde kırmızı veya morumsu döküntü
• Döküntü bölgesinde hafif şişlik veya kabarıklık
• Güneşe maruz kaldıktan sonra döküntünün belirginleşmesi
• Bazen kaşıntı, yanma veya hassasiyet
• Döküntü genellikle ağrısızdır, ancak altta yatan hastalığa bağlı olarak eklem ağrısı, yorgunluk veya ateş gibi belirtiler eşlik edebilir

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda malar döküntü genellikle lupus veya juvenil dermatomiyozit gibi otoimmün hastalıklarla ilişkilidir.
• Döküntüye ek olarak ateş, halsizlik, iştahsızlık ve eklem şişlikleri görülebilir.
• Güneşe karşı hassasiyet belirgin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda malar döküntü daha çok rozasea veya ilaca bağlı güneş hassasiyeti nedeniyle ortaya çıkabilir.
• Lupus nadiren ilk kez ileri yaşta başlar, ancak görüldüğünde belirtiler daha hafif olabilir.
• Kuru cilt ve egzama da benzer görüntü oluşturabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sistemik lupus eritematozus (SLE): En sık neden, bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı bir otoimmün hastalık.
• Rozasea: Yüzde kızarıklık, sivilce benzeri şişlikler ve bazen malar benzeri döküntü yapabilen kronik bir cilt hastalığı.
• Güneş yanığı veya fotodermatoz: Güneşe aşırı hassasiyet nedeniyle oluşan deri reaksiyonu.
• Egzama (atopik dermatit): Kuru, kaşıntılı kırmızı plaklar şeklinde görülebilir, yanaklarda da olabilir.
• İlaç reaksiyonları: Bazı ilaçlar güneşe karşı hassasiyeti artırarak döküntüye neden olabilir.
• Dermatomiyozit: Kas güçsüzlüğü ve morumsu döküntü ile seyreden bir otoimmün hastalık.

Risk faktörleri

• Kadın olmak (lupus için daha yüksek risk)
• 15-45 yaş aralığı
• Ailede lupus veya diğer otoimmün hastalık öyküsü
• Güneşe aşırı maruz kalmak
• Açık tenli olmak
• Bazı ilaçları kullanmak (örneğin, tansiyon ilaçları, antibiyotikler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntü aniden ortaya çıktıysa ve hızla yayılıyorsa
• Nefes almada zorluk, yüzde şişlik veya dilde şişlik gibi alerji belirtileri varsa
• Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntü birkaç gün içinde geçmiyorsa veya tekrarlıyorsa
• Güneşe çıktıktan sonra sürekli döküntü çıkıyorsa
• Eklem ağrısı, yorgunluk, saç dökülmesi gibi başka belirtiler varsa
• Daha önce lupus tanısı konmuşsa ve döküntüde değişiklik fark edildiyse

Tanı

Doktorunuz önce döküntünüzü muayene eder ve sağlık geçmişinizi sorgular. Ailenizde otoimmün hastalık olup olmadığını, hangi ilaçları kullandığınızı ve güneşe maruz kalma alışkanlıklarınızı öğrenmek ister. Gerekirse kan testleri ve deri biyopsisi gibi yöntemlerle tanıyı kesinleştirir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Antinükleer antikor (ANA) testi, tam kan sayımı, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri
• Deri biyopsisi: Döküntü bölgesinden küçük bir doku parçası alınarak mikroskopta incelenir
• Direkt immünofloresan (DIF) testi: Bağışıklık birikimlerini göstermek için biyopsi örneğine özel boyama yapılır
• Güneş testi (fototest): Cildin güneş ışığına verdiği tepkiyi değerlendirmek için yapılır, nadiren kullanılır

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sırasında döküntünün şeklini, yerini ve diğer belirtileri değerlendirecektir. Kan testleri için birkaç gün beklemeniz gerekebilir. Deri biyopsisi yapılırsa lokal anestezi uygulanır ve işlem sonrası hafif bir yara izi kalabilir. Sonuçlar genellikle 1-2 hafta içinde çıkar. Endişelerinizi doktorunuzla açıkça paylaşın.

Tedavi

Tedavi, malar döküntünün altında yatan nedene bağlıdır. Lupus gibi otoimmün bir hastalık söz konusuysa bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar ve güneş koruması ön plandadır. Rozasea gibi cilt hastalıklarında ise topikal kremler ve cilt bakımı yeterli olabilir. Hiçbir tedaviye başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Evde kişisel bakım

• Güneşten koruyucu kremleri (en az SPF 50) her gün düzenli kullanın
• Geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü takarak doğrudan güneş ışığından kaçının
• Cildinizi nazik temizleyicilerle yıkayın ve nemlendirin
• Sıcak su yerine ılık suyla banyo yapın
• Stresten uzak durmaya çalışın, çünkü stres bazı döküntüleri tetikleyebilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan hastalığa göre tedavi planı oluşturacaktır. Otoimmün hastalıklarda bağışıklık baskılayıcı ilaçlar, kortikosteroid kremler veya ağız yoluyla alınan ilaçlar kullanılabilir. Rozasea veya egzama gibi durumlarda ise antibiyotikli kremler, nemlendiriciler ve bazen lazer tedavisi önerilebilir. İlaçların adını ve dozunu doktorunuz belirleyecektir; kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Malar döküntü tedavisinde cerrahi genellikle gerekli değildir. Ancak nadiren, kozmetik kaygılar için lazer veya ışık tedavileri uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Malar döküntü ile yaşamak, özellikle lupus gibi kronik bir hastalık varsa bazı yaşam tarzı değişiklikleri gerektirebilir. Güneşten korunma alışkanlığı kazanmak, düzenli doktor kontrollerine gitmek ve belirtileri takip etmek önemlidir. Döküntünün görünümü can sıkıcı olabilir, ancak çoğu durumda tedaviyle kontrol altına alınabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneş koruyucu kremi her gün kullanmak, güneşin yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmamak
• Cildi tahriş etmeyen, parfümsüz bakım ürünleri tercih etmek
• Yeterli ve kaliteli uyku almak (yorgunluk lupus belirtilerini kötüleştirebilir)
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini destekler. Özellikle antioksidan açısından zengin meyve ve sebzeler, omega-3 yağ asitleri içeren balık tüketmek faydalı olabilir. Düzenli egzersiz yapmak, eklem ağrılarını azaltmaya ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olur. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Malar döküntü, özellikle yüzde olduğu için kişinin özgüvenini etkileyebilir. Sürekli bir sağlık sorunuyla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir, ancak yalnız olmadığınızı unutmayın. Duygusal destek almak için aileniz, arkadaşlarınız veya bir uzmana başvurabilirsiniz.

Önleme

Malar döküntünün tüm nedenlerini önlemek mümkün değildir, ancak güneşten korunma alışkanlığı edinmek birçok durumda döküntünün ortaya çıkmasını engelleyebilir. Eğer altta yatan bir otoimmün hastalık varsa, düzenli doktor kontrolü ve tedaviye uyum, döküntü ataklarını azaltabilir.

Aşılar

Bazı aşılar (örneğin grip aşısı) lupus gibi hastalıklarda enfeksiyon riskini azaltarak döküntü ataklarını dolaylı olarak önleyebilir. Aşılar hakkında doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Lupus gibi hastalıklar için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak ailede lupus öyküsü varsa ve belirtiler varsa, doktorunuz gerekli testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altında yatan lupus gibi bir hastalık varsa tedavi edilmezse böbrek hasarı, kalp zarı iltihabı veya kan hücrelerinde düşüklük gibi ciddi sorunlar gelişebilir.
• Rozasea kontrol altına alınmazsa kalıcı kızarıklık ve deride kalınlaşma oluşabilir.
• Güneş hassasiyeti nedeniyle sürekli döküntü çıkması cilt kanseri riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

Malar döküntü çoğu zaman tedaviyle kontrol altına alınabilir. Eğer altta yatan neden lupus gibi kronik bir hastalıksa, düzenli takip ve tedavi ile hastalar normal bir yaşam sürdürebilir. Önemli olan erken tanı ve uygun bir tedavi planıdır. Kendinizi iyi hissettiğiniz günler kadar zor günler de olabilir; ancak doğru destekle bu durumu yönetmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.