Gebelikte Kasılmalar (Doğum Sancıları)

Genel Bakış

Kasılmalar, rahmin (bebeğin içinde büyüdüğü kas kesesi) kaslarının kasılıp gevşemesidir. Gebelikte bu hareketler iki farklı şekilde görülür: günlük hayatta sık rastlanan ve genellikle zararsız olan 'hazırlık kasılmaları' (Braxton Hicks) ve doğumun yaklaştığını gösteren, düzenli aralıklarla gelip güçlenen doğum kasılmaları. Karnınızın bir süre taş gibi sertleşip sonra yumuşaması, çoğu zaman bu kasılmaların en belirgin işaretidir.

Evet, oldukça yaygındır. Hazırlık kasılmaları özellikle gebeliğin son üç ayında neredeyse her gebelikte görülür. Doğum kasılmaları ise her doğumun doğal bir parçasıdır.

Gebelik yaşayan herkesi etkileyebilir. İlk gebeliğini yaşayanlar hazırlık kasılmalarını bazen daha geç fark eder; ikinci ve sonraki gebeliklerde ise bu kasılmalar daha erken hissedilebilir. Bu konu gebelikle ilgilidir; çocuklarda ve menopoz sonrası dönemde görülen kas kasılmaları ya da kramplar farklı nedenlere bağlıdır ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karnın belirli bir süre taş gibi sertleşmesi ve ardından yumuşaması
• Alt karında ya da belde adet sancısına benzer bir ağrı veya baskı hissi
• Düzensiz, öngörülemeyen aralıklarla gelen hafif kasılmalar (hazırlık kasılmaları)
• Düzenli aralıklarla tekrarlayan, giderek sıklaşan ve güçlenen kasılmalar (doğum kasılmaları)
• Kasılma sırasında nefes almakta zorlanma veya konuşmayı sürdürememe
• Nişan denilen, kanla karışık hafif bir akıntının gelmesi
• Amniyon sıvısının (bebeğin içinde yüzdüğü su) gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Bu konu gebelikle ilgilidir; çocuklarda görülen kas kasılmaları veya kramplar genellikle farklı nedenlere bağlıdır ve ayrı olarak değerlendirilmelidir.
• Çocuğunuzda tekrarlayan kasılma, kramp ya da karın ağrısı varsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gebelik dönemi dışında rahim kasılmaları beklenen bir durum değildir.
• İleri yaşta kasık veya alt karın bölgesinde tekrarlayan ağrı, kramp ya da baskı hissediyorsanız bunu mutlaka bir hekime bildirin; başka nedenlerin araştırılması gerekebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Doğumun başlaması: Rahim, bebeğin doğum yolunda ilerlemesini sağlamak için düzenli ve güçlü kasılmalar yapar.
• Hazırlık kasılmaları (Braxton Hicks): Rahim kaslarının doğuma hazırlanırken yaptığı düzensiz, genellikle zararsız kasılmalar.
• Yeterince sıvı almamak (hafif susuzluk bile kasılmaları artırabilir)
• Yorgunluk, uykusuzluk ve aşırı fiziksel zorlanma
• İdrar torbasının çok dolu olması
• Meme uyarımı ile cinsel ilişki ya da orgazm sırasında salınan hormonlar
• Bebeğin hareketleri
• İdrar yolu veya vajinal enfeksiyonlar
• Erken doğum tehdidi, plasenta (bebeğin eşi) ile ilgili sorunlar, amniyon sıvısının fazla olması, çoğul gebelik

Risk faktörleri

• Daha önce erken doğum yapmış olmak
• İkiz, üçüz gibi çoğul gebelik
• Rahim ağzı (serviks) ile ilgili sorunlar veya rahim şekil bozuklukları
• İdrar yolu ya da vajinal enfeksiyon geçirmek
• Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak
• Yoğun stres, yetersiz uyku, ağır işte çalışmak
• Gün içinde yeterince su içmemek
• Son doğumun üzerinden çok kısa süre geçmiş olması
• Çok genç veya ileri anne yaşı, gebelik öncesi düşük kilo

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• 37. haftadan önce düzenli kasılmalar başladıysa
• Kasılmalar 5 dakikada bir geliyorsa ve düzenli olarak sürüyorsa
• Su geldiyse, kanlı akıntı olduysa ya da bebeğin hareketleri azaldıysa
• Ateş, titreme, kötü kokulu akıntı veya idrar yaparken yanma varsa
• Şiddetli ve geçmeyen karın ya da bel ağrısı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kasılmalar düzensizse ve dinlenince azalıyorsa bunu bir sonraki rutin kontrolünüzde doktorunuza ya da ebenize anlatın.
• Kasılmaların saatini, kaç dakikada bir geldiğini ve ne kadar sürdüğünü not etmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.
• Gebeliğinizle ilgili her soru ve endişe için takip eden hekim, ebe veya hemşirenizle görüşmekten çekinmeyin.

Tanı

Doktorunuz önce kasılmaların ne zaman başladığını, ne sıklıkta geldiğini, ne kadar sürdüğünü ve nerede hissedildiğini sorar. Ardından karın muayenesi ve gerekirse vajinal muayene yaparak rahim ağzının açıklığına ve yumuşamasına bakar. Bebeğin kalp atışları ile kasılmaların birlikte izlendiği NST (non-stres test) ve ultrason sık kullanılan, ağrısız yöntemlerdir.

Yapılabilecek testler

• Kasılmaların sıklığını ve süresini kaydetmek (not tutmak ya da kasılma sayacı kullanmak)
• Karın ve vajinal muayene: rahim ağzının açıklığı ve yumuşaması değerlendirilir
• NST (non-stres test): karna bağlanan küçük sensörlerle bebeğin kalp atışları ve kasılmalar birlikte izlenir
• Ultrason: bebeğin büyüklüğü, amniyon sıvısı miktarı ve plasentanın durumu görülür
• İdrar testi: enfeksiyon olup olmadığına bakılır
• Gerekirse kan testleri ve vajinal sürüntü alınabilir

Randevunuzda neler beklenir

Bu değerlendirmeler genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Bazı kontrollerde bir süre yatmanız veya sensörlerin bağlı kalması gerekebilir. Sonuçlar çoğu zaman aynı gün konuşulur ve size evde nelere dikkat etmeniz gerektiği anlatılır. Sorularınızı sormak için bu anları kullanmaktan çekinmeyin.

Tedavi

Tedavi, kasılmaların nedenine ve gebelik haftasına göre planlanır. Doğum yaklaşmışsa kasılmalar müdahale gerektirmeden doğal seyrinde izlenir. Erken doğum riski varsa hastanede gözlem, dinlenme ve doktorunuzun uygun gördüğü tedavi yaklaşımları gündeme gelebilir. Her durumda karar, sizi takip eden hekim tarafından kişiye özel verilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için; hafif susuzluk bile kasılmaları artırabilir.
• Dinlenin; mümkünse sol yanınıza uzanıp kasılmaların azalıp azalmadığını gözlemleyin.
• İdrarınızı tutmayın; dolu mesane kasılmaları tetikleyebilir.
• Sakin ve yavaş nefes alıp verin; yakınınızdan destek isteyin.
• Kasılmaların saatini ve süresini not edin; bu bilgi sağlık ekibine çok yardımcı olur.
• Ilık bir duş bazı kişilerde rahatlatıcı olabilir.
• Ağır kaldırmaktan ve aşırı yorulmaktan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, erken doğumu durdurmaya veya yavaşlatmaya yönelik tedaviler, rahim ağzının olgunlaşmasıyla ilgili uygulamalar ya da altta yatan enfeksiyonun tedavisi gibi seçenekleri değerlendirebilir. İlaç gerekiyorsa hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağı yalnızca sizi takip eden hekim tarafından belirlenmelidir; bu konuda kendi başınıza karar vermeyin ve eczacınıza veya hekiminize danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kasılmalar nedeniyle ameliyat çoğu zaman gerekmez. Ancak bebeğin veya annenin sağlığı risk altındaysa, doğum beklenenden farklı ilerlerse ya da normal doğum güvenli görünmüyorsa doktorunuz sezaryen önerebilir. Bu karar, tüm seçenekler konuşularak ve sizin de görüşünüz alınarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Gün içinde kasılmaları fark ettiğinizde panik yapmanıza gerek yok. Durup nefes alın, su için, pozisyon değiştirin ve kasılmanın düzenli olup olmadığını gözlemleyin. Düzenli aralıklarla gelmeye başladıysa ve sıklaşıyorsa sağlık kuruluşunuzu arayın. Hastane çantanızı önceden hazırlamak ve acil durumda kimi arayacağınızı bilmek size güven verir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gün içinde düzenli aralar vererek dinlenin; ayakta geçen uzun saatler kasılmaları artırabilir.
• Uyku düzeninize özen gösterin; yorgunluk kasılmaları tetikleyebilir.
• Sigara ve alkolden uzak durun, sigara dumanına maruz kalmayın.
• Ağır kaldırmak, uzun süre ayakta kalmak gibi zorlayıcı işlerden kaçının.
• Günlük hayatınızı mümkün olduğunca sakin ve öngörülebilir tutmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Düzenli ve yeterli su içmek kasılmaların sıklığını azaltmaya yardımcı olabilir. Dengeli beslenmek, öğünleri atlamamak ve kan şekerini çok düşürmemek genel iyi hâlinizi destekler. Yürüyüş ve gebelik için uygun hafif egzersizler çoğu kişiye iyi gelir; ancak yeni bir egzersize başlamadan ve kasılmalar arttığında mutlaka hekiminize veya ebenize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kasılmalar, özellikle ilk gebelikte kaygı ve korkuya yol açabilir. Bu duygular çok normaldir ve konuşulduğunda hafifler. Kaygınız günlük hayatınızı zorlaştırıyorsa, uyuyamıyorsanız ya da kendinizi umutsuz ve yalnız hissediyorsanız mutlaka sağlık ekibinize bunu söyleyin. Kendinize zarar verme düşüncesi gibi acil bir durumda vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Doğum kasılmaları gebeliğin doğal bir parçasıdır ve engellenemez. Ancak erken doğum riskini artırabilecek bazı etkenler azaltılabilir: yeterince su içmek, dinlenmek, sigaradan uzak durmak, enfeksiyonları zamanında tedavi ettirmek ve düzenli gebelik kontrollerini aksatmamak bunların başında gelir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği gebelik takibi programına uymanız bu açıdan önemlidir.

Aşılar

Bu konuyla doğrudan ilgili bir aşı yoktur. Gebelikte önerilen rutin aşılar hakkında aile hekiminize veya sizi takip eden hekime danışabilirsiniz.

Tarama programları

Gebelik takibi düzenli kontrollerle yapılır. Bu kontrollerde tansiyon, kilo, kan değerleri ve bebeğin gelişimi izlenir. Kasılmalar ve erken doğum belirtileri de her kontrolde konuşulmalıdır; böylece gereken durumlarda erken önlem alınabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Erken doğum ve bebeğin buna bağlı solunum ya da beslenme güçlükleri yaşaması
• Bebeğin büyümesinin geri kalması
• Plasentanın erken ayrılması (bebeğin eşinin rahim duvarından ayrılması) — acil müdahale gerektiren bir durumdur
• Enfeksiyon riskinde artış
• Annenin aşırı yorulması, uykusuzluk ve kaygı düzeyinin yükselmesi

Uzun vadeli görünüm

Gebelikteki kasılmaların büyük çoğunluğu normaldir ve sağlıklı bir doğumla sonuçlanır. Önemli olan, belirtileri tanımak ve ne zaman sağlık kuruluşuna başvuracağınızı bilmektir. Düzenli kontroller ve sağlık ekibinizle açık iletişim, sizi ve bebeğinizi güvende tutar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.