Kuru Öksürük

Genel Bakış

Kuru öksürük, balgam çıkarmayan, yani akciğerlerden herhangi bir sıvı veya mukus getirmeyen bir öksürük türüdür. Bu öksürük genellikle boğaz, soluk borusu veya akciğerlerdeki tahrişten kaynaklanır ve rahatsız edici olabilir.

Evet, kuru öksürük oldukça yaygındır. Her yaştan insan yılda birkaç kez, özellikle soğuk algınlığı veya grip mevsimlerinde kuru öksürük yaşayabilir.

Kuru öksürük herkesi etkileyebilir. Çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha sık görülebilir. Ayrıca sigara içenler, alerjisi olanlar veya astım gibi kronik solunum yolu hastalığı olanlar daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Balgamsız, kuru bir öksürük nöbeti
• Boğazda gıcık veya kaşıntı hissi
• Öksürük sonrası boğaz ağrısı
• Özellikle geceleri veya yatarken artan öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Özellikle geceleri ortaya çıkan, kesik kesik öksürük nöbetleri
• Öksürük sonrası kusma veya öğürme
• Nefes alırken 'boğmaca' benzeri bir ses (özellikle boğmacada)
• Huzursuzluk, uyku sorunları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Öksürük nedeniyle yorgunluk ve halsizlik
• Yemek yemede veya yutkunmada zorluk
• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı daha belirgin olabilir
• İştahsızlık ve kilo kaybı (uzun süreli öksürüklerde)

Nedenler

Ana nedenler

• Üst solunum yolu enfeksiyonları (soğuk algınlığı, grip, COVID-19 gibi) sonrası kalan öksürük
• Alerjiler (polen, toz, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı)
• Astım (özellikle öksürük varyantı astım)
• Gastroözofageal reflü (mide asidinin yemek borusuna kaçması)
• Sigara dumanı, hava kirliliği veya kimyasal buharlar gibi tahriş edici maddeler
• Bazı tansiyon ilaçları (ACE inhibitörleri gibi - doktorunuza danışın)
• Boğmaca, bronşit, zatürre gibi daha ciddi enfeksiyonlar
• Nadiren akciğer problemleri (akciğer fibrozu, tümör gibi)

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içici olmak
• Alerjik bünye veya astım öyküsü
• Kronik akciğer veya kalp hastalığı bulunması
• Reflü hastalığı
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'emergency' bölümünde belirtilen acil durum belirtilerini yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun.
• Nefes alırken ıslık sesi (hırıltı) duyuyorsanız
• Öksürük sırasında morarma veya bayılma olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük 3 haftadan uzun sürdüyse
• Öksürük şiddetli ve uykunuzu veya günlük hayatınızı etkiliyorsa
• Yüksek ateş, gece terlemesi, kilo kaybı gibi belirtiler eşlik ediyorsa
• Kronik bir hastalığınız (kalp, akciğer, böbrek gibi) varsa ve öksürük başladıysa

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Öksürüğün ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı, başka belirtileriniz olup olmadığı gibi sorular sorar. Stetoskopla akciğerlerinizi dinler.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse akciğer filmi (röntgen) çekilebilir
• Solunum fonksiyon testi (nefes ölçüm testi) yapılabilir
• Alerji testleri
• Reflü şüphesi varsa endoskopi veya pH monitörizasyonu
• Kan testleri (enfeksiyon veya iltihap belirteçleri için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle basittir. Doktorunuz öksürüğünüze neden olan altta yatan durumu belirlemeye çalışacaktır. Çoğu zaman fizik muayene ve birkaç soru yeterli olur. Nadiren ileri tetkikler gerekebilir. Süreç boyunca endişelerinizi doktorunuzla paylaşmanız önemlidir.

Tedavi

Kuru öksürük tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Amaç, öksürüğün nedenini tedavi etmek ve belirtileri hafifletmektir. Çoğu kuru öksürük kendiliğinden geçerken, bazı durumlarda doktor kontrolünde tedavi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su, ılık bitki çayları veya ballı ılık süt için (1 yaşından küçük çocuklara bal vermeyin).
• Odanızda nemlendirici kullanın veya buhar banyosu yapın.
• Boğaz pastili veya şekersiz sert şeker emmek boğazı rahatlatabilir.
• Sigara dumanı ve diğer tahriş edicilerden uzak durun.
• Yatarken başınızı hafif yüksekte tutun (reflü veya burun akıntısı için).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öksürüğün nedenine göre tedavi planı oluşturacaktır. Örneğin; alerji için antihistaminikler, astım için solunum yollarını genişletici ilaçlar, reflü için mide asidini azaltan ilaçlar, enfeksiyon varsa antibiyotik veya antiviral ilaçlar (uygun durumlarda) reçete edilebilir. Öksürük kesici ilaçlar doktor tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır, çünkü öksürük bazen vücudun temizleme mekanizmasıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kuru öksürük için cerrahi genellikle gerekmez. Ancak çok nadir durumlarda, reflüye bağlı öksürükte cerrahi (fundoplikasyon) veya akciğerdeki bir kitleye yönelik cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Kuru öksürük, özellikle uzun sürdüğünde, günlük yaşamı zorlaştırabilir. Öksürük nöbetlerini önlemek için tetikleyicilerden kaçının. Yanınızda bir şişe su bulundurun ve boğazınızı nemli tutun. Topluluk içinde öksürük nöbeti geldiğinde sakin olmaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin.
• Evdeki nem seviyesini %40-60 arasında tutun.
• Alerjenlerden (toz, polen, küf) uzak durmak için evinizi sık sık havalandırın ve temizleyin.
• Stres öksürüğü tetikleyebilir, rahatlama teknikleri (derin nefes, meditasyon) deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. Reflünüz varsa yağlı, baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçının. Düzenli, hafif egzersiz akciğer kapasitesini artırabilir, ancak aşırı yorucu egzersiz öksürüğü tetikleyebilir. Egzersiz sırasında öksürük olursa ara verin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli kuru öksürük, uykusuzluk, yorgunluk ve sosyal izolasyona yol açarak kaygı ve depresyona neden olabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir. Duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Kuru öksürüğün her türünü önlemek mümkün olmasa da, tetikleyicilerden kaçınarak ve genel sağlık önlemleri alarak riski azaltabilirsiniz.

Aşılar

Grip (influenza) aşısı ve zatürre aşısı (pnömokok aşısı) gibi solunum yolu enfeksiyonlarına karşı aşılar, bu enfeksiyonların neden olduğu öksürük riskini azaltabilir. Boğmaca aşısı da çocuklar ve yetişkinler için önemlidir. Aşı takviminiz için Sağlık Bakanlığı'nın önerilerine uyun.

Tarama programları

Kuru öksürük için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak astım, alerji veya reflü gibi kronik durumların erken teşhisi, öksürüğün önlenmesine yardımcı olabilir. Düzenli sağlık kontrolleri sırasında şikayetlerinizi doktorunuza bildirin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uykusuzluk ve kronik yorgunluk
• Göğüs veya karın kaslarında ağrı
• Kaburga kırığı (şiddetli, uzun süreli öksürükte)
• Boğaz tahrişi ve ses kısıklığı
• Altta yatan hastalığın (astım, reflü gibi) ilerlemesi

Uzun vadeli görünüm

Kuru öksürüğün çoğu nedeni tedavi edilebilir veya kendiliğinden düzelir. Doğru tanı ve uygun tedavi ile öksürük genellikle haftalar içinde iyileşir. Kronik bir durum söz konusuysa, doktorunuzla işbirliği yaparak belirtileri kontrol altına alabilir ve yaşam kalitenizi koruyabilirsiniz. Umutlu olmak için her zaman neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.