Yatarken Kötüleşen Egzama: Neden Olur ve Ne Yapabilirsiniz?

Genel Bakış

Egzama, cildin en dış tabakasının tahriş olmasıyla ortaya çıkan, kaşıntılı ve kızarık bir deri rahatsızlığıdır. Yatarken kötüleşmesi, genellikle gece vücut ısısının artması, terleme, yatak örtüsüne temas veya yatakta bulunan toz akarları gibi alerjenlerle temas nedeniyle olur. Bu durum, egzamanın alevlendiği anlamına gelir ve doğru bakımla kontrol altına alınabilir.

Evet, egzama dünya genelinde her 10 kişiden yaklaşık 1'ini etkileyen yaygın bir cilt sorunudur. Ancak egzamanın yatarken kötüleşmesi herkeste aynı şekilde olmaz; gece artan kaşıntı birçok egzama hastasında görülür.

Egzama her yaşta görülebilir. Özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda daha sık ortaya çıkar, ancak yetişkinlerde de ilk kez görülebilir. Cildi kuru ve hassas olan kişilerde, alerjik bünyeye sahip olanlarda ve astımı olanlarda daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yatınca artan kaşıntı
• Kızarıklık ve hafif kabarıklık
• Ciltte kuruluk ve pullanma
• Kaşıntıya bağlı yanma hissi
• Ciltte çatlaklar ve soyulma
• Uykuya dalmada zorluk ve gece uyanmaları

Çocuklarda belirtiler

• Yüz, dirsek içi, diz arkası ve boyunda kızarık, kaşıntılı döküntüler
• Kaşıntı nedeniyle huzursuzluk ve uyku sorunları
• Bebeklerde yanaklarda kabuklanma
• Kaşıma sonrası deride sıyrık ve küçük yaralar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cildin daha kuru ve kalınlaşmış görünmesi
• Vücudun geniş bölgelerinde yaygın kaşıntı
• Özellikle bacaklarda ve sırtta pullanma
• Kızarıklığın yanında cilt renginde koyulaşma veya açılma

Nedenler

Ana nedenler

• Gece vücut ısısının artması ve terleme
• Yatakta toz akarları ve ev tozu
• Yün, polyester gibi cildi tahriş eden kumaşlara temas
• Sıcak ve kuru bir yatak odası ortamı
• Yatmadan önce sıcak duş almak
• Stres ve kaygının gece artması
• Uyku sırasında farkında olmadan kaşınma

Risk faktörleri

• Ailede egzama, alerji veya astım öyküsü
• Cildin doğal nem bariyerinin zayıf olması
• Çok sıcak veya çok kuru ortamda yaşamak
• Yatak odasında toz birikmesi
• Havasız ve yeterince havalandırılmayan oda
• Uyku öncesi ağır ve terletici yiyecekler tüketmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri (sarı kabuk, akıntı, kötü koku, ateş) varsa
• Egzama günlük yaşamı ve uykuyu ciddi şekilde etkiliyorsa
• Yüzde veya ciltte yayılan ağrılı şişlikler varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Evde nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınmaya rağmen düzelme olmuyorsa
• Kaşıntı sürekli hale geldiyse ve her gece uykuyu bölüyorsa
• Döküntü yeni bölgelere yayılıyorsa
• Egzamanın ne olduğundan emin değilseniz ve başka cilt hastalıklarıyla karışıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce cildinizi dikkatle muayene eder ve belirtilerin ne zaman başladığını, gün içinde nasıl değiştiğini sorar. Sizi muayene odasında yatarken kontrol etmeyebilir; ancak yatarken şikayetlerin arttığını anlatmanız tanı için önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Cilt muayenesi (dermatoskop denilen bir cihazla incelenebilir)
• Alerji yama testi (belirli alerjenlere cildin tepkisini ölçer)
• Kan testi (alerji veya iltihap belirteçlerini değerlendirmek için)
• Nadiren deri biyopsisi (küçük bir cilt örneğinin laboratuvarda incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve çoğu zaman ağrısızdır. Doktorunuz cildinizi inceler, şikayetlerinizi dinler ve size günlük cilt bakımı önerileri verir. sonrasında gerekli görürse ileri testler için sizi yönlendirebilir.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı kaşıntıyı azaltmak, cilt bariyerini onarmak ve alevlenmeleri önlemektir. Tedavi kişiye özeldir; cildin durumu, belirtilerin şiddeti ve yaşam tarzı dikkate alınarak planlanır. Tedavi büyük ölçüde düzenli nemlendirme, tetikleyicilerden kaçınma ve doktorun önerdiği ilaçlardan oluşur.

Evde kişisel bakım

• Yatak odanızı serin ve iyi havalandırılmış tutun.
• Pamuklu, yumuşak ve nefes alan kumaşlardan yapılmış kıyafet ve nevresimler tercih edin.
• Yatmadan önce ılık (sıcak değil) bir duş alın ve sonrasında cildiniz hala nemliyken vücudunuza yoğun bir nemlendirici uygulayın.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşıma ihtiyacı hissettiğinizde cildinizi ovmak yerine hafifçe bastırın.
• Yatak çarşaflarınızı en az haftada bir sıcak suyla yıkayın.
• Yatak odanızda halı, peluş oyuncak gibi toz tutabilecek eşyaları azaltın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, egzamanın şiddetine göre harici (cilde uygulanan) kremler veya merhemler önerebilir. Bunlar genellikle iltihabı azaltan kortikosteroid sınıfı ilaçlar veya kalsinörin inhibitörleri olabilir. Kaşıntı çok şiddetliyse ağızdan alınan antihistaminikler veya diğer ilaçlar önerilebilir. Işık tedavisi (fototerapi) de bazı durumlarda kullanılabilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna ve dozuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir. Reçetesiz ürünleri bile kullanmadan önce doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama için cerrahi tedavi gerekmez. Tanıyı netleştirmek amacıyla nadir durumlarda küçük bir cilt örneği alınabilir (biyopsi), ancak bu bir ameliyat değildir.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşarken düzenli bir cilt bakımı rutini en önemli adımdır. Her sabah ve akşam kokusuz, renklendiricisiz bir nemlendirici kullanın. Yatmadan önce duş alıp nemlendirici uygulamak, gece boyunca cildin nemini korur. Uykuya geçmeden önce rahatlatıcı bir rutin oluşturmak, kaşıntıyı tetikleyen stresi de azaltır. Yatak örtülerinizi sık sık değiştirin ve yatak odanızı tozdan arındırmaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yatak odasında nem oranını %40-60 arasında tutmaya çalışın; gerekiyorsa nemlendirici cihaz kullanın.
• Sıcak ortamlardan kaçının; uyurken oda sıcaklığını 18-20 derece gibi serin tutun.
• Yatmadan önce yapılan ağır egzersizler yerine gün içinde düzenli egzersiz yapın, egzersiz sonrası duş alın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Yatak odasında sigara içilmesine izin vermeyin.

Diyet ve egzersiz

Bazı kişilerde bazı besinler (örneğin süt ürünleri, yumurta, kuruyemiş) egzamayı tetikleyebilir; ancak bu herkes için geçerli değildir. Dengeli ve çeşitli bir beslenme genel sağlığı destekler. Hangi besinlerin sizi etkilediği konusunda bir uzmana danışmadan katı diyet uygulamayın. Düzenli egzersiz yapmak stresi azaltır ve dolaşımı iyileştirir; egzersiz sonrası terli kıyafetleri çıkarıp ılık suyla duş almak kaşıntıyı önler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gece kaşıntısı ve uykusuzluk, yorgunluk, gerginlik ve moral bozukluğu yaratabilir. Uyku eksikliği egzamayı daha da kötüleştirebilir. Bu nedenle duygularınızı aile üyeleri veya arkadaşlarınızla paylaşmak, gerekiyorsa bir uzmandan psikolojik destek almak önemlidir. Unutmayın, egzama kimliğinizin bir parçası değildir ve yaşam kaliteniz üzerindeki etkisi azaltılabilir.

Önleme

Egzamayı tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, tetikleyicilerden kaçınarak ve düzenli cilt bakımı yaparak alevlenmeleri büyük ölçüde önleyebilirsiniz. Yatarken kötüleşen egzama için yatak odası düzenini ve uyku öncesi alışkanlıkları değiştirmek önemli bir koruyucu adımdır.

Aşılar

Egzamayı doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak egzaması olan kişilerin, normal aşı takvimine uymaları önerilir; çünkü bazı enfeksiyonlar egzamayı tetikleyebilir.

Tarama programları

Egzama için toplumda düzenli bir tarama testi yoktur. Cilt sorunları yaşayan kişilerin dermatoloji uzmanına başvurması erken tanı ve tedavi açısından önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşıma sonrası deride açık yaralar oluşabilir ve bakteri enfeksiyonu gelişebilir.
• Gece kaşıntısına bağlı kronik uykusuzluk ve gündüz yorgunluğu ortaya çıkabilir.
• Uzun süreli iltihap ciltte kalıcı renk değişikliklerine yol açabilir.
• Cilt kalınlaşabilir ve likenleşme denilen sert bir görünüm alabilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama zaman zaman tekrarlayabilen bir hastalıktır; ancak doğru tedavi ve cilt bakımıyla belirtiler büyük oranda kontrol altına alınabilir. Özellikle çocukluk çağında başlayan egzama, yaşla birlikte hafifleyebilir veya tamamen geçebilir. Doktorunuzun önerilerine sadık kaldığınızda, uyku düzeninizin düzelmesi ve günlük yaşamınızın normale dönmesi uzun vadede mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.