Ezoforya (Gizli İçe Kayma)

Genel Bakış

Ezoforya, gözlerden birinin dinlenme sırasında hafifçe içe doğru kayma eğilimi göstermesi, ancak beynin iki gözden gelen görüntüleri birleştirerek bu kaymayı genellikle gizlemesidir. Yani gözler dikkatli bakarken düz görünür; yorgunluk, dikkat dağınıklığı veya bir göz kapatıldığında içe kayma ortaya çıkabilir. Halk arasında gizli şaşılık diye anılan durumlardan biridir; sürekli bir şaşılık değildir.

Gizli göz kaymaları oldukça yaygındır; ezoforya da toplumda sık görülen göz pozisyonu farklılıkları arasındadır. Çoğu kişi bunu hiç fark etmez.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yakın çalışma sonrası gözlerde yorgunluk ve ağrı
• Alın veya göz çevresinde baş ağrısı
• Okuma sırasında ara sıra bulanık görme
• Yorgunken geçici çift görme
• Gözleri kısma veya bir gözü kapatma ihtiyacı
• Okurken veya ekranda çalışırken dikkati toplamakta zorlanma

Çocuklarda belirtiler

• Okumaktan kaçınma veya okumayı sevmeme
• Okul sonrası göz yorgunluğu ve baş ağrısı
• Gözleri ovuşturma, kısma veya bir gözü kapatma
• Tahtayı veya kitabı takip etmekte zorlanma
• Ders sırasında dikkat dağınıklığı gibi görünebilen belirtiler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yakın gözlüğü ihtiyacı değişirken artan göz yorgunluğu
• Okuma ve el işi sırasında çabuk yorulma
• Ara sıra çift görme veya netlikte dalgalanma
• Gözlük numarasının sık değiştiğini düşünme

Nedenler

Ana nedenler

• Gözlerin paralel bakmasını sağlayan kaslar ve sinirler arasındaki denge farklılıkları
• Düzeltilmemiş hipermetrop yani uzağı iyi görememe gibi kırma kusurları
• Yakın görme için fazla çaba harcama ve göz yorgunluğu
• Ateşli hastalık, stres veya uykusuzluk gibi geçici durumlar
• Nadiren göz kası, sinir kaynaklı sorunlar veya travma

Risk faktörleri

• Ailede göz kayması veya gözlük kullanımı öyküsü
• Düzeltilmemiş göz numarası
• Uzun süre yakın mesafede çalışma
• Yorgunluk ve uykusuzluk
• Çocukluk çağı ve ileri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan çift görme
• Şiddetli göz ağrısı veya gözde ani şişlik
• Görmede hızlı bozulma
• Göz yaralanması
• Yüzde kayma, güçsüzlük veya konuşma bozukluğu gibi nörolojik belirtiler

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık göz yorgunluğu veya okurken zorlanma
• Tekrarlayan baş ağrıları
• Ara sıra çift görme
• Çocukta okuma isteksizliği veya ders sırasında zorlanma
• Gözlük numaranızın değiştiğini düşünmeniz

Tanı

Ezoforya, göz hastalıkları uzmanı yani oftalmolog tarafından yapılan kapsamlı göz muayenesiyle değerlendirilir. Hekim gözlerin hizasını, birlikte çalışmasını ve odaklanma becerisini inceler. Ezoforya genellikle gözlerden biri kapatıldığında ortaya çıkan kayma testleriyle fark edilir.

Yapılabilecek testler

• Göz kapama ve sırayla göz kapama testleri
• Prizma ile kayma miktarının ölçülmesi
• Gözlük numarası ölçümü yani refraksiyon muayenesi
• Yakın odaklanma ve gözlerin birlikte çalışmasının değerlendirilmesi
• Gözün ön ve arka bölümlerinin muayenesi
• Gerekirse çift görme nedenini araştırmak için ek nörolojik değerlendirme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hekim gözlerinizi farklı yönlere bakarken izler, bir gözü kapatıp açar ve yakın uzak odaklanmanızı test eder. Çoğu değerlendirme ağrısızdır ve aynı muayenede tamamlanabilir. Bazı durumlarda ek testler için ikinci bir randevu gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, kişinin şikayetlerinin şiddetine ve altta yatan nedene göre planlanır. Hafif ve şikayetsiz ezoforyada çoğu zaman sadece izlem yeterlidir. Şikayet varsa gözlük, göz egzersizleri yani ortoptik tedavi ve çalışma alışkanlıklarının düzenlenmesi gibi yaklaşımlar kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Uzun süre yakına bakarken sık ara verin.
• 20-20-20 kuralını deneyin: her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakın.
• İyi aydınlatılmış ortamda okuyun ve çalışın.
• Ekran mesafesini ve yüksekliğini rahat bir seviyeye ayarlayın.
• Gözlerinizi sık sık kırpın ve yeterince uyuyun.
• Size reçete edilen gözlüğü önerildiği şekilde kullanın.

Tıbbi tedaviler

Göz hekimi öncelikle varsa göz numarası yani kırma kusuru düzeltir; gözlük camları veya prizma içeren gözlükler önerilebilir. Bazı kişilerde gözlerin birlikte çalışmasını geliştiren görme egzersizleri yani ortoptik tedavi faydalı olabilir. İlaç tedavisi genellikle ezoforyanın kendisi için kullanılmaz; hekim başka bir nedeni değerlendirir. Herhangi bir tedaviye başlamadan önce mutlaka göz hekiminize danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat ezoforyada nadiren gerekir. Yalnızca belirgin, sürekli hale gelen kayma veya ciddi şikayetler varsa ve gözlük ya da egzersiz gibi yöntemler yeterli olmazsa göz hekimi ameliyat seçeneğini değerlendirebilir. Karar kişiye özel verilir.

Bu durumla yaşamak

Ezoforya çoğu kişide günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtlamaz. Şikayetler daha çok yorgunluk, uzun süre okuma veya ekran kullanımıyla ortaya çıkabilir. Düzenli göz kontrolü ve çalışma düzeninde küçük değişiklikler genellikle yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Okuma ve ekran çalışmalarına ara verin.
• Çalışma ortamınızı iyi aydınlatın.
• Yeterli uyku almaya özen gösterin.
• Gözlük kullanmanız önerildiyse düzenli takın.
• Şikayetlerinizi not edin; hangi durumlarda arttığını göz hekiminizle paylaşın.
• Çift görme yaşarken araç kullanmayın; güvenliğiniz için göz hekimine danışın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez; dengeli beslenme ve yeterli uyku genel göz sağlığını destekler. Gözler için özel egzersizler ancak göz hekiminin önerisiyle yapılmalıdır; kendi kendine yoğun egzersizler şikayetleri artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Okuma, ders veya ekran işleri sırasında zorlanma can sıkıcı olabilir; çocuklarda okul motivasyonunu, yetişkinlerde iş performansını etkileyebilir. Kaygı veya stres belirtileri yaşıyorsanız bunu sağlık uzmanınızla konuşun; destek almak önemlidir. Ruhsal zorlanma yaşarsanız güvendiğiniz bir sağlık kuruluşundan veya yerel kriz destek hattından yardım isteyin.

Önleme

Ezoforya tamamen önlenemeyebilir; ancak düzeltilmemiş göz numaralarının tedavisi, düzenli göz muayenesi ve göz yorgunluğunu azaltan alışkanlıklar şikayetlerin kontrolüne yardımcı olabilir.

Aşılar

Ezoforya için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Çocuklarda ve gözlük ihtiyacı olan kişilerde düzenli göz muayenesi önerilir. Okul çağı çocuklarında görme taramaları faydalıdır; tarama sonucu şüpheliyse göz hekimine yönlendirilmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz yorgunluğu ve baş ağrısının sürmesi
• Okuma ve ekran çalışmalarında zorlanma
• Ara sıra çift görme yaşanması
• Çocuklarda okul çalışmalarından kaçınma
• Nadiren kaymanın sürekli hale gelmesi

Uzun vadeli görünüm

Ezoforya genellikle iyi seyirlidir. Çoğu kişi gözlük, çalışma alışkanlıkları ve gerektiğinde göz egzersizleriyle rahatlar. Şikayetleriniz artarsa veya çift görme yeni başlarsa göz hekimine başvurmanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.