Göz Akıntısı

Genel Bakış

Göz akıntısı, gözden sıvı ya da yapışkan bir madde gelmesidir. Göz yüzeyi her zaman ince bir gözyaşı tabakasıyla nemli tutulur; bu sıvı normalde göz kenarındaki küçük kanallardan burun boşluğuna akar. Bazen bu sıvı artar ya da içine mikrop, toz veya alerji yapan maddeler karışır ve akıntı olarak dışarı çıkar. Akıntı su gibi berrak olabileceği gibi, yapışkan, sümüksü ya da sarı-yeşil renkte de olabilir. Renk ve kıvam, altta yatan nedene dair ipucu verir ama tek başına tanı koydurmaz; bunu bir sağlık uzmanı değerlendirmelidir.

Evet, çok yaygındır. Aile hekimlerine ve göz polikliniklerine başvurulan en sık şikâyetlerden biridir. Özellikle kreş, okul ve kalabalık ortamlarda salgınlar şeklinde görülebilir; alerji mevsimlerinde ve kuru, klimalı ortamlarda da sıklaşır.

Herkesi etkileyebilir. En sık çocuklarda (özellikle kreş ve okul çağında), kontakt lens kullananlarda, alerjisi olanlarda, göz kuruluğu yaşayanlarda ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde görülür. Yenidoğanlar ve bebekler ise ayrı bir gruptur: onlarda akıntı çoğu zaman gözyaşı kanalının henüz açılmamış olmasından kaynaklanır ve bir sağlık uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözden su gibi berrak sıvı gelmesi
• Sabah uyanınca kirpiklerde kurumuş, kabuk şeklinde akıntı
• Göz kapaklarının birbirine yapışması
• Gözde kızarıklık ve kanlanma
• Kaşıntı, batma, yanma hissi
• Gözde kum varmış gibi bir his
• Hafif şişlik ve sulanma
• Akıntının kıvamının gün içinde değişmesi

Çocuklarda belirtiler

• Yenidoğanlarda gözde sulanma ve sarımsı akıntı; bu durum her zaman doktora gösterilmelidir
• Bebeklerde sürekli sulanan, akıntılı tek göz (sıklıkla gözyaşı kanalı tıkanıklığına bağlı)
• Kreş ve okulda birkaç çocukta aynı anda benzer şikâyetlerin görülmesi
• Çocukların gözlerini kaşıması ve böylece akıntının diğer göze ya da başka çocuklara geçmesi
• Okul öncesi çocuklarda göz kapağı kenarında kabuklanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göz kuruluğuna bağlı batma ve akıntı hissi
• Göz kapağı kenarının iltihabına (blefarit) bağlı tekrarlayan kabuklanma
• Gözyaşı kanalındaki daralma ya da tıkanıklığa bağlı sürekli sulanma
• Göz kapağı gevşemesi ya da içe dönmesiyle birlikte akıntı
• Göz ameliyatı sonrası dönemde görülen geçici akıntı
• Bağışıklığı etkileyen hastalıkları olan kişilerde daha inatçı seyir

Nedenler

Ana nedenler

• Viral göz iltihabı (konjonktivit): gözün dış zarının virüsle iltihaplanması; soğuk algınlığıyla birlikte sık görülür, su gibi akıntı yapar
• Bakteriyel göz iltihabı: daha yoğun, yapışkan, sarı-yeşil akıntı ile seyreder
• Alerji: polen, toz, hayvan tüyü, küf gibi maddelere karşı tepki; kaşıntı ve sulanma ön plandadır
• Göz kuruluğu: gözyaşı yeterli olmadığında göz tahriş olur ve savunma olarak sulanıp akıntı oluşabilir
• Tahriş edici maddeler: duman, toz, klima, kimyasal buhar, makyaj kalıntısı, yabancı cisim
• Göz kapağı kenarı iltihabı (blefarit): kapak kenarında kabuklanma ve tekrarlayan akıntı
• Gözyaşı kanalı tıkanıklığı: özellikle bebeklerde sürekli sulanma ve akıntı
• Kontakt lens kaynaklı sorunlar: lens bakımının uygun yapılmaması ya da uzun süre lensle kalınması
• Arpacık ya da göz kapağındaki diğer küçük iltihaplar
• Göz kapağının içe dönmesi (kirpiklerin göze sürtmesi)

Risk faktörleri

• Kontakt lens kullanmak
• Kreş, okul, yurt gibi kalabalık ortamlarda bulunmak
• Göz şikâyeti olan biriyle yakın temasta bulunmak, ortak havlu ya da makyaj malzemesi kullanmak
• Elleri yeterince sık yıkamamak
• Mevsimsel ya da ev içi alerjenlere maruz kalmak
• Kuru, klimalı ya da sigara dumanına maruz kalan ortamlar
• Uzun süre ekran karşısında kalmak (göz kırpma azalır, göz kurur)
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar ya da tedaviler
• Yenidoğan ve bebeklik dönemi (gözyaşı kanalı henüz tam açılmamış olabilir)
• Göz kapağı yapısına ilişkin doğuştan ya da yaşla gelişen değişiklikler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yenidoğan bir bebekte göz akıntısı varsa
• Kontakt lens kullanırken ağrı, akıntı ya da ışığa hassasiyet başladıysa
• Görmede azalma, bulanık görme ya da ışığa bakamama varsa
• Yoğun, sarı-yeşil akıntı ve göz kapağında belirgin şişlik varsa
• Ateş, halsizlik gibi genel belirtiler eşlik ediyorsa
• Şikâyetler bir iki gün içinde düzelmiyor ya da kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Akıntı sık sık tekrarlıyorsa
• Göz kuruluğu ya da sürekli batma hissi varsa
• Alerji mevsimlerinde düzenli olarak aynı şikâyetler oluyorsa
• Bebeğinizde ya da çocuğunuzda sürekli sulanan bir göz varsa
• Kontakt lens kullanımıyla ilgili tekrarlayan sorunlar yaşıyorsanız
• Göz kapağı kenarında inatçı kabuklanma varsa

Tanı

Tanı çoğu zaman muayene sırasında konur. Doktorunuz şikâyetlerin ne zaman başladığını, tek gözde mi iki gözde mi olduğunu, akıntının rengini ve kıvamını, alerji ya da kontakt lens kullanımı olup olmadığını sorar. Ardından gözlerinize ışıkla bakar; kızarıklığı, kapak yapısını ve akıntının kaynağını değerlendirir. Gerektiğinde göz doktoruna (oftalmolog) yönlendirir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf ya da şekil okuma)
• Işıkla yapılan göz muayenesi
• Gerekirse gözyaşı miktarını değerlendiren basit testler
• İnatçı ya da ağır vakalarda akıntıdan örnek alınarak laboratuvarda incelenmesi
• Yenidoğanlarda ve bebeklerde gözyaşı kanalı değerlendirmesi
• Kontakt lens kullanılıyorsa lensle ilgili inceleme
• Alerji düşünülüyorsa alerji değerlendirmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve ağrısızdır. Gözünüze parlak bir ışık tutulabilir, bazen renkli damla verilebilir; bu damlalar birkaç saatliğine görüşü hafifçe bulanıklaştırabilir, bu yüzden yanınızda bir yakınınızın olması ya da muayeneden sonra araç kullanmamanız iyi olur. Çoğu vakada ek test gerekmez; doktorunuz nedeni belirleyip size uygun yaklaşımı anlatır.

Tedavi

Tedavi tamamen altta yatan nedene bağlıdır. Viral kaynaklı akıntılarda genellikle belirtileri rahatlatmaya yönelik önlemler yeterlidir ve durum kendiliğinden düzelir. Bakteriyel bir iltihap düşünülüyorsa doktorunuz uygun bir tedavi planlar. Alerjide alerjenle temastan kaçınmak ve doktorunuzun önereceği yaklaşım önemlidir. Göz kuruluğunda nemlendirici göz ürünleri, gözyaşı kanalı tıkanıklığında ise masaj gibi basit yöntemler gündeme gelebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna mutlaka bir sağlık uzmanı karar vermelidir; kendi başınıza ilaç başlamayın, başkasının ilacını kullanmayın.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi sık sık sabunla ve en az 20 saniye yıkayın; gözünüze dokunmadan önce ve sonra mutlaka yıkayın
• Gözünüzü ovmayın ve kaşımayın; bu durumu kötüleştirebilir ve diğer göze bulaştırabilir
• Sabahları kurumuş akıntıyı temizlemek için temiz, ılık ve nemli bir bezle göz kenarını içten dışa doğru silin
• Her iki göz için ayrı köşe ya da ayrı bez kullanın
• Havlu, yastık kılıfı, göz makyajı malzemelerini başkalarıyla paylaşmayın; sık sık değiştirin
• Kontakt lens kullanıyorsanız ara verip vermeyeceğinizi doktorunuza veya eczacınıza sorun
• Kuru, dumanlı ve tozlu ortamlardan uzak durun; bulunduğunuz ortamı havalandırın
• Ekran karşısında göz kırpmayı hatırlayın ve düzenli aralar verin
• Göz makyajını akıntı geçene kadar kullanmayın
• Şikâyetleriniz sürerse ya da kötüleşirse vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz nedeni belirledikten sonra size uygun bir yol önerir. Bakteriyel iltihap düşünülüyorsa hekimin uygun gördüğü ilaç tedavisi düzenlenebilir; bu tür ilaçlar yalnızca hekim önerisiyle ve verilen şekilde kullanılmalıdır. Alerjik durumlarda alerjiyi azaltmaya yönelik tedaviler ve alerjenden korunma önerilir. Göz kuruluğunda gözyaşını yerine koyan ürünler yardımcı olabilir. Bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı için kapak ve kanal bölgesine nazik masaj öğretilebilir. Bu seçeneklerin hangisinin sizin için doğru olduğunu eczacınıza değil, mutlaka sizi muayene eden hekiminize sorun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi girişim çok nadiren gerekir. Bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı uzun süre düzelmezse kanalın açılmasına yönelik küçük bir işlem yapılabilir. Göz kapağının içe dönmesi gibi yapısal sorunlarda düzeltme ameliyatı düşünülebilir. Bu kararlar göz doktoru tarafından, durumun ayrıntılı değerlendirmesi sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Göz akıntısı olan günlerde en önemli şey hijyendir. Elinizi sık yıkamak, gözünüze dokunmamak ve kişisel eşyalarınızı ayırmak hem iyileşmeyi hızlandırır hem de çevrenizdekileri korur. Okula ya da işe gitmek genellikle mümkündür; ancak ateş, yoğun akıntı ya da kızarıklık varsa bulaştırma riski nedeniyle bir süre evde dinlenmek ve bir sağlık uzmanına danışmak daha doğru olur. Çocuğunuzun kreşe ya da okula dönüş zamanını öğretmeniyle ve doktoruyla birlikte planlayabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Elleri sık yıkamayı bir alışkanlık haline getirin, özellikle ev dışından geldikten sonra
• Göz makyajı ürünlerini düzenli olarak yenileyin ve asla paylaşmayın
• Kontakt lens bakımını üreticinin önerdiği şekilde yapın, lensleri suyla temas ettirmeyin
• Evde ve iş yerinde havayı nemli ve temiz tutun, ortamı düzenli havalandırın
• Sigara dumanı ve kimyasal buharlardan uzak durun
• Ekran kullanımında 20 dakikada bir 20 saniye uzağa bakma alışkanlığı edinin
• Havlu ve yastık kılıflarını sık sık yıkayın
• Alerjiniz varsa hangi maddelerin sizi etkilediğini öğrenin ve bunlardan korunun

Diyet ve egzersiz

Göz sağlığı için özel bir diyet gerekmez; dengeli beslenme, bol su içmek ve yeterli uyku genel sağlığınızı ve gözlerinizin nem dengesini destekler. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek, işlenmiş gıdaları sınırlamak faydalıdır. Egzersiz de göz akıntısını doğrudan etkilememekle birlikte genel sağlığınız ve bağışıklığınız için önemlidir. Kontakt lens kullanıyorsanız yüzme havuzu ve denizde lens takmamaya özen gösterin. Beslenme ya da takviye konusunda merak ettiklerinizi hekiminize veya eczacınıza sorabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan göz şikâyetleri can sıkıcı olabilir; görünüşünüzle ilgili kaygı, okulda ya da işte zorlanma veya 'acaba daha ciddi bir şey mi' endişesi yaşamanız anlaşılır. Bu duygular genellikle şikâyet geçince hafifler. Kaygı veya üzüntü günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa bunu bir sağlık uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin; destek almak güçlü bir adımdır. Kendinizi ya da bir yakınınızı zor bir ruhsal dönemde hissediyorsanız ve acil yardıma ihtiyacınız varsa 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski belirgin şekilde azaltmak mümkündür. El hijyeni en etkili adımdır. Bulaşıcı göz iltihaplarında ortak havlu, makyaj malzemesi ve yastık kullanımından kaçınmak, gözü ovmamak ve şikâyet varken evde dinlenmek yayılmayı azaltır. Alerjenlerden korunmak, kuru ortamlardan uzak durmak, kontakt lenslerin uygun bakımı ve düzenli göz kontrolü de koruyucudur. Yenidoğan döneminde rutin sağlık kontrollerini aksatmamak önemlidir.

Aşılar

Göz akıntısının kendisi için bir aşı yoktur. Ancak kızamık gibi bazı bulaşıcı hastalıklar gözü de etkileyebildiği için çocukluk çağı aşılarını Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği takvime göre tamamlamak dolaylı olarak koruma sağlar. Aşı takvimiyle ilgili sorularınızı aile hekiminize sorabilirsiniz.

Tarama programları

Göz akıntısı için özel bir tarama programı yoktur. Yine de yenidoğan muayenelerinin zamanında yapılması, çocuklarda görme kontrollerinin aksatılmaması ve 40 yaş sonrası düzenli göz muayenesi önerilir. Göz şikâyeti tekrar ediyorsa ya da ailede göz hastalığı varsa hekiminizle görüşmeniz faydalı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şikâyetin diğer göze ya da çevrenizdekilere bulaşması
• Bakteriyel iltihabın uzaması ve daha inatçı bir hal alması
• Göz kapağında şişlik ve belirgin rahatsızlık
• Nadiren gözün saydam tabakasının (kornea) etkilenmesi; bu durum görmede sorun yaratabileceği için erken değerlendirme önemlidir
• Kontakt lens kullanılıyorsa daha ciddi göz enfeksiyonları
• Bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığının kalıcı hale gelmesi

Uzun vadeli görünüm

Göz akıntısının görünümü çoğu zaman iyi huyludur. Vakaların büyük bölümü birkaç gün ile birkaç hafta içinde, basit önlemlerle ya da hekimin önerdiği uygun tedaviyle düzelir. Önemli olan, uyarı işaretlerini bilmek ve geçmeyen ya da kötüleşen şikâyetlerde bir sağlık uzmanına başvurmaktır. Çoğu kişi kalıcı bir sorun yaşamaz; siz de endişelerinizi paylaşarak ve önerilen kontrolleri aksatmayarak süreci rahatlıkla yönetebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.