Sabah Gözlerde Çapaklanma: Neden Olur ve Nasıl Geçer?

Genel Bakış

Göz, uyku sırasında biriken ve kuruyarak küçük kabuklar veya yapışkan bir tabaka oluşturan gözyaşı, mukus ve yağ karışımıdır. Buna halk arasında 'çapak' veya 'uyku kirpiği' de denir. Çoğu zaman normaldir, ancak bazen göz enfeksiyonu veya başka bir sorunun belirtisi olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle soğuk algınlığı olan çocuklarda, kuru gözü olan yetişkinlerde ve göz kapağı iltihabı bulunan kişilerde sık görülür.

Her yaş grubunda görülebilir. Bebeklerde doğumsal gözyaşı kanalı tıkanıklığı nedeniyle, çocuklarda viral enfeksiyonlara bağlı, yetişkinlerde göz kapağı iltihabı ve kuru göz hastalığına bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sabah uyanınca kirpiklerin yapışık olduğunu hissetmek
• Göz kenarlarında kurumuş çapaklar veya yapışkan akıntı
• Gözlerde hafif kızarıklık veya batma hissi
• Göz sulanması veya yanma
• Görüşün bulanıklaşması, ilk göz kırpışta düzelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Soğuk algınlığı veya üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında daha fazla çapaklanma görülür
• Bebeklerde gözyaşı kanalının henüz tam açılmaması nedeniyle sürekli sulanma ve çapaklanma olabilir
• Okul çağında çocuklar birbirine bulaştırabilen viral konjonktivit (göz nezlesi) nedeniyle çapaklanabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kuru göz sendromu nedeniyle gözlerde kuruluk ve yapışkan akıntı artabilir
• Göz kapağı iltihabı (blefarit) yaşlılarda daha sıktır; sabahları göz kapaklarında kabuklanmaya yol açar
• Göz kapağı kenarında kızarıklık ve hassasiyet eşlik edebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Uyku sırasında normal olarak biriken gözyaşı, mukus ve yağ artığı
• Kuru göz hastalığı; göz yüzeyi kuruduğunda refleks olarak daha fazla yağlı mukus üretilebilir
• Göz kapağı iltihabı (blefarit); kirpik diplerindeki yağ bezlerinin iltihaplanması
• Viral veya bakteriyel göz enfeksiyonu (konjonktivit, halk arasında 'göz nezlesi')
• Alerjik göz nezlesi; polen, toz veya hayvan tüyüne bağlı
• Gözyaşı kanalının tıkanıklığı; özellikle bebeklerde ve ileri yaşta

Risk faktörleri

• Ellerin gözle teması ve yetersiz el hijyeni
• Kontakt lens (yumuşak lens) kullanımı
• Göz makyajı ve paylaşılan kozmetik ürünler
• Tozlu, dumanlı veya kuru ortamlarda bulunmak
• Mevsimsel alerjiler
• Diyabet gibi bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözde şiddetli ağrı, görme kaybı veya şişlik varsa acil servise gidin
• Yüksek ateşle birlikte göz kızarıklığı ve çapaklanma varsa
• Göze kimyasal madde veya yabancı cisim temas ettiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çapaklanma birkaç günden uzun sürüyorsa
• Gözde kızarıklık, kaşıntı, yanma veya yabancı cisim hissi eşlik ediyorsa
• Görme bulanıksa ve göz kırpınca düzelmiyorsa
• Sık tekrarlayan çapaklanma sorununuz varsa
• Kontakt lens kullanıyorsanız ve gözde belirti varsa

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve gözünüzü ışıklı bir aletle (lambalı büyüteç veya yarık lamba) muayene eder. Akıntının rengi ve kıvamı, göz kapaklarının durumu ve gözyaşı kanalı değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Yarık lamba muayenesi (gözün ön kısmının incelenmesi)
• Gözyaşı filmi değerlendirmesi (kuru göz şüphesinde)
• Gerekirse akıntıdan sürüntü alınarak laboratuvar kültürü yapılması

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında göz damlası ile gözbebeği genişletilebilir; bu genellikle görmede geçici bulanıklık yapar. Doktorunuz size bulgularınızın ne olduğunu ve takip önerilerini açıklayacaktır. Çoğu zaman tek muayene tanı için yeterli olur.

Tedavi

Tedavi, çapaklanmanın nedenine bağlıdır. Çoğu hafif çapaklanma kendiliğinden geçer; göz temizliği ve ev bakımı yeterli olur. Enfeksiyon veya alerji gibi bir neden bulunursa doktorunuz size uygun tedaviyi önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Temiz bir bez veya pamuk kullanarak göz kenarını ılık suyla dıştan döşe aynı bezle nazikçe silin
• Silme işlemi sırasında daima tek yönde (burundan dışa doğru) hareket edin
• Ellerinizi sık sık yıkayın ve gözlerinize dokunmadan önce dezenfekte edin
• Göz makyajını temiz tutun; yastık kılıfını haftalık değiştirin
• Yapay gözyaşı damlalarını (doktor önerisiyle) kullanın; ancak ilaç adı ve dozu için eczacınıza danışın
• Kontakt lens kullanıyorsanız lenslerinizi uygun solüsyonla temizleyin ve kullanım süresine dikkat edin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bakteriyel enfeksiyon saptarsa antibiyotikli göz damlası veya merhem; alerjik durumlarda antialerjik göz damlası; kuru göz rahatsızlığında suni gözyaşı damlası önerebilir. Şiddetli veya yaygın enfeksiyonlarda ağızdan antibiyotik tedavisi de gerekebilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, gözyaşı kanalı tıkanıklığı düzelmiyorsa ve tekrarlayan enfeksiyonlara yol açıyorsa, gözyaşı kanalının açılması veya yeniden yapılandırılması için cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar, göz muayenesi sonrasında doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Göz bakımını günlük rutininize ekleyin: sabahları ve akşamları göz kapaklarını yıkayın. Gözleri ovuşturmaktan kaçının. Eğer göz makyajı kullanıyorsanız, ürünleri paylaşmayın ve açıkta bırakmayın. Kontakt lenslerinizin bakım kurallarına aynen uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyuyun; yorgunluk ve az su içmek göz kuruluğunu artırabilir
• Ekran karşısında uzun süre çalışırken ara verin ve gözlerinizi dinlendirin
• Rüzgarlı ve tozlu ortamlarda koruyucu gözlük kullanın
• Dumanlı ortamlardan uzak durun, kapalı alanları havalandırın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenin; bol su için. Düzenli yürüyüş ve fiziksel aktivite bağışıklık sistemini güçlendirerek göz enfeksiyonlarına karşı korunmaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz rahatsızlıkları, özellikle uzun sürdüğünde günlük yaşamda huzursuzluk ve hayal kırıklığı yaratabilir. Bu belirtilerle yaşamak zor olabilir; düşüncelerinizi ailenizle veya arkadaşlarınızla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya destek hattından yardım alabilirsiniz.

Önleme

Her türlü çapaklanma önlenemese de, çoğu göz enfeksiyonu ve kuru göz tetikleyicisi ile ilgili olduğundan, hijyen kurallarına uymak ve gözleri korumak riski önemli ölçüde azaltır.

Aşılar

Göz ile ilgili spesifik bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel olarak önerilen aşıları yaptırmak, bağışıklık sistemini güçlendirerek bazı enfeksiyonların göze etkisini azaltabilir.

Tarama programları

Göz muayenesi belirti olmasa dahi belirli aralıklarla yapılmalıdır. Özellikle diyabet veya göz hastalığı öyküsü varsa düzenli kontrol önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun artması ve gözün ön tabakasına yayılması (keratit)
• Göz kapağında kalıcı şişlik veya ağrı
• Görme bulanıklığının kalıcı hale gelmesi
• Gözyaşı kanalı tıkanıklığında apse oluşumu (nadiren)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu çapaklanma basit ve geçicidir. Neden doğru tanındığında ve uygun şekilde takip edildiğinde gözleriniz genellikle kısa sürede sağlığına kavuşur. Düzenli doktor kontrolü ve önerilen tedavi ile iyi sonuç alınır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.