Kırık İyileşmesi Sırasında Mide Bulantısı

Genel Bakış

Kırık (kemik kırılması), vücudun kendini onarmaya çalıştığı doğal bir süreçtir. Bu süreçte bazen mide bulantısı görülebilir. Mide bulantısı; kişinin kendini huzursuz ve hasta hissettiren, bazen kusmayla sonuçlanabilen bir rahatsızlıktır. Kırığın kendisi, ağrı, kullanılan ilaçlar, hareketsizlik ve stres bulantıyı tetikleyebilir.

Evet. Kırık tedavisi gören kişilerin bir bölümünde, özellikle ilk günlerde bulantı görülebilir. Ameliyat sonrası dönemde ve güçlü ağrı kesici kullanımı sırasında bulantı daha da yaygınlaşır.

Kırık sonrası herkesi etkileyebilir. Daha önce taşıt tutması veya ameliyat sonrası bulantısı yaşayan kişilerde daha sık görülebilir. Çocuklar, yaşlılar ve mide hassasiyeti olanlar daha duyarlı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Midede rahatsızlık ve bulanıklık hissi
• Kusma veya öğürme
• İştahsızlık
• Baş dönmesi
• Yemek kokularına karşı aşırı hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve sık ağlama
• Yemek yemeyi reddetme
• Kusma
• Dudaklarda ve ağızda kurulukla kendini gösteren sıvı kaybı belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bulantının daha uzun sürmesi
• Kabızlıkla birlikte görülmesi
• Ağız kuruluğu ve tat değişikliği
• Kafa karışıklığı, belirgin halsizlik ve idrar miktarında azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Kırığın kendisi: Vücudun stres yanıtı ve iltihaplanma bulantıya neden olabilir.
• Şiddetli ağrı: Ağrı, bağırsak hareketlerini yavaşlatarak mide bulantısını artırabilir.
• Kullanılan ağrı kesici ilaçlar: Bazı ağrı kesiciler mide mukozasını tahriş edebilir veya bulantı yapabilir.
• Hareketsizlik: Uzun süre yatmak sindirimi yavaşlatır ve kabızlıkla birlikte bulantıya yol açabilir.
• Stres ve kaygı: Kırık sonrası duygusal gerginlik mideyi doğrudan etkileyebilir.
• Ameliyat ve anestezi: Ameliyat sonrası ilk günlerde bulantı görülebilir.

Risk faktörleri

• Midesi hassas olanlar
• Daha önce ameliyat sonrası bulantı yaşayanlar
• Çocuklar ve yaşlılar
• Uzun süre hareketsiz kalmak zorunda kalınması
• Güçlü ağrı kesici kullanımını gerektiren kırıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hiçbir şey yiyip içemiyorsanız veya kusma bir günden uzun sürüyorsa
• Şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş veya bilinç bulanıklığı varsa
• Kırık bölgesinde ani şişlik, morarma, uyuşma veya hareket kaybı varsa
• Ağrınız kontrol edilemiyorsa ve kullandığınız ilaçları kusuyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif bulantı 2-3 günden uzun sürüyorsa
• Düzenli beslenmekte ve sıvı almakta zorlanıyorsanız
• Kırığınızın kontrol muayenesi yaklaştıysa
• İlaçlarınızla ilgili bir sorun yaşıyorsanız veya doz ayarlaması gerekiyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetinizi dinler ve kullandığınız ilaçları öğrenir. Ardından kırığın durumunu değerlendirmek için muayene yapar ve görüntüleme isteyebilir. Bulantının nedenini anlamak için beslenmeniz, sıvı alımınız ve diğer belirtileriniz de sorgulanır.

Yapılabilecek testler

• Kırık bölgesinin röntgeni
• Kan testleri: enfeksiyon bulguları, kan sayımı ve böbrek işlevleri değerlendirilebilir
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Mide-bağırsak sistemiyle ilgili ek değerlendirmeler

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme genellikle aile hekimi veya ortopedi uzmanı tarafından yapılır. Röntgen hızlı ve ağrısız bir işlemdir. Bulantınız şiddetliyse önce sıvı dengesi sağlanır; ardından bulantıyı artıran etkenler ve kırığın tedavi planı birlikte gözden geçirilir.

Tedavi

Kırık iyileşmesinde öncelik, kemiğin doğru konumda ve sabit kalmasıdır. Bulantı ise tedavi sürecinin bir parçası olarak ele alınır. Bulantıyı artıran nedenler (ağrı, açlık, ilaçlar, kabızlık, stres) belirlenip düzeltilirse çoğu zaman kontrol sağlanabilir.

Evde kişisel bakım

• Günde az az ve sık sık yemek yiyin; ağır, yağlı ve çok baharatlı yiyeceklerden kaçının
• Yemeklerden hemen sonra uzanmak yerine oturun veya doktorunuzun izin verdiği ölçüde hareket edin
• Bol su için, ancak öğün sırasında karnı aşırı doldurmamaya özen gösterin
• Yaşadığınız ortamı sık sık havalandırın ve ağır kokulardan uzak durun
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları yemekle birlikte veya doktorunuzun tarif ettiği şekilde alın
• Dinlenmeye ve uykuya yeterince zaman ayırın

Tıbbi tedaviler

Bulantı şiddetliyse doktorunuz bulantı giderici bir ilaç ekleyebilir veya mevcut ağrı kesici tedavisini değiştirebilir. İlaç seçimi; yaşınıza, diğer sağlık sorunlarınıza ve bulantının olası nedenine göre yapılır. Hangi ilacın size uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı kırıklarda ameliyat gerekebilir. Ameliyat sonrası ilk günlerde bulantı anesteziye bağlı olarak görülebilir; bu geçicidir ve sağlık ekibi bu durumu izler ve uygun önlemleri alır.

Bu durumla yaşamak

Kırık iyileşirken bulantıyla başa çıkmak; sakin kalmayı, planlı beslenmeyi ve hekiminizin yönlendirmelerine uymayı gerektirir. Ağrı iyi kontrol edildiğinde bulantının da büyük ölçüde azaldığını görebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyumaya çalışın
• Sigara ve alkol kullanmaktan kaçının
• Doktorunuzun önerdiği hareket planına sadık kalın
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, hafif müzik veya keyif aldığınız etkinlikler deneyin

Diyet ve egzersiz

Kemik iyileşmesi için kalsiyum, D vitamini ve proteinden zengin beslenmeye özen gösterin. Sağlık Bakanlığı’nın güncel beslenme önerilerine uygun bir beslenme düzeni oluşturabilirsiniz. Takviye kullanmadan önce mutlaka hekiminize danışın. Egzersiz, kırığın özelliğine göre doktor veya fizyoterapist eşliğinde planlanmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ağrı, hareketsizlik ve başkalarına bağımlı olmak stres ve moral bozukluğu yaratabilir; bu da mide bulantısını artırabilir. Üzüntülü veya bunalmış hissetmek normaldir. Kendinize ya da başkalarına zarar verme düşüncesi varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya yakınınızdaki bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Kırıkları tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, kemik sağlığını koruyarak ve düşme riskini azaltarak hem kırık oluşma riskini hem de iyileşme sırasında yaşanabilecek sorunları azaltabilirsiniz.

Aşılar

Kırık iyileşmesiyle doğrudan ilgili bir aşı bulunmamakla birlikte, açık kırıklarda tetanos riski nedeniyle tetanos aşınızın güncel olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Tarama programları

Özellikle ilerleyen yaşlarda veya riskli gruplarda kemik yoğunluğu ölçümü önerilebilir. Bu konuda aile hekiminiz sizi bilgilendirecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kusma nedeniyle vücudun susuz kalması (dehidratasyon)
• Tansiyon ve kan şekeri dengesizlikleri
• Beslenme yetersizliği nedeniyle kırık iyileşmesinin yavaşlaması
• Ağrı kesici ilaçların alınamaması nedeniyle ağrı kontrolünün zorlaşması
• Elektrolit dengesizliğine bağlı halsizlik ve ileri durumlarda kalp ritmi sorunları

Uzun vadeli görünüm

Kırık iyileşmesi sabır isteyen bir süreçtir. Bulantı genellikle geçicidir ve doğru bakım ile büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Kemiğin kaynaması haftalar veya aylar alabilir; hekiminizle düzenli iletişimde kalırsanız çoğu kişi günlük yaşamına güvenle dönebilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.