Mide Yanması (Göğüs Kemiği Ardında Yanma)

Genel Bakış

Mide yanması, göğüs kemiğinin hemen arkasında, bazen boğaza doğru yayılan bir yanma veya sıcaklık hissidir. Genellikle mide asidinin yemek borusuna (ağzı mideye bağlayan boru) geri kaçmasıyla olur. Buna reflü denir. Mide yanması bir hastalık değil, çoğu zaman bir belirtidir; bazen basit yaşam düzenlemeleriyle geçer, bazen altta yatan bir nedeni gösterir.

Evet, çok yaygındır. Yetişkinlerin büyük bir kısmı hayatlarının bir döneminde mide yanması yaşar; birçoğu için ara sıra olan, rahatsız edici ama yönetilebilir bir durumdur.

Herkesi etkileyebilir. Kilo fazlalığı olanlarda, hamilelerde, sigara içenlerde, yağlı ve baharatlı beslenenlerde ve bazı ilaçları kullananlarda daha sık görülür. Çocuklarda da görülebilir ama belirtileri farklı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs kemiğinin arkasında yanma veya sıcaklık hissi
• Ağza acı veya ekşi sıvı gelmesi (bazen 'ağızda acı tat')
• Yemeklerden sonra veya yatınca artan rahatsızlık
• Boğazda takılma hissi, sürekli boğaz temizleme ihtiyacı
• Ses kısıklığı veya sabahları boğaz ağrısı
• Geğirme, şişkinlik, midede dolgunluk hissi
• Ağız kokusu

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde beslenme sonrası sık tükürme, huzursuzluk, ağlama
• Büyük çocuklarda göğüste yanma, ağza acı su gelmesi
• Sık öksürük, boğaz temizleme, ses kısıklığı
• Yemek yemeyi reddetme veya yemekte zorlanma
• Karın üst kısmında ağrı, bazen kusma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yanma hissi yerine daha çok boğazda takılma, öksürük veya iştahsızlık
• Göğüs ağrısı gibi algılanabilir; kalp sorunlarından ayırt edilmesi gerekir
• Yutma güçlüğü veya yemek yerken tıkanma hissi
• Kilo kaybı veya yemek sonrası belirgin halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Mide asidinin yemek borusuna geri kaçması (reflü)
• Midenin üst kısmındaki kapakçık kasının gevşemesi veya zayıflaması
• Mide fıtığı (midenin bir kısmının diyafram üzerine kayması)
• Çok fazla veya hızlı yemek yeme, çok geç saatte yemek
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, bazı tansiyon ve astım ilaçları) — doktorunuza veya eczacınıza danışın
• Hamilelikte artan karın basıncı

Risk faktörleri

• Kilo fazlalığı veya obezite
• Sigara içmek
• Yağlı, kızarmış, baharatlı veya çok asitli yiyecek ve içecekler
• Kahve, çay, kola ve enerji içecekleri gibi kafeinli içecekler
• Alkol kullanımı
• Yemekten hemen sonra yatmak
• Dar bel bantları veya sıkı giysiler
• Stres ve yetersiz uyku
• Bazı kronik hastalıklar ve bunlara bağlı kullanılan ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız varsa ve kalp sorunu olup olmadığından emin değilseniz hemen 112'yi arayın
• Yutma güçlüğü, ağızdan kan gelmesi veya siyah dışkı varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun
• İstemsiz kilo kaybı fark ettiyseniz geciktirmeyin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide yanması haftada iki kereden sık oluyorsa
• Belirtiler birkaç haftadır sürüyor veya giderek artıyorsa
• Gece uykunuzu bölüyor, günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kendi kendine aldığınız önlemler işe yaramıyorsa
• Kullandığınız ilaçların mide yanması yapıp yapmadığını merak ediyorsanız

Tanı

Tanı genellikle konuşarak başlar. Doktorunuz belirtilerinizi, ne zaman ve neyle arttığını, kullandığınız ilaçları ve beslenme alışkanlıklarınızı sorar. Çoğu kişide bu bilgiler yeterlidir. Şikâyetler inatçıysa, yutma güçlüğü veya kilo kaybı gibi uyarıcı belirtiler varsa ek tetkikler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Ayrıntılı öykü ve fizik muayene
• Belirti günlüğü: ne yediğiniz, ne zaman yattığınız ve şikâyetin ne zaman arttığı
• Gerekirse mide asidini azaltan bir tedavinin denenmesi ve yanıtın izlenmesi
• Endoskopi: ağızdan ince bir kameralı tüp ile yemek borusu ve midenin görüntülenmesi (genellikle hafif uyutularak yapılır)
• Gerekirse yemek borusundaki asit miktarını ölçen testler
• Kan testleri (kansızlık veya başka nedenleri araştırmak için)
• Dışkıda gizli kan testi

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu kişide tanı süreci hızlı ve rahatsız edici değildir. Endoskopi gibi işlemler kulağa zor gelse de kısa sürer ve genellikle iyi tolere edilir. Doktorunuza sorularınızı önceden yazıp götürmek, süreci daha anlaşılır hale getirir.

Tedavi

Tedavi, belirtileri rahatlatmayı ve tekrarını önlemeyi amaçlar. Çoğu kişi yaşam alışkanlıklarındaki küçük değişikliklerle belirgin rahatlama yaşar. Gerektiğinde doktorunuz mide asidini azaltan veya nötralize eden tedaviler önerebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna mutlaka bir sağlık uzmanı karar vermelidir; kendi başınıza ilaç kullanmaya başlamayın.

Evde kişisel bakım

• Öğünleri küçültün ve yavaş yiyin; bir seferde çok yemekten kaçının
• Yemekten sonra en az 2–3 saat uzanmayın veya yatmayın
• Yatmadan 3 saat önce yemek yemeyi bırakın
• Yatak başını biraz yükseltin (yastıkla değil, yatağın baş kısmını destekleyerek)
• Sıkı bel bantları ve dar giysilerden kaçının
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; bırakma desteği için aile hekiminize danışın
• Alkol ve kafeinli içecekleri azaltın
• Yemek sonrası hafif yürüyüş yapın
• Stres yönetimi ve düzenli uykuya özen gösterin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, şikâyetin sıklığına ve şiddetine göre farklı yaklaşımlar önerebilir: mide asidini geçici olarak dengeleyen ürünler, asit üretimini azaltan tedaviler veya mide boşalmasını ve bağırsak hareketlerini düzenleyen seçenekler. Bu tedaviler reçeteli veya reçetesiz olabilir; hangisinin sizin için uygun olduğu, ne kadar süre kullanılacağı ve olası yan etkiler mutlaka doktorunuzla konuşulmalıdır. Belirtiler geçse bile uzun süreli ilaç kullanımını kendi kararınızla sürdürmeyin veya bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir. Genellikle uzun süreli tedaviye rağmen belirtileri kontrol altına alınamayan, yemek borusunda belirgin tahribat gelişen veya büyük bir mide fıtığı saptanan kişilerde düşünülebilir. Bu karar, gastroenteroloji (sindirim sistemi) uzmanı ile birlikte, yarar ve riskler konuşularak verilir.

Bu durumla yaşamak

Mide yanmasıyla yaşamak, çoğu zaman neyin iyi geldiğini öğrenmekle ilgilidir. Bir belirti günlüğü tutmak, hangi yiyeceklerin, öğün saatlerinin veya alışkanlıkların şikâyeti artırdığını fark etmenizi kolaylaştırır. Küçük ve tutarlı değişiklikler genellikle büyük fark yaratır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu korumaya çalışın; kilo vermek belirtileri belirgin azaltabilir
• Yemekleri acele etmeden, iyice çiğneyerek yiyin
• Akşam yemeğini erken saatte yiyin
• Yemekten sonra doğrudan kanepede uzanmak yerine kısa bir yürüyüş yapın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Gevşek, rahat giysiler tercih edin
• Günlük stresinizi azaltacak bir yöntem bulun: nefes egzersizleri, hafif yürüyüş, müzik, hobiler

Diyet ve egzersiz

Beslenmede yağlı ve kızarmış yiyecekleri, aşırı baharatı, çikolatayı, nane, soğan ve sarımsağı, turunçgil ve domates gibi asitli gıdaları, kahve-çay-kola gibi kafeinli içecekleri azaltmayı deneyebilirsiniz. Ancak herkesin tetikleyicisi farklıdır; size iyi gelen ve gelmeyen besinleri deneyerek bulun. Tamamen yasak listeler yapmak yerine denge kurmak daha sürdürülebilirdir. Düzenli, orta tempolu egzersiz (haftada çoğu gün 30 dakika yürüyüş gibi) hem kilo kontrolüne hem sindirim sağlığına katkı sağlar. Egzersizi yemekten hemen sonra yapmamaya özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli mide yanması uykuyu bozabilir, yemek yemeyi stresli hale getirebilir ve kişiyi gergin hissettirebilir. Stresin kendisi de belirtileri artırabilir; bu bir kısır döngü gibi görünebilir ama kırılabilir. Kendinizi bunalmış veya sürekli endişeli hissediyorsanız bu konuyu doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Ruhsal zorlanma yaşıyorsanız, bulunduğunuz yerdeki acil sağlık hizmetlerine veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de sıklığı ve şiddeti büyük ölçüde azaltılabilir. Kilo kontrolü, sigara ve alkolden uzak durmak, öğün düzenine dikkat etmek ve yatmadan önce yemek yememek en etkili adımlardır.

Tarama programları

Mide yanması için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak uzun süreli, sık şikâyeti olanlarda veya yutma güçlüğü, kilo kaybı gibi uyarıcı belirtiler varsa doktorunuz endoskopi gibi ileri incelemeler önerebilir. Ailesinde mide veya yemek borusu kanseri öyküsü olanların bunu doktoruna bildirmesi önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusunda iltihap ve tahribat (reflü özofajiti)
• Yemek borusunda daralma ve yutma güçlüğü
• Uzun süreli kanamaya bağlı kansızlık
• Yemek borusunda hücre değişiklikleri (Barrett özofagusu) — nadir ama izlenmesi gereken bir durum
• Uyku bozukluğu, ses kısıklığı, tekrarlayan öksürük ve diş sorunları

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi için mide yanması iyi yönetilebilir bir durumdur ve yaşam düzenlemeleriyle belirgin şekilde hafifler. Belirtilerinizi ciddiye almak, düzenli kontrol ve doğru tedaviyle uzun vadeli sonuçlar genellikle iyidir. Şikâyetleriniz sürüyorsa veya değişiyorsa, bunu bir sağlık uzmanıyla konuşmak en güvenli yoldur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.