Topuk ağrısı

Genel Bakış

Topuk ağrısı, topuğun altında veya arkasında hissedilen bir ağrıdır. Genellikle aşırı kullanım, yanlış ayakkabı veya ayak yapısındaki sorunlardan kaynaklanır.

Evet, topuk ağrısı çok yaygındır. Her 10 kişiden yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde topuk ağrısı yaşar.

Her yaş grubunda görülebilir. En sık orta yaşlı yetişkinlerde, koşucularda, uzun süre ayakta kalanlarda ve fazla kilolu kişilerde ortaya çıkar. Çocuklarda ise genellikle büyüme atakları sırasında görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Topuğun altında veya arkasında bıçak saplanır gibi ağrı
• Sabah ilk adımda şiddetli ağrı (zamanla hafifler)
• Uzun süre oturduktan sonra kalkınca ağrı
• Topukta hassasiyet ve şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Topuk arkasında ağrı ve şişlik (genellikle 8-14 yaş arası)
• Koşma veya zıplama sonrası artan ağrı
• Topuk kemiğinin büyüme plağında hassasiyet (Sever hastalığı olabilir)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Topuk altında yaygın ağrı (plantar fasiit sık)
• Ağrıya ek olarak sabah tutukluğu
• Ayak bileği hareketlerinde kısıtlılık

Nedenler

Ana nedenler

• Plantar fasiit (ayak tabanındaki bağ dokunun zorlanması ve iltihaplanması)
• Aşil tendiniti (topuk arkasındaki tendonun iltihaplanması)
• Topuk dikeni (kalsiyum birikintisi, ancak her zaman ağrı yapmaz)
• Ayak bursiti (topuk kemiği çevresindeki sıvı keseciklerinin iltihaplanması)
• Stres kırığı (aşırı kullanıma bağlı çatlak)

Risk faktörleri

• Fazla kilo
• Düz taban veya yüksek kemerli ayak yapısı
• Sert veya yetersiz destekli ayakkabı giymek
• Koşma, zıplama gibi yüksek etkili sporlar yapmak
• Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler (öğretmen, garson gibi)
• Yaş (orta yaş ve üzeri)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen durumlar varsa hemen 112'yi arayın.
• Ayağa tam olarak basamıyorsanız veya ayakta şekil bozukluğu varsa aynı gün acile gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Topuk ağrınız 2 haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Evde uyguladığınız istirahat, buz gibi yöntemler işe yaramıyorsa
• Ağrı günlük aktivitelerinizi (yürüme, merdiven çıkma) etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve ayağınızı muayene edecektir. Muayene sırasında ağrının tam yerini, şişliği ve hareket kısıtlılığını değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle röntgen çekilir, bu sayede kırık, kemik çıkıntısı (topuk dikeni) gibi sorunlar görülebilir.
• Nadiren manyetik rezonans (MRI) gibi ileri görüntüleme istenebilir.
• Bazı durumlarda kan testleri yapılabilir (iltihap veya gut gibi romatizmal hastalıkları dışlamak için).

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle rahattır. Doktor ayağınıza bastırır, hareket ettirir ve ağrılı bölgeleri belirler. Tanı çoğunlukla fizik muayene ile konur. Ek testler gerekirse size açıklanır.

Tedavi

Topuk ağrısının tedavisi nedene bağlıdır. Çoğu durumda evde uygulayabileceğiniz basit yöntemler yeterlidir. Nadiren ilaç, fizik tedavi veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenme: Ağrı yapan aktivitelerden (koşma, uzun yürüyüş) birkaç gün kaçının.
• Buz: Günde 3-4 kez, 15–20 dakika boyunca ağrılı bölgeye buz torbası koyun.
• Germe egzersizleri: Ayak tabanınızı ve Aşil tendonunuzu nazikçe gerin.(Bir uzmana danışarak yapın)
• Uygun ayakkabı: İyi destekli, yumuşak tabanlı ve topuğu koruyan ayakkabılar tercih edin.
• Ağrı kesici kremler: Eczaneden alabileceğiniz topikal kremler (ağızdan ilaç değil) geçici rahatlama sağlayabilir. Kullanmadan önce eczacınıza danışın.
• Yüksekte tutma: Ayak şişse dinlenirken ayağınızı kalp seviyesinin üzerinde tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı ve iltihabı azaltmak için bazı ilaçlar (örneğin nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar) önerebilir. Fizik tedavi seansları, özel tabanlık (ortez), gece ateli veya lokal enjeksiyonlar (kortizon benzeri) da seçenekler arasındadır. Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, cerrahi müdahale gerekir. Genellikle 6-12 ay boyunca diğer tedaviler işe yaramazsa ve ağrı çok şiddetliyse düşünülür. Cerrahi kararını uzman doktorunuz verir.

Bu durumla yaşamak

Topuk ağrısı yaşarken günlük işlerinizi yapmak zor olabilir. Sabahları ilk adımda ağrıyı azaltmak için yataktan kalkmadan önce ayak germe egzersizleri yapabilirsiniz. Gün içinde uzun süre ayakta kalmaktan kaçının, oturma fırsatları yaratın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak ayak ve baldır germe egzersizleri yapın (örneğin, duvara yaslanarak).
• Yürüyüş gibi düşük etkili egzersizleri tercih edin; koşu gibi yüksek etkili aktivitelerden geçici olarak kaçının.
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmaya çalışın, fazla kilo ayaklara binen yükü artırır.
• Ayakkabı seçiminize dikkat edin: Topuğu dar olmayan, tabanı destekli ayakkabılar kullanın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni vücut ağırlığını kontrol etmeye yardımcı olur. Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini açısından zengin besinler (süt, yoğurt, yeşil yapraklı sebzeler) tüketin. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi eklemlere az yük bindiren egzersizler yapabilirsiniz. Egzersiz öncesi mutlaka ısının ve germe hareketleri yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, can sıkıntısına, uyku sorunlarına ve hatta kaygı veya depresyona yol açabilir. Kendinize karşı sabırlı olun. Ağrınız geçene kadar aktivitelerinizi ayarlayın. Gerekiyorsa bir psikologdan destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Topuk ağrısını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riskini azaltmak için adımlar atabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik topuk ağrısı gelişebilir (aylarca hatta yıllarca sürebilir).
• Ağrı nedeniyle yürüyüş şekliniz değişebilir, bu da diz, kalça veya bel ağrısına yol açabilir.
• Plantar fasiit yırtılması (nadir ama ciddi bir durum).

Uzun vadeli görünüm

Çoğu topuk ağrısı, doğru tedavi ve kendi kendine bakım önlemleriyle birkaç hafta ila birkaç ay içinde düzelir. Erken müdahale iyileşmeyi hızlandırır. Düzenli egzersiz ve uygun ayakkabı ile sorun tekrarlamayabilir. Kronik durumlarda bile fizik tedavi ve diğer yöntemlerle şikayetler büyük ölçüde azaltılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.