Yemek Sonrası Kurdeşen (Ürtiker) Rehberi

Genel Bakış

Kurdeşen (ürtiker), ciltte kaşıntılı, kırmızı veya pembe, kabarık lekeler oluşmasıdır. Yemek yedikten sonra ortaya çıkabilir ve çoğunlukla cildin alerjik bir tepkisidir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumda pek çok kişi hayatının bir döneminde en az bir kez kurdeşen yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklar ve alerjik bünyeli kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntılı, pembe veya kırmızı kabarık lekeler
• Lekelerin tek başına veya küme halinde görülmesi
• Ciltte yanma veya batma hissi
• Lekelerin vücudun farklı bölgelerinde gezici şekilde ortaya çıkması

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk ve ağlama ile kendini gösterebilir
• Kaşıntı nedeniyle uyku bölünebilir
• Lekeler çocuğun vücudunda daha geniş bir alana yayılabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt hassasiyetinin artması nedeniyle kaşıntı daha yoğun olabilir
• İyileşme süreci gençlere göre biraz daha uzun olabilir
• Kalp veya tansiyon ilacı kullananlarda ilaç etkileşimleri olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Besin alerjisi (süt, yumurta, fıstık, ağaç yemişleri, kabuklu deniz ürünleri, buğday, soya gibi)
• Besin katkı maddeleri (renklendiriciler, koruyucular, tatlandırıcılar)
• Bazı meyve ve sebzelere karşı çapraz reaksiyon
• Yemekle birlikte alınan ilaçlara tepki
• Geçirilen enfeksiyonların tetiklediği bağışıklık yanıtı

Risk faktörleri

• Alerjik bünye (astım, egzama, saman nezlesi öyküsü)
• Daha önce gıda alerjisi geçirmiş olmak
• Polen alerjisi olanlarda bazı meyvelere tepki gelişmesi
• Ailede alerji öyküsü bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vücudun büyük bölümünde yaygın kurdeşen varsa
• Ağız içinde veya göz çevresinde şişlik oluştuysa
• Yüksek ateş eşlik ediyorsa
• Ağrı veya eklem şikayetleri varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşenler birkaç günden uzun sürüyorsa
• Ataklar tekrarlıyorsa
• Hangi besinin tetiklediğini bilmiyorsanız
• Kaşıntı uykunuzu veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir doktora görünün.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetinizi dinler ve cildinizi muayene eder. Ardından yediklerinizi, belirtilerin başlama zamanını ve süresini sorar. Gerekirse sizi bir alerji uzmanına yönlendirir.

Yapılabilecek testler

• Alerji testleri (cilt delme testi veya kan testi)
• Besin günlüğü tutmanız istenebilir
• Şüphelenilen besini bir süre çıkarıp yeniden eklemek (eliminasyon diyeti) denenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için bazen belirtileri birkaç hafta takip etmeniz gerekebilir. Doktorunuz, hangi besinin tetiklediğini bulmak için size detaylı sorular soracak ve gereken testleri isteyecektir.

Tedavi

Kurdeşenin tedavisinde ilk adım, tetikleyen besini veya etkeni bulmak ve ondan kaçınmaktır. Hafif belirtiler genellikle birkaç saat içinde kendiliğinden geçer. Tedavinin amacı kaşıntıyı azaltmak ve tekrarları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Tetiklediğini düşündüğünüz besini yemeyi bırakın
• Kaşıntıyı artırdığı için kaşımaktan kaçının
• Sıkı ve sentetik kıyafetler yerine pamuklu, gevşek giysiler giyin
• Serin bir ortamda bulunun ve ılık duş alın
• Stresin kaşıntıyı artırabileceğini unutmayın, gevşemeye çalışın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı ve döküntüyü azaltmak için ağızdan alınan alerji ilaçları (antihistaminikler) önerebilir. Şiddetli veya inatçı durumlarda kısa süreli kortikosteroid kullanımı gerekebilir. Eğer ciddi alerjik reaksiyon riskiniz varsa, doktorunuz acil durumda kullanılmak üzere bir adrenalin oto-enjektörü reçete edebilir ve nasıl kullanılacağını gösterir. Bu ilaçları asla doktor önerisi olmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durumun tedavisinde ameliyat gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşarken tetikleyici besini belirlemek en önemli adımdır. Besin günlüğü tutmak, yediğiniz her şeyi ve yaşadığınız belirtileri not etmek tanıya çok yardımcı olur. Market alışverişlerinde ürün etiketlerini dikkatlice okuyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dışarıda yemek yerken içindekileri sorun ve alerjiniz olduğunu mutlaka belirtin
• Doktorunuz önerdiyse yanınızda acil durum ilacı taşıyın
• Tetikleyen besin dışında dengeli beslenmeye devam edin
• Kaşıntıyı artırabilecek aşırı sıcak ortamlardan kaçının

Diyet ve egzersiz

Tetikleyici besini öğrendikten sonra ondan uzak durarak normal bir beslenme düzeni sürdürebilirsiniz. Egzersiz sırasında vücut ısısının artması bazı kişilerde kurdeşeni tetikleyebilir; bu nedenle egzersiz programınız hakkında doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı ve tekrarlayan döküntüler uykunuzu, işinizi ve sosyal yaşamınızı etkileyebilir; bu durum kaygı ve çaresizlik hissi yaratabilir. Bu duygularınızı ailenizle veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissettiğinizde, bir kriz anında veya kendinize zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.

Önleme

Evet, büyük ölçüde tetikleyici besinden kaçınarak kurdeşen ataklarını önleyebilirsiniz. Hangi besinin size dokunduğunu bilmiyorsanız, bir sağlık kuruluşunda alerji testi yaptırmanız önemlidir. Ayrıca besin etiketlerini okuma alışkanlığı edinin ve restoranlarda içindekileri sormaktan çekinmeyin.

Aşılar

Bu durum için spesifik bir aşı bulunmamaktadır. Ancak altta yatan bazı enfeksiyonlara karşı yapılan aşılar, bağışıklık sistemini güçlendirerek tetikleyici olabilecek enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olabilir. Doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Belirli bir tarama testi yoktur. Alerji şüphesi olan kişilere cilt delme testi veya kan testi uygulanabilir. Özellikle tekrarlayan kurdeşen yaşıyorsanız, doktorunuz alerji testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşıma nedeniyle ciltte yaralar oluşabilir ve bakteriyel enfeksiyon gelişebilir
• Kurdeşenler kronikleşip uzun süre tekrarlayabilir
• Nadiren anafilaksi denilen ciddi bir alerjik reaksiyon hayatı tehdit edebilir

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşenlerin çoğu kendiliğinden veya doğru tedaviyle birkaç gün içinde geçer. Tetikleyici besini öğrendikten sonra ondan kaçınmak, yeni atakların önlenmesini sağlar. Uygun doktor takibi ve desteğiyle normal ve sağlıklı bir yaşam sürmeniz beklenir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.