Sabahları Kurdeşen (Ürtiker) Neden Olur?

Genel Bakış

Sabahları kurdeşen, ciltte kaşıntılı, kabarık, kızarık döküntülere verilen isimdir. Bu döküntüler özellikle sabahları, uyandıktan sonra ortaya çıkar. Kurdeşen, ciltteki bazı hücrelerin saldığı histamin maddesi nedeniyle oluşur; kan damarları genişler ve ciltte geçici şişlikler, kızarıklıklar belirir.

Evet, sabah ortaya çıkan kurdeşen sık rastlanan bir yakınmadır. Stres, uykusuzluk ve bazı besinler sabah döküntülerini tetikleyebilir.

Her yaş grubunda görülebilir. Alerjik bünyeliler, stres altında olanlar veya bağışıklık sistemi hassas olan kişilerde daha sık ortaya çıkabilir. Çocuklarda genellikle enfeksiyonlara, erişkinlerde ise ilaçlara ya da altta yatan sağlık sorunlarına bağlı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride kaşıntılı, kabarık ve kızarık döküntüler
• Döküntülerin merkezinde soluk, kenarlarında kırmızı halka
• Döküntülerin vücudun farklı bölgelerinde yer değiştirmesi
• Şikayetlerin genellikle 1-2 saat içinde azalması
• Sabah uyanınca döküntülerin belirginleşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjenler: Gıda (süt, yumurta, fındık, deniz ürünleri, buğday), ilaçlar, böcek sokmaları
• Fiziksel etkenler: Soğuk, sıcak, ter, basınç, güneş ışığı
• Enfeksiyonlar: Viral veya bakteriyel üst solunum yolu enfeksiyonları
• Stres ve uyku düzeni bozuklukları
• Bazı durumlarda altta yatan kronik bir hastalık (tiroid, otoimmün hastalıklar)
• Nedeni tam olarak belirlenemeyen durumlar (idiyopatik)

Risk faktörleri

• Alerjik bünye, egzama veya astım öyküsü
• Ailede kurdeşen veya alerji varlığı
• Sık sık yeni ilaç kullanmak
• Yoğun stres ve yetersiz uyku
• Ciltte tahriş yaratan kimyasal madde kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kurdeşen ile birlikte nefes darlığı, yutma güçlüğü veya yüzde şişme olursa hemen 112’yi arayın
• Döküntüler aniden tüm vücuda yayılırsa ve kötüleşme varsa acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sabahları düzenli tekrarlayan kurdeşen şikayetiniz varsa bir dermatoloji (cilt hastalıkları) uzmanına muayene olun
• Birkaç gün içinde geçmeyen, tekrarlayan veya yaşam kalitenizi etkileyen döküntüler için doktorunuza danışın

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve cildinizi muayene eder. Döküntülerin ne zaman başladığı, sabahları mı arttığı, hangi yiyecekler ve ilaçlarla ilişkili olduğu gibi sorular sorar. Fizik muayene, tanıya karar vermekte çoğu zaman yeterlidir; gerekirse tetkikler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Alerji testleri: Cilt delme testi veya kan testi ile olası alerjenler aranabilir.
• Kan testleri: Enfeksiyon belirteçleri, kan sayımı ve otoimmün hastalık tetkikleri yapılabilir.
• Tetikleyici günlüğü: Doktorunuz belirtilerinizi takip etmeniz için bir günlük tutmanızı önerebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz, döküntülerin süresi, biçimi ve sıklığı üzerine sorular soracaktır. Tanı çoğunlukla muayene ile konur. Eğer ek testler gerekiyorsa, sonuçlar çıktıktan sonra size özel bir tedavi ve yaşam tarzı planı sunulacaktır.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinde asıl amaç kaşıntıyı durdurmak, döküntüleri azaltmak ve tetikleyicilerden kaçınmaktır. Hafif ve geçici kurdeşenlerde öncelikle cilt bakımı ve yaşam tarzı önerileri devreye girer.

Evde kişisel bakım

• Sabahları oda sıcaklığını dengede tutun; aşırı sıcak ya da soğuktan kaçının.
• Sıcak duş yerine ılık duş alın, duş süresini kısa tutun.
• Kaşıntı olan bölgeye soğuk kompres uygulayabilirsiniz.
• Pamuklu, bol ve yumuşak kıyafetler tercih edin.
• Tahriş edici sabun, parfüm, deterjan gibi kimyasallardan uzak durun.
• Doktorunuz önerdiyse alerjen gıdaları diyetinizden çıkarın; ancak tek başınıza katı diyete girmeyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kaşıntı ve döküntüleri kontrol etmek için ağızdan veya cilde uygulanan bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların seçimi, dozu ve kullanım süresi kişiye özeldir. Sağlık uzmanı tarafından belirlenmesi gerekir; bu nedenle kendi kendinize ilaç başlamayın ve önerilen tedaviyi düzenli kullanın.

Bu durumla yaşamak

Sabahları kurdeşen yaşayan kişiler, sabah rutinlerini hafif ve sakin şekilde yapmalıdır. Ani sıcak-soğuk değişimleri, yoğun egzersiz ve stres atağı tetikleyebilir. Uykunuzu düzenlemek, gece odanızın havasını ayarlamak ve sabaha hazırlıklı uyanmak şikayetlerin azalmasına yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri belirleyin ve yeterli uyumaya özen gösterin.
• Stresi azaltmak için derin nefes egzersizleri, meditasyon veya doğa yürüyüşü deneyin.
• Cildinizi nemlendirin, nemlendirici ürünleri doktorunuza danışarak seçin.
• Sabah kahvaltısında yediklerinizi not alarak tetikleyici besinleri belirleyin.
• Alerjik yapınız varsa ev tozu, hayvan tüyü gibi ortam alerjenlerinden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve sağlıklı beslenmek bağışıklık sistemini güçlendirir; bu da kurdeşen ataklarını azaltmaya yardımcı olabilir. Bazı kişilerde gıda katkı maddeleri, baharatlı yiyecekler, alkol ve kafein tetikleyici olabilir. Egzersiz yaparken aşırı terlemek ve vücut ısısını hızla yükseltmek bazılarında kurdeşeni artırabilir; bu nedenle egzersiz sonrası serinlemeye dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan kaşıntı ve döküntüler kişiyi maddi ve manevi olarak yorabilir. Özellikle sabahları başlaması günün erken saatlerinde stres ve kaygı oluşturabilir. Bu döngü kurdeşeni daha da kötüleştirebilir. Böyle bir durumda duygusal destek almak, kaygıyla başa çıkmak önemlidir; bir psikolog veya psikiyatristten yardım almaktan çekinmeyin.

Önleme

Kurdeşenin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak tetikleyici etkenleri tanıyıp kaçınmak, atakların sıklığını ve şiddetini azaltır. Sabahları ortaya çıkan tipte sorun yaşıyorsanız, gece uyku ortamınızı, yatağınızın çevresindeki alerjenleri ve sabah rutinlerinizi gözden geçirerek önlem alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşıma sonucu ciltte yara, çizik ve enfeksiyon (bakteriyel deri iltihabı) gelişebilir.
• Sürekli ve tekrarlayan ataklar uyku bozukluğuna, iş/okul performansının düşmesine ve sosyal kaygıya neden olabilir.
• Nadiren, yüz ve boğazda anjiyoödem denilen derin şişlikler oluşabilir; bu durum nefes yolunu tıkayarak hayati risk oluşturabilir.

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşen çoğunlukla kendi kendini sınırlayan, yani birkaç saat veya birkaç gün içinde gerileyen bir durumdur. Uygun tedavi ve yaşam tarzı önlemleriyle atakların sayısı belirgin şekilde azalır. Birçok kişi kurdeşeni tamamen kontrol altına alabilir ve günlük yaşamına kesintisiz devam edebilir. Kalıcı bir iz ya da cilt hasarı bırakması beklenmez.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.