Gelip Geçen Kurdeşen (Ürtiker) Nedir?

Genel Bakış

Kurdeşen, ciltte aniden beliren, kaşıntılı, kırmızı veya deri renginde kabarıklıklardır (halk arasında 'dabaz' da denir). Bu kabarıklıklar genellikle birkaç saat içinde kaybolur, ancak başka bölgelerde yeniden ortaya çıkabilir. 'Gelip geçen' olması, döküntülerin tekrarladığı anlamına gelir.

Evet, oldukça yaygındır. Her dört kişiden biri hayatının bir döneminde kurdeşen yaşar.

Her yaşta, kadın ve erkekte görülebilir. Alerjiye yatkın kişilerde ve bazı kronik hastalıkları olanlarda daha sık olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kaşıntılı, kabarık kırmızı veya pembe lekeler
• Lekelerin ortası soluk, kenarı kırmızı olabilir
• Döküntüler bir anda yayılabilir ve birkaç saat sonra kaybolabilir
• Kaşıntı genellikle akşamları ve geceleri artar
• Ciltte yanma veya batma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kurdeşen sıklıkla enfeksiyonlardan sonra görülür
• Kaşıntı nedeniyle huzursuzluk ve uyku sorunu
• Kurdeşen genellikle zararsızdır ve kısa sürede geçer

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt daha hassas olduğundan kaşıntı daha şiddetli olabilir
• İlaç kullanımına bağlı kurdeşen daha sık görülür
• Kalp veya tansiyon ilaçları gibi bazı ilaçlar kurdeşeni tetikleyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjenler: gıdalar (özellikle kabuklu deniz ürünleri, fındık, yumurta), ilaçlar, böcek ısırıkları
• Enfeksiyonlar: soğuk algınlığı, boğaz enfeksiyonu gibi viral enfeksiyonlar
• Fiziksel etkenler: sıcak, soğuk, güneş ışığı, basınç, sürtünme
• Stres ve yoğun duygular
• Nedeni bulunamayan idiyopatik kurdeşen (kronik spontan ürtiker)

Risk faktörleri

• Alerjik bünye (saman nezlesi, astım, egzama)
• Otoimmün hastalıklar (tiroid hastalığı gibi)
• Sık ilaç kullanımı
• Yüksek stres düzeyi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kurdeşen yayılıyor ve şiddetli kaşıntı ile birlikteyse
• Günlük yaşamı etkiliyorsa veya birkaç haftadır devam ediyorsa
• Ağız çevresinde veya gözlerde şişlik başladıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşen sık sık tekrarlıyorsa ve tetikleyiciyi bulamıyorsanız
• Kaşıntıya bağlı uyku problemleri yaşıyorsanız
• Çocuğunuzda tekrarlayan kurdeşen varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle sizi dinler ve cildinizi muayene eder. Döküntülerin ne zaman, nerede ve hangi durumlarda çıktığı önemlidir. Bazen bir günlük tutmanız istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Tanı genellikle hikaye ve muayene ile konur
• Gerekirse alerji testleri (deri delme testi veya kan testi) istenebilir
• Kronik durumlarda kan testleri, tiroid fonksiyonu veya otoimmün belirteçler değerlendirilebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz döküntüleri değerlendirir, tetikleyici faktörleri sorgular. Sonuçlara göre tedavi ve takip planı yapılır.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinin amacı kaşıntıyı azaltmak ve tetikleyicilerden kaçınmaktır. Çoğu hastada döküntüler kendiliğinden geçer. Tedavi planı, şikayetlerin sıklığına ve şiddetine göre belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Kaşıntıyı azaltmak için soğuk kompres uygulayın
• Bol, pamuklu ve gevşek kıyafetler giyin
• Sıcak suyla yıkanmaktan kaçının; ılık su tercih edin
• Bilinen alerjenlerden (besin, ilaç, böcek vb.) uzak durun
• Kaşımayın; tırnaklarınızı kısa tutun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kaşıntı ve kızarıklığı kontrol altına almak için bazı ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar ağız yoluyla alınabilir veya cilde sürülen kremler olabilir. Şiddetli ve inatçı vakalarda iğne veya kısa süreli ağız tedavileri de önerilebilir. İlaçları mutlaka doktor önerisiyle kullanın.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşamak zordur ancak kontrol altına alınabilir. Tetikleyicileri tanımak ve kaçınmak en önemli adımdır. Döküntüler çıktığında serin ortamda kalmak ve sakin olmak yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten uzak durma
• Alerjen içerdiğini düşündüğünüz ürünleri takip edin
• Cildi nemlendirin ve yumuşak sabunlar kullanın
• Günlük rutininizin aksamasına izin vermeyin; işinize ve sosyal yaşamınıza devam edin

Diyet ve egzersiz

Besinler kurdeşeni tetikliyorsa, hangi gıdanın soruna yol açtığını belirlemek için doktorunuzdan destek isteyin. Egzersiz genellikle güvenlidir, ancak aşırı terleme ve ısınma bazı kişilerde döküntü çıkarabilir. Egzersiz sonrası soğuk duş almak rahatlatabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve döküntüler hem can sıkıcı hem de utandırabilir. Bu durum kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir. Duygusal iyi oluşunuzu desteklemek için hobiler, yürüyüş ve derin nefes egzersizleri faydalıdır.

Önleme

Her zaman önlenemese de, tetikleyen etkenlerden kaçınarak çoğu atak önlenebilir. Döküntülerin ne zaman çıktığını takip etmek ve doktorunuzun önerilerine uymak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren de olsa, kurdeşen ile birlikte ağız ve boğaz şişmesi (anjiyoödem) gelişebilir ve bu yaşamı tehdit edebilir
• Şiddetli kaşıntıya bağlı cilt enfeksiyonları gelişebilir
• Uyku ve yaşam kalitesi bozulabilir

Uzun vadeli görünüm

Gelip geçen kurdeşen çoğu zaman birkaç hafta veya ay içinde kendiliğinden düzelir. Nadir durumlarda aylarca yıllarca sürebilir, ancak uygun tedaviyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu insan normal yaşamına devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.