Kurdeşen Kabarıklıkları

Genel Bakış

Kurdeşen (halk arasında 'ürtiker' de denir), cildinizde aniden ortaya çıkan, kaşıntılı, kırmızı veya pembe renkli kabartılardır. Bu kabartılar (welts) genellikle birkaç saat içinde kaybolur, ancak yenileri çıkabilir. Vücudunuzun bir alerjene veya tetikleyiciye verdiği normal bir tepkidir, çoğu zaman zararsızdır.

Evet, kurdeşen çok yaygın bir cilt sorunudur. Hayatları boyunca her 5 kişiden 1'i en az bir kez kurdeşen yaşar.

Her yaştan insanda görülebilir, ancak çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık rastlanır. Alerjik bünyeye sahip kişilerde, astım veya egzaması olanlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte aniden beliren, kırmızı veya pembe renkli, kaşıntılı kabartılar (welts)
• Kabartıların boyutları küçük bir noktadan bir tabak büyüklüğüne kadar değişebilir
• Kaşıntı genellikle akşam veya gece daha kötü olur
• Kabartılar 24 saat içinde kaybolur, ancak başka bölgelerde yenileri çıkabilir
• Ciltte yanma veya batma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kurdeşen genellikle enfeksiyon (soğuk algınlığı gibi) sonrası ortaya çıkar
• Daha büyük ve daha kaşıntılı kabartılar olabilir
• Ateş, huzursuzluk eşlik edebilir
• Dudak, göz çevresi veya boğazda şişlik varsa acil tıbbi yardım gerekir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kurdeşen daha uzun sürebilir ve kronikleşme eğilimi daha yüksektir
• Kullanılan ilaçlar (tansiyon, romatizma ilaçları gibi) tetikleyici olabilir
• Cilt kuruluğu nedeniyle kaşıntı daha şiddetli hissedilebilir
• Eşlik eden başka hastalıklar (tiroid, otoimmün hastalıklar) kurdeşene neden olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjenler: Besinler (yumurta, fıstık, deniz ürünleri), ilaçlar (antibiyotikler, ağrı kesiciler), böcek ısırıkları, polen, hayvan tüyü
• Enfeksiyonlar: Özellikle viral enfeksiyonlar (soğuk algınlığı, grip) çocuklarda yaygın tetikleyicidir
• Fiziksel etkenler: Soğuk hava, sıcak su, güneş ışığı, basınç (sıkı giysi), terleme
• Stres ve duygusal gerginlik
• Kronik hastalıklar: Tiroid sorunları, lupus gibi otoimmün hastalıklar

Risk faktörleri

• Alerjik bünyeye sahip olmak (astım, egzama, saman nezlesi gibi)
• Ailede kurdeşen öyküsü bulunması
• Son zamanlarda yeni bir ilaç kullanmış olmak
• Yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyon
• Kronik stres altında olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta güçlük çekiyorsanız hemen 112'yi arayın.
• Dudaklarda, dilde veya boğazda şişme varsa acil servise başvurun.
• Kurdeşenle birlikte baş dönmesi, bayılma veya şiddetli karın ağrısı yaşıyorsanız.
• Yüzünüzde veya boğazınızda ani şişlik fark ederseniz vakit kaybetmeden tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşeniniz birkaç hafta içinde geçmiyorsa bir aile hekimine veya dermatoloji uzmanına görünün.
• Şiddetli kaşıntı uykunuzu veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa doktorunuza danışın.
• Kurdeşenin nedenini anlamak için alerji testi yaptırmak isterseniz bir alerji uzmanına başvurun.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler ve cildinizi muayene eder. Tanı genellikle kurdeşenin görünümüne ve hikayenize dayanarak konur.

Yapılabilecek testler

• Alerji testleri: Deri prick testi veya kan testi ile bazı alerjenler tespit edilebilir.
• Kan testleri: Enfeksiyon veya otoimmün hastalık şüphesinde yapılabilir.
• Doku biyopsisi: Nadiren, kurdeşenin başka bir cilt hastalığından ayırt edilmesi için gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz kurdeşenin ne zaman başladığını, ne sıklıkta tekrarladığını, ne yediğinizi, hangi ilaçları kullandığınızı soracaktır. Çoğu durumda tanı kolayca konur ve ek test gerekmez.

Tedavi

Kurdeşen tedavisi, nedene ve şiddetine göre değişir. Amaç kaşıntıyı azaltmak ve kabartıları kontrol altına almaktır. Çoğu hafif kurdeşen kendiliğinden geçer. Daha şiddetli veya uzun süren vakalarda doktorunuz önerilerde bulunacaktır.

Evde kişisel bakım

• Soğuk kompres uygulayarak kaşıntıyı hafifletin (bir bezi soğuk suya batırıp sıkın ve kabartıların üzerine koyun).
• Bol ve pamuklu giysiler tercih edin, cildi tahriş eden dar kıyafetlerden kaçının.
• Ilık bir duş alın, çok sıcak su kurdeşeni kötüleştirebilir.
• Stresten uzak durmaya çalışın, rahatlama teknikleri (derin nefes, meditasyon) yardımcı olabilir.
• Kaşıntıyı tetikleyen şeylerden (örneğin sıcak ortam, alkol, baharatlı yiyecekler) uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı ve alerjik yanıtı kontrol altına almak için antihistaminik ilaçlar önerebilir. Şiddetli vakalarda kısa süreli kortikosteroid kullanımı gerekebilir. Başka hastalıklara bağlı kurdeşende ise altta yatan hastalığın tedavisi önemlidir. Hangisinin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşamak bazen zor olabilir, ancak çoğu kişi tetikleyicilerden kaçınarak ve uygun tedavi ile rahat bir hayat sürdürür. Günlük aktivitelerinizi planlarken kaşıntıyı artıran faktörlerden uzak durmaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tetikleyicilerinizi belirlemek için bir günlük tutun (ne yediğinizi, hangi ortamda bulunduğunuzu yazın).
• Cildinizi nemli tutmak için kokusuz nemlendiriciler kullanın.
• Stres yönetimi tekniklerini öğrenin (yoga, nefes egzersizleri).
• Aşırı sıcak veya soğuktan korunun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek genel cilt sağlığına katkıda bulunur. Eğer belirli bir besine karşı alerjiniz olduğunu düşünüyorsanız doktorunuzla konuşun. Egzersiz yaparken aşırı terlemeden kaçının, egzersiz sonrası ılık bir duş alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve görünür kabartılar sosyal kaygıya, utanmaya ve stres yol açabilir. Uyku sorunları da psikolojinizi etkileyebilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir, endişelerinizi doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kurdeşeni tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, tetikleyicilerden kaçınarak atak sıklığını azaltabilirsiniz. Alerjiniz olan besinleri, ilaçları veya fiziksel etkenleri belirleyip onlardan uzak durmak en etkili yöntemdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kurdeşen gelişebilir ve aylarca veya yıllarca sürebilir
• Şiddetli kaşıntı nedeniyle ciltte çizikler, enfeksiyonlar oluşabilir
• Nadiren, anjioödem adı verilen derin doku şişmesi gelişebilir
• Uyku kalitesinin bozulması, günlük yaşamda verim düşüklüğü

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşen çoğu kişide birkaç gün ila hafta içinde kendiliğinden geçer. Kronik kurdeşen bile uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir ve sağlıklı bir yaşam sürmeye engel değildir. Altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde tamamen iyileşme mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Akademisi (AAAAI) ↗
• Dünya Alerji Örgütü (WAO) ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.