Yatınca Kötüleşen Ses Kısıklığı

Genel Bakış

Ses kısıklığı, sesinizin normalden daha kalın, yorgun veya fısıltı gibi çıkmasıdır. Bu durum özellikle yattığınızda ya da uzanınca kötüleşiyorsa, altta yatan başka bir sorunun habercisi olabilir. En sık nedenlerden biri, mide asidinin boğaza kaçmasıdır (reflü).

Evet, yatınca kötüleşen ses kısıklığı oldukça yaygın bir yakınmadır. Özellikle reflü sorunu yaşayan kişilerde ve sesini yoğun kullanan meslek gruplarında sık görülür.

Her yaşta görülebilir. Daha çok yetişkinlerde, reflüye eğilimli kişilerde, öğretmen ve şarkıcı gibi sesini çok kullananlarda, hamilelerde ve horlama ya da uyku apnesi olanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sesin kısık, çatallı veya zayıf çıkması
• Yatınca veya sabah uyanınca ses kısıklığında artış
• Boğazda yanma, takılma veya tahriş hissi
• Sık sık boğaz temizleme ihtiyacı
• Yutarken güçlük veya boğazda yumru hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle aşırı bağırma veya yüksek sesle oyun sonrası görülür.
• Reflüye bağlıysa gece öksürüğü, ağzına acı su gelmesi ve huzursuz uyku eşlik edebilir.
• Nadiren ses telinde doğuştan bir sorun nedeniyle de olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte ses telleri incelip güçsüzleşebilir, bu yüzden kısık ses daha sık olur.
• Reflü ilaçlarından kaynaklanan yan etkiler de ses kısıklığı yapabilir.
• İnme veya sinir hastalıkları gibi durumlarda yutma ve ses sorunları birlikte görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Laringofarengeal reflü (sessiz reflü): Mide asidinin yemek borusu ve boğaza geri kaçarak ses tellerini tahriş etmesi
• Ses tellerinin zorlanması: Uzun süre yüksek sesle konuşma, bağırma veya kötü ses kullanımı
• Üst solunum yolu enfeksiyonları: Soğuk algınlığı, grip, larenjit (ses teli iltihabı)
• Alerjiler ve geniz akıntısı
• Ses tellerinde iyi huylu nodül veya polip adı verilen oluşumlar
• Sigara içmek ve alkol kullanmak
• Bazı tansiyon ve alerji ilaçlarının yan etkileri
• Nadiren tiroid sorunları, sinir hasarı veya bazı iç hastalıklar

Risk faktörleri

• Mide reflüsü veya mide ekşimesi öyküsü
• Yatmadan hemen önce yemek yemek
• Fazla kilolu olmak
• Sigara ve alkol kullanmak
• Öğretmenlik, şarkıcılık, çağrı merkezi çalışanı gibi sesi yoğun kullanan meslekler
• Sık sık boğaz temizleme alışkanlığı
• Stres ve yorgunluk

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ses kısıklığı 2-3 günden uzun sürdüyse ve kötüleşiyorsa
• Sesinizle birlikte yutma problemleri yaşıyorsanız
• Nefes alırken ses teli kaynaklı bir hırıltı duyuyorsanız
• Boyun ağrısı veya boynunuzda ele gelen bir şişlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ses kısıklığı 3 haftadan uzun sürdüyse
• Yatınca her gece düzenli olarak kötüleşen ses kısıklığı yaşıyorsanız
• Reflü belirtileriniz de varsa (mide yanması, ağza acı su gelmesi)
• Ses sorununuz iş veya sosyal hayatınızı etkilemeye başladıysa

Tanı

Doktorunuz önce size detaylı sorular sorar, ardından boğazınızı ve boynunuzu muayene eder. Gerekirse ses tellerinizi bir kamera ile değerlendirir (larengoskopi). Bu muayene genellikle ayaktan yapılır ve ağrısızdır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve baş-boyun muayenesi
• Larengoskopi: Ayna veya esnek boru kamera ile ses tellerinin görüntülenmesi
• Video larengostroboskopi: Ses tellerinin titreşimini ayrıntılı değerlendiren özel görüntüleme
• Reflü şüphesinde pH takibi veya bazı sindirim sistemi incelemeleri
• Gerekirse ses teli hareketlerini değerlendirmek için elektromiyografi (sinir-kas testi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında ses kaydınız alınabilir, sesinizi uzatmanız istenebilir. Larengoskopi sırasında boğazınıza hafif uyuşma hissi veren bir sprey uygulanabilir. İşlem sonrasında normal hayatınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

Tedavi ses kısıklığının nedenine göre kişiye özel planlanır. Reflüye bağlıysa yaşam tarzı değişiklikleri, beslenme düzeni ve mide asidini azaltmaya yönelik tedaviler önceliklidir. Ses tellerinde bir yapısal sorun varsa ses terapisi veya gerekirse cerrahi seçenekler konuşulur.

Evde kişisel bakım

• Sesinizi dinlendirin; bağırmaktan ve yüksek sesle konuşmaktan kaçının.
• Günde en az 8-10 bardak su için, ses tellerinizi nemli tutun.
• Yatarken başınızı yükseltmek için ekstra yastık kullanın.
• Yatmadan 2-3 saat önce yemek yemeyi bırakın.
• Kafein, asitli içecekler, alkol ve sigaradan uzak durun.
• Boğazınızı temizlemek yerine yudum su alın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, reflünün etkisini azaltmak için mide asidini dengeleyen ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle asit üretimini azaltarak boğazın tahrişini önler. Ayrıca, bir ses terapistiyle yapılan ses egzersizleri de sesin doğru kullanımını öğretmek için etkili olabilir. Herhangi bir ilaç tedavisine başlamadan önce doktorunuza mutlaka danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, ses tellerinde iyi huylu nodül, polip veya kist gibi lezyonların olduğu ve ses terapisine yanıt alınamadığı nadir durumlarda gündeme gelir. Bu karar ancak detaylı muayene ve uzman değerlendirmesi sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda sesinizi koruyucu alışkanlıklar edinmeniz iyileşmeyi destekler. Telefonda uzun ve yüksek sesle konuşmaları sınırlandırın, toplantılarda ses yükseltmek yerine mikrofon kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve dinlenmeye özen gösterin.
• Başınızı yüksekte tutarak uyuyun.
• Sesinizi zorlayacak aktivitelerden kaçının.
• Stresle başa çıkmak için yürüyüş, nefes egzersizleri gibi rahatlatıcı yöntemler deneyin.

Diyet ve egzersiz

Asitli, baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçınmak reflüye bağlı ses kısıklığını azaltır. Yatmadan önce ağır öğünler yemeyin. Yürüyüş gibi düzenli egzersiz sindirimi düzenler, kilo kontrolüne yardımcı olur ve genel iyilik halini artırır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ses kısıklığı, iletişimde güçlük yarattığı için zaman zaman moralinizi bozabilir. Unutmayın ki çoğu ses sorunu tedavi edilebilirdir. Bu süreçte kendinize karşı sabırlı olun, sevdiklerinize durumu anlatmak yükünüzü hafifletebilir.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, reflü kaynaklı ses kısıklığını önlemek için yatış pozisyonu, beslenme ve ses hijyeni kurallarına dikkat etmek oldukça etkilidir. Sigara ve alkolden uzak durmak da koruyucudur.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan hastalıklara karşı aşılar, ses kısıklığına yol açabilen enfeksiyon riskini azaltabilir. Bu aşıların sizin için uygun olup olmadığını doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Ses kısıklığı için özel bir tarama testi yoktur. Ancak sesinizi yoğun kullanıyorsanız veya 3 haftadan uzun süren ses kısıklığı yaşadıysanız, düzenli KBB muayenesi yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ses tellerinde kalıcı tahriş ve kalınlaşma
• Reflüye bağlı boğazda yara veya ülser oluşumu
• Ses kısıklığının kalıcı hale gelmesi ve konuşmanın zorlaşması
• Nadiren altta yatan ciddi bir hastalığın geç tanınması

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, yatınca kötüleşen ses kısıklığının en yaygın nedenleri iyi huyludur ve uygun tedaviyle birkaç hafta içinde büyük ölçüde düzelme sağlanabilir. Doktor kontrolünde yapılan doğru teşhis ve tedavi ile ses sağlığınız uzun vadede korunabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.