Honey coloured crusts

Genel Bakış

Bal rengi kabuklar, genellikle bir bakteri enfeksiyonu olan impetigo (im-peh-ti-go) hastalığında görülen, ciltte oluşan sarımsı, bal rengi kabuklu yaralardır. Bu yaralar genellikle yüzde, özellikle ağız ve burun çevresinde ortaya çıkar, ancak vücudun başka yerlerinde de olabilir. Bulaşıcıdır, yani bir kişiden diğerine geçebilir.

Evet, bal rengi kabuklar (impetigo) özellikle çocuklarda çok yaygındır. Dünyada her yıl milyonlarca çocuk bu enfeksiyonu geçirir.

En sık 2-5 yaş arası çocukları etkiler, ancak her yaşta görülebilir. Kalabalık ortamlarda yaşayanlar, hijyeni zayıf olanlar veya cildinde sıyrık/böcek ısırığı gibi yaralar olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kırmızı, kabarık bir yara (vezikül) başlar.
• Yara patladıktan sonra bal rengi, sarımsı kalın bir kabuk oluşur.
• Kabuklar genellikle ağız ve burun çevresinde belirir, ancak vücudun herhangi bir yerinde olabilir.
• Hafif kaşıntı olabilir, ancak genellikle ağrısızdır.
• Bölgede hafif kızarıklık ve şişlik görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda en sık yüzde, özellikle ağız ve burun çevresinde bal rengi kabuklar görülür.
• Kabuklar bazen birbirine yayılarak daha geniş alanları kaplayabilir.
• Çocuk enfeksiyonu kaşıyarak vücudun başka bölgelerine taşıyabilir.
• Ateş nadirdir, ancak bazen hafif ateş olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde genellikle yaralanma veya cilt hastalığı (egzama gibi) sonrası görülür.
• Kabuklar vücudun herhangi bir yerinde, özellikle eller, kollar veya bacaklarda ortaya çıkabilir.
• Bağışıklık sistemi zayıf olan yaşlılarda daha şiddetli seyredebilir.
• Nadiren lenf bezlerinde şişlik veya iltihap görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Staphylococcus aureus (stafilokok) bakterisi en sık nedendir.
• Streptococcus pyogenes (streptokok) bakterisi de nadiren neden olabilir.
• Bakteriler ciltteki küçük bir kesik, sıyrık, böcek ısırığı veya egzama gibi bir hasar yoluyla girer.
• Enfeksiyon doğrudan temasla (dokunma, ortak havlu, oyuncak) veya kontamine yüzeylerle bulaşır.

Risk faktörleri

• Kalabalık ortamlar (okul, kreş, yurt gibi)
• Yetersiz hijyen (elleri sık yıkamamak)
• Sıcak ve nemli iklim
• Ciltte egzama, bit, uyuz gibi bir hastalık varlığı
• Zayıflamış bağışıklık sistemi
• Yaralanmalar, böcek ısırıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtiler varsa (yüksek ateş, yaygın kızarıklık, nefes darlığı)
• Kabuklar göz, ağız veya genital bölge gibi hassas bölgelerdeyse
• Hızlı yayılıyorsa ve çocuk çok huzursuzsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bal rengi kabuklar fark ettiğinizde, tanı ve tedavi için aile hekiminize veya dermatoloğunuza başvurun.
• Enfeksiyonun yayılmasını önlemek için 2-3 gün içinde doktora görünün.

Tanı

Doktorunuz genellikle yaralarınıza bakarak tanı koyabilir. Bal rengi kabuklar impetigo için oldukça tipiktir.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse, yaradan bir örnek (sürüntü) alınarak laboratuvara gönderilebilir (kültür testi). Bu test hangi bakterinin enfeksiyona neden olduğunu belirler, ancak her zaman gerekli değildir.
• Nadiren kan testleri istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz yaralarınızı muayene eder, size ne zaman başladığını, nasıl ilerlediğini, ateşiniz olup olmadığını sorar. Tanı genellikle bir dakikada konur. Eğer kültür alırsa, sonuç birkaç günde çıkar.

Tedavi

Tedavi, enfeksiyonu kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmak içindir. Hafif vakalarda kremler, yaygın vakalarda ağızdan antibiyotikler kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Kabukları kaşımayın veya koparmayın; bu enfeksiyonun yayılmasına neden olur.
• Yaraları günde 2-3 kez ılık sabunlu suyla yıkayın ve temiz bir havluyla kurulayın.
• Kişisel eşyalarınızı (havlu, çarşaf, tıraş bıçağı) başkalarıyla paylaşmayın.
• İyileşene kadar işe/okula gitmeyin (doktorunuz ne zaman dönebileceğinizi söyleyecektir).
• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz genellikle topikal (cilt üzerine uygulanan) bir antibiyotik krem veya merhem reçete eder. Yaygın veya şiddetli enfeksiyonlarda ağızdan antibiyotik ilaçlar verilir. İlacınızı doktorunuzun önerdiği süre ve dozda kullanın. Tedavi genellikle 5-10 gün sürer. İlaçları reçetesiz kullanmayın, dozajı ve türü doktor belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi işlem nadiren gerekir. Yalnızca derin bir apsenin boşaltılması gerekiyorsa küçük bir işlem yapılabilir. Bu bir doktor tarafından yapılır.

Bu durumla yaşamak

Tedavi başladıktan sonra 24-48 saat içinde bulaşıcılık azalır. Yine de yaralar tamamen iyileşene kadar kişisel hijyene dikkat edin. Kabuklar genellikle bir haftada iyileşir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Havlu, nevresim ve giysilerinizi sıcak suyla yıkayın.
• Yaralara dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.
• Çocukların tırnaklarını kısa tutun, kaşımayı önleyin.
• Enfeksiyon geçene kadar yüzmekten kaçının.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Sağlıklı beslenme bağışıklığı destekler. Hafif egzersiz yapabilirsiniz, ancak yaraları tahriş edecek aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Özellikle yüz gibi görünür bölgelerdeki kabuklar utanç veya endişe yaratabilir. Çocuklarda arkadaşlarından uzaklaşma görülebilir. Bu durumun geçici olduğunu ve tedaviyle iyileşeceğini bilmek önemlidir. Duygusal destek için aile veya okul rehberlik servisinden yardım alabilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, risk önemli ölçüde azaltılabilir. İyi el hijyeni, yaraları temiz tutmak, ortak eşya kullanmamak ve cilt bütünlüğünü korumak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

İmpetigo için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Özel bir tarama testi önerilmez. Belirtiler ortaya çıktığında erken başvuru önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyon derinleşerek apse (irin dolu şişlik) oluşturabilir.
• Bakteri kan yoluyla yayılarak nadiren böbrek iltihabı (glomerülonefrit) veya romatizmal ateş gibi ciddi hastalıklara yol açabilir.
• Enfeksiyon diğer aile üyelerine veya arkadaşlara bulaşabilir.
• İyileşme gecikir ve daha geniş bir alana yayılabilir.

Uzun vadeli görünüm

Tedaviyle impetigo genellikle 1-2 haftada tamamen iyileşir, iz bırakmaz. Nadiren komplikasyon görülür. Erken tedavi, iyileşmeyi hızlandırır ve yayılmayı önler. Endişelenmeyin, bu yaygın ve tedavi edilebilir bir durumdur.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı – Aile Sağlığı Merkezleri · Türkiye
• Dermatoloji Dernekleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.