Düzensiz adet

Genel Bakış

Düzensiz adet kanamaları, adet döngünüzün her ay aynı düzende olmaması demektir. Normal bir adet döngüsü 21 ila 35 gün arasında sürer. Döngünüz bundan daha kısa veya daha uzunsa, yahut her ay farklı zamanlarda oluyorsa buna düzensiz adet denir.

Evet, adet düzensizliği oldukça yaygındır. Kadınların çoğu hayatlarının bir noktasında bu sorunu yaşar.

Üreme çağındaki (genellikle 15-50 yaş arası) tüm kadınları etkileyebilir. Ancak ergenlikte, menopoza yakın dönemde ve doğum kontrol yöntemi kullananlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adetlerin 21 günden daha sık veya 35 günden daha seyrek olması
• Adet miktarının normalden çok az ya da çok fazla olması
• Adetlerin 7 günden uzun sürmesi
• Ara kanamalar (adet dönemleri arasında kan gelmesi)
• Adet görmemek (hamilelik dışındaki nedenlerle)

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlikte adetler genellikle ilk 2-3 yıl düzensizdir.
• Bu dönemde aşırı kanama, şiddetli ağrı veya 3 aydan uzun süre adet olmamak gibi durumlarda doktora danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz öncesi dönemde (40-50 yaş arası) adetler doğal olarak seyrekleşir ve düzensizleşir.
• Ardı ardına 12 ay adet görülmezse menopozdan söz edilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hamilelik (en sık neden)
• Polikistik over sendromu (PCOS) — yumurtlamayı etkileyen hormonal durum
• Tiroid sorunları (tiroid bezinin az veya çok çalışması)
• Stres ve kaygı bozuklukları
• Aşırı kilo alımı veya kaybı
• Aşırı egzersiz
• Rahim içi yapısal sorunlar (miyom, polip gibi)
• Doğum kontrol yöntemleri (spiral, doğum kontrol hapı gibi)
• Erken menopoz (40 yaşından önce yumurtalık rezervinin azalması)

Risk faktörleri

• Beden kitle indeksinin 25'in üzerinde olması (fazla kilolu veya obez)
• Aşırı zayıflık (anoreksiya gibi yeme bozuklukları)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Ailede polikistik over sendromu öyküsü
• Sürekli ağır egzersiz yapmak (sporcularda sık)
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde sayılan belirtiler varsa
• Ani ve şiddetli kanama varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet düzensizliği birkaç ay boyunca devam ediyorsa
• Her gün ped/tampon değiştirmenizi gerektirecek kadar aşırı kanamanız varsa
• Kanama nedeniyle günlük yaşamınız etkileniyorsa
• Hamile kalmakta zorluk çekiyorsanız
• Adetleriniz aniden düzensizleştiyse (önceden düzenliydi)

Tanı

Doktorunuz önce detaylı bir tıbbi öykü alır ve adet takviminizi inceler. Fizik muayene yapabilir. Gerekirse kan testleri, ultrason gibi tetkikler ister.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tiroid hormonları, prolaktin, FSH, LH, androjenler gibi)
• Açlık kan şekeri ve insülin direnci testi
• Pelvik ultrason (rahim ve yumurtalıkların görüntülenmesi)
• Rahim içi biyopsi (endometrial biyopsi) — bazen önerilebilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi dinleyecek ve belirtilerinize göre hangi tetkiklerin gerekli olduğuna karar verecek. Teşhis süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Bazı durumlarda bir kadın hastalıkları ve doğum (jinekoloji) uzmanına veya endokrinoloji (hormon hastalıkları) uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Tedavi, düzensizliğin altında yatan nedene bağlıdır. Yaşam tarzı değişiklikleri çoğu zaman işe yarar. Bazı durumlarda ilaç tedavisi veya cerrahi gerekebilir. Size en uygun tedaviyi doktorunuz belirleyecektir.

Evde kişisel bakım

• Adet döngünüzü takip etmek için bir takvim veya uygulama kullanın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun — fazla kilo vermek veya zayıfsanız kilo almak döngünüzü düzenleyebilir
• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın
• Aşırı egzersizden kaçının, dengeli bir egzersiz programı uygulayın
• Beslenmenize dikkat edin, demir ve B vitaminlerinden zengin gıdalar tüketin

Tıbbi tedaviler

Hormonal dengesizlik varsa doktorunuz doğum kontrol hapı gibi hormon içeren ilaçlar önerebilir. Polikistik over sendromu tedavisinde metformin benzeri ilaçlar kullanılabilir. Tiroid sorunları için tiroid ilaçları verilebilir. Progesteron tedavisi de adet döngüsünü düzenlemek için kullanılabilir. Tüm ilaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Rahim içi miyom, polip gibi yapısal sorunlar varsa cerrahi müdahale gerekebilir. Çok nadir durumlarda rahim alınması (histerektomi) düşünülebilir, ancak bu son çaredir.

Bu durumla yaşamak

Adet düzensizliği günlük yaşamı etkileyebilir, ancak doğru yöntemlerle yönetilebilir. Adet takvimi tutmak ne zaman görmeyi bekleyebileceğinizi öngörmenize yardımcı olur. Belirtilerinizi doktorunuzla düzenli olarak paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Adet takvimi tutun
• Stres yönetimi teknikleri öğrenin (nefes egzersizleri, meditasyon gibi)
• Düzenli beslenin ve öğün atlamayın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli olarak hafif-orta tempoda egzersiz yapın (yürüyüş, yoga gibi)

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme programı uygulayın. Tam tahıllar, meyve-sebze, sağlıklı yağlar ve yeterli protein alın. Demir açısından zengin gıdalar (kırmızı et, ıspanak, kuru baklagiller) kan kaybını dengelemeye yardımcı olur. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Adet düzensizliği kaygıya yol açabilir, özellikle hamile kalmak isteyenlerde strese neden olabilir. Düzensiz kanamalar rahatsız edici ve utanç verici hissedilebilir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tüm düzensizlikler önlenemez, ancak sağlıklı bir yaşam tarzı riski azaltabilir. Düzenli egzersiz, dengeli beslenme, sağlıklı kilo aralığında kalmak ve stresten kaçınmak adet döngünüzün düzenlenmesine yardımcı olabilir. Düzenli jinekolojik kontroller de erken teşhis için önemlidir.

Aşılar

Adet düzensizliğine karşı doğrudan bir aşı yoktur, ancak rahim ağzı kanserine karşı HPV aşısı dolaylı olarak koruma sağlayabilir.

Tarama programları

Düzenli kadın sağlığı kontrolleri ve smear testi (Pap smear) genel üreme sağlığı için önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süre tedavi edilmeyen düzensizlikler anemiye (kansızlık) yol açabilir
• Polikistik over sendromu varsa insülin direnci ve tip 2 diyabet riski artabilir
• Rahim içi kalınlaşma (endometrial hiperplazi) ve nadiren rahim kanseri riski olabilir
• Doğurganlık (fertilite) sorunlarına neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Adet düzensizliğinin altında yatan neden genellikle tedavi edilebilir. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kadın düzenli adetlere kavuşur. Düzenli doktor takibi ve kendinize iyi bakarak bu sorunu yönetebilirsiniz. Erken teşhis ve tedavi ile olası komplikasyonların önüne geçmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.