Sabah Diz Ağrısı

Genel Bakış

Sabah diz ağrısı, uykudan ya da uzun süre oturduktan sonra kalktığınızda dizinizde hissedilen ağrı, tutukluk veya sertliktir. Hareket ettikçe azalabilir veya bazen artabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 45 yaş üstü bireylerde sık görülür, ancak gençlerde ve sporcularda da ortaya çıkabilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Kadınlarda ve 50 yaş üstü kişilerde daha sık görülmekle birlikte, aşırı kilo, diz yaralanması öyküsü ve bazı meslek grupları (uzun süre ayakta kalanlar) risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sabahları ilk adımlarda dizde tutukluk ve ağrı
• Dinlenmeyle artan, hareketle azalan sertlik
• Dizde hafif şişlik veya hassasiyet
• Hareket ederken dizden ses gelmesi (çıtırtı veya sürtünme sesi)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda büyüme atakları sırasında diz çevresinde ağrı görülebilir (büyüme ağrısı)
• Sabahları kalktığında dizde ağrı ve tutukluk, çocuklarda genellikle geçicidir
• Ancak dizde şişlik, kızarıklık veya ateş varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta sabah diz ağrısı sıklıkla kireçlenme (osteoartrit) nedeniyle olur
• Tutukluk genellikle 15-30 dakika içinde azalır, ancak ağrı gün içinde tekrarlayabilir
• Dizde şekil bozukluğu, eğrilik ve merdiven inip çıkmada zorlanma da eşlik edebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Kireçlenme (osteoartrit): diz eklemindeki kıkırdağın aşınması
• Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
• Tendinit veya bursit: diz çevresindeki yumuşak dokuların iltihabı
• Kas zayıflığı veya dengesizliği
• Geçirilmiş diz yaralanmaları
• Aşırı kullanım veya uzun süre hareketsiz kalma

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Diz yaralanması öyküsü
• Ailede artrit öyküsü
• Uzun süre diz çökerek çalışmak veya ağır kaldırmak
• Spor yaparken dizleri korumamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diz ağrısı 3 günden uzun sürüyorsa veya giderek kötüleşiyorsa
• Dizde şişlik, kızarıklık veya ısı artışı varsa
• Merdivenden inmek veya yürümek gibi günlük aktiviteleri yapamıyorsanız
• Diz kilitleniyor veya boşalıyor (tutamıyor) hissi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sabah tutukluğu 30 dakikadan uzun sürüyorsa
• Diz ağrısına bağlı uyku düzeniniz bozuluyorsa
• Evde uygulanan dinlenme ve buz uygulamasına rağmen ağrı azalmıyorsa
• Dizde daha önce olmayan bir şişlik fark ettiyseniz

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve dizinizi muayene eder. Muayenede dizde şişlik, hassasiyet, hareket açıklığı ve kuvvet testleri yapılır. Tanı koymak için genellikle gerekirse görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

Yapılabilecek testler

• Röntgen (grafİ): kireçlenme veya kemik sorunlarını gösterir
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): bağlar, menisküs ve yumuşak dokuları detaylı inceler
• Kan testleri: iltihaplı romatizmal hastalıkların (romatoid artrit vb.) araştırılması için
• Ultrasonografi: diz çevresindeki sıvı artışı ve yumuşak doku iltihaplanmalarını değerlendirir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz dizinizi hareket ettirmenizi isteyebilir. Gerekirse bazı testler aynı gün veya planlanan bir randevuyla yapılır. Tanı netleştikten sonra size özel bir tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Sabah diz ağrısının tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Amaç ağrıyı azaltmak, eklem hareketliliğini korumak ve günlük yaşamı rahatlatmaktır. Erken dönemde evde uygulanabilecek yöntemler ve basit yaşam tarzı değişiklikleri çoğu zaman yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Sabah kalkınca dizinizi hafifçe hareket ettirin (bisiklet çevirme gibi dizin bükülüp düzleşmesine yönelik egzersizler)
• Dize sıcak uygulama (sıcak havlu veya ılık duş) sertliği azaltabilir
• Ağrı ve şişlikte ilk 48-72 saat buz uygulaması (bir havluya sararak 15-20 dakika) yapın
• Ağır aktivitelerden kaçının ve dizinizi dinlendirin
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine destekleyici, düz ve yumuşak tabanlı ayakkabılar tercih edin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve iltihabı azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir, ancak ilaçların adını ve dozunu sizin için en uygun şekilde doktorunuz belirlemelidir. Bunun yanı sıra fizik tedavi, egzersiz programı, bazen eklem içi enjeksiyonlar (kortizon veya hyaluronik asit gibi) uygulanabilir. Tedavi planı kişiye özeldir ve mutlaka doktor kontrolünde yürütülmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer dizde ileri derecede yıpranma, yırtık veya şekil bozukluğu varsa ve diğer tedavilerle ağrı kontrol altına alınamıyorsa, cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Diz protezi gibi ameliyatlar genellikle son çare olarak düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Günlük aktivitelerinizi ağrıya göre planlayın. Hareket etmeyi bırakmadan, dizinizi zorlamayacak şekilde tempolu yürüyüşler yapın. Merdiven kullanmak zorundaysanız tırabzandan destek alın. Ağrıyı artıran aktiviteleri kısa süreli dinlenmelerle bölün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun, fazla kilo dizlere binen yükü artırır
• Düzenli fizik tedavi egzersizleriyle diz çevresindeki kasları güçlendirin
• Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan veya ayakta kalmaktan kaçının
• Sigara içmeyin, çünkü sigara eklem sağlığını olumsuz etkileyebilir
• Destekleyici dizlik kullanımı konusunda doktorunuza danışın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, eklem sağlığını destekler. Özellikle yeterli kalsiyum ve D vitamini almak önemlidir. Egzersiz olarak yüzme, bisiklet ve su içi egzersizler dizlere daha az yük bindirir. Haftada en az 5 gün 30 dakika orta tempolu aktivite hedefleyin, ancak ağrıya neden olan egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, kişinin ruh halini ve uykusunu etkileyebilir. Kaygı ve stres yaşamak doğaldır. Bu nedenle ağrıyı yönetmek için gevşeme teknikleri, nefes egzersizleri ve hobilerle ilgilenmek faydalı olabilir. Ağrınız uzun sürüyorsa ve moralinizi bozuyorsa bir uzmandan destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Her vakayı önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için yapılabilecek çok şey vardır. Kilo kontrolü, düzenli egzersiz, diz çevresi kaslarını güçlendirme ve doğru ayakkabı seçimi en önemli önlemlerdir.

Aşılar

Belirli bir aşı doğrudan diz ağrısını önlememekle birlikte, özellikle ileri yaşta grip ve zatürre aşıları enfeksiyon kaynaklı eklem ağrısı riskini azaltabilir. Aşılama konusunda aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi diz ağrısı için yoktur. Ancak 50 yaş üstü ve riskli gruplarda, kemik erimesi (osteoporoz) taraması ve eklem sağlığı değerlendirmesi için doktor kontrolü önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklem kıkırdağının daha fazla aşınmasına bağlı ilerleyici kireçlenme
• Kas güçsüzlüğü ve hareket kısıtlılığına bağlı yaşam kalitesinin düşmesi
• Kronik ağrı nedeniyle uyku bozuklukları ve depresif duygudurum
• İleri evrede cerrahi tedavi gerektirecek düzeyde diz hasarı

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve uygun tedaviyle sabah diz ağrısının çoğu nedeni kontrol altına alınabilir ve ağrı büyük ölçüde azalır. Diz sağlığını korumak için atacağınız küçük adımlar, uzun vadede hareket kabiliyetinizi korumanıza yardımcı olur. Erken dönemde yapılacak basit müdahaleler, daha ileri tedavilere ihtiyaç duyma olasılığını düşürür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.