Uzun Süren (Kronik) Cilt Mantarı

Genel Bakış

Cilt mantarı, ciltte yaşayan mikroskobik mantarların neden olduğu bir enfeksiyondur. Uzun süreli yani kronik cilt mantarı ise aylarca hatta yıllarca sürebilen veya tekrar tekrar iyileşip nükseden bir enfeksiyondur. En sık ayaklarda, kasık bölgesinde, ellerde ve cilt kıvrımlarında görülür.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumda her 10 kişiden en az birinin hayatının bir döneminde mantar cilt enfeksiyonu geçirdiği tahmin edilmektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak diyabet hastaları, obezite sorunu olanlar, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler, sporcular ve toplu duş alan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntılı, kırmızı, pullu veya kabuklu cilt lekeleri
• Halka şeklinde, kenarları belirgin kızarıklık
• Ciltte çatlak, yanma veya batma hissi
• İçi su dolu kabarcıklar
• Cilt renginde koyulaşma veya açılma
• Tırnaklarda kalınlaşma, sararma veya kırılma

Çocuklarda belirtiler

• Saçlı deride pullanma ve kaşıntı
• Saçlarda kırılma ve dökülme
• Vücutta halka şeklinde kaşıntılı döküntüler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt inceldiği için belirtiler daha silik olabilir
• Ayak ve tırnak mantarında kalınlaşma ve sararma belirgindir
• Kasık ve alt karın bölgesinde yanma hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Dermatofit adı verilen cilt mantarı türleri
• Candida mayası (özellikle nemli ve kıvrımlı bölgelerde)
• Havlu, terlik, çarşaf gibi kişisel eşyaların ortak kullanımı
• Havuz, spor salonu duşları gibi ortak zeminlerde çıplak dolaşmak

Risk faktörleri

• Aşırı terleme
• Sıkı, hava geçirmeyen ayakkabı ve kıyafetler
• Kontrolsüz diyabet veya bağışıklığı zayıflatan hastalıklar
• Obezite
• Uzun süreli antibiyotik veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler evde bakıma rağmen iki hafta içinde iyileşmiyorsa
• Döküntü vücudun geniş bölgelerine yayılıyorsa
• İltihap, sarı-yeşil akıntı veya kötü koku oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı veya kızarıklık hafifse ve tekrarlıyorsa
• Tırnaklarda veya saçlı deride mantardan şüpheleniliyorsa
• Tedavi bittikten sonra aynı bölgede yeniden belirtiler başladıysa

Tanı

Doktorunuz önce cildinizi ve tırnaklarınızı dikkatle inceler. Gerek görürse cilt yüzeyinden bir kazıntı örneği alarak mikroskop altında inceler veya mantar kültürü yapar. Bazen özel bir lamba ile cilde bakar.

Yapılabilecek testler

• Cilt kazıntısının mikroskopla incelenmesi
• Mantar kültürü (örneğin laboratuvarda üretilmesi)
• Wood lambası denilen özel ışıkla cilt incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Ciltten küçük bir örnek alınır; bu işlem birkaç dakika sürer. Sonuçlar birkaç gün sürebilir. Kesin sonuç çıkana kadar doktorunuz belirtilerinize göre tedaviye başlayabilir.

Tedavi

Kronik cilt mantarlarında tedavinin amacı mantarı yok etmek, kaşıntı ve kızarıklığı azaltmak ve tekrarı önlemektir. Tedavi, enfeksiyonun yerine ve yaygınlığına göre cilde uygulanan krem, losyon, şampuan veya ağızdan alınan ilaçları içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Cildi her gün sabun ve suyla yıkayıp iyice kurulamak
• Pamuklu, geniş ve hava geçiren kıyafetler giymek
• Havuz ve spor salonu gibi alanlarda terlik kullanmak
• Havlu, terlik, çarşaf gibi kişisel eşyaları başkalarıyla paylaşmamak
• Tırnakları kısa tutmak ve tırnakları ısırmamak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mantarın türüne ve yaygınlığına göre cilt kremi, losyon, şampuan veya ağızdan alınan bir ilaç reçete edebilir. Tedavi ne kadar sürerse sürsün, verilen yönergelere tam olarak atmak ve belirtiler geçse bile önerilen süreyi tamamlamak gerekir. Reçetesiz mantar ürünleri hakkında eczacınızdan bilgi alabilirsiniz.

Bu durumla yaşamak

Cilt mantarıyla yaşamak günlük yaşamı genellikle kısıtlamaz; temel olan cildi temiz ve kuru tutmaktır. Tedavi süresince düzenli olarak ilaçları kullanmaya ve doktorunuzun önerdiği hijyen kurallarına uymaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün duş almak ve özellikle kıvrım bölgelerini iyice kurulamak
• Spor veya egzersiz sonrası terli kıyafetleri hemen çıkarmak ve duş almak
• Stresten mümkün olduğunca uzak durmak; stres bağışıklığı zayıflatabilir

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve sebze ağırlıklı beslenme, bağışıklık sistemini güçlendirir; bu da mantar enfeksiyonlarıyla savaşmayı kolaylaştırır. Egzersiz yapmak genel sağlığı destekler, ancak egzersiz sonrası teri hemen temizlemek önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren kaşıntı ve görünür cilt lekeleri özgüveni, uyku düzenini ve sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir. Bu duyguları doktorunuzla veya güvendiğiniz bir sağlık çalışanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, cilt mantarı büyük ölçüde önlenebilir. Cildi kuru tutmak, kişisel eşyaları paylaşmamak ve ortak zeminlerde terlik kullanmak en etkili önlemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun vücudun diğer bölgelerine yayılması
• Tırnak ve saçlı deriye geçerek kalıcı görünüm değişikliklerine yol açması
• Yaraların açılması ve bakteriyel cilt enfeksiyonlarının eklenmesi
• Diyabet gibi kronik hastalığı olanlarda iyileşmenin zorlaşması ve tekrarlayan ataklar

Uzun vadeli görünüm

Uzun süreli (kronik) cilt mantarları, doğru tedavi ve cilt bakımıyla tamamen iyileşebilir. Tedavi bazen sabır gerektirir, ancak düzenli doktor kontrolü ve korunma yöntemleriyle hastalığın kontrol altına alınması ve yaşam kalitesinin korunması mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.