Uzun Süreli Sedef Hastalığını Anlamak

Genel Bakış

Sedef hastalığı (tıptaki adıyla psoriasis), bağışıklık sisteminin kendi cilt hücrelerine yanlışlıkla saldırması sonucu ciltte hızlı hücre yenilenmesine yol açan, uzun süreli (kronik) bir cilt hastalığıdır. Bu durum ciltte kırmızı, pullu ve kabarık lekeler olarak görülür. Belirtiler dönem dönem iyileşebilir veya kötüleşebilir; bu döngü aylar ya da yıllar boyunca sürebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 100 kişiden yaklaşık 2-3'ünü etkiler. Türkiye'de de sık görülen bir cilt hastalığıdır.

Her yaşta başlayabilir, ancak en sık 15-35 yaş arasında ilk kez ortaya çıkar. Kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür. Ailede sedef hastalığı olan kişilerde görülme riski daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte gümüşümsü beyaz pullarla kaplı, kırmızı, kalınlaşmış lekeler
• Kaşıntı, yanma veya ağrı
• Kuru ve çatlamış cilt, bazen kanama
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya renk değişikliği
• Eklemlerde ağrı, şişlik ve tutukluk

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin sağlıklı cilt hücrelerine saldırması
• Genetik yatkınlık – ailede sedef hastalığı olması
• Cilt hücrelerinin normalden çok daha hızlı üretilmesi

Risk faktörleri

• Stres ve duygusal gerginlik
• Boğaz enfeksiyonu gibi enfeksiyonlar
• Sigara ve alkol kullanımı
• Cilt yaralanmaları (kesik, sıyrık, güneş yanığı)
• Obezite
• Soğuk ve kuru hava
• Bazı ilaçlar (doktorunuzun bilgisi olmadan değerlendirilmemelidir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte yaygın kızarıklık ve ateş geliştiyse
• Ani ve şiddetli eklem ağrısı veya şişliği varsa
• Ciltte irin dolu kabarcıklar oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte ilk kez leke fark ettiğinizde
• Evde bakım önerilerine rağmen şikayetleriniz geçmiyorsa
• Lekeler yayılıyor veya sık sık tekrarlıyorsa

Tanı

Doktorunuz cildinizi, tırnaklarınızı ve saç derinizi muayene ederek tanı koyabilir. Ailenizde sedef hastalığı olup olmadığını ve yaşadığınız belirtileri sorar. Genellikle ileri tetkike gerek yoktur, ancak şüpheli durumlarda ciltten küçük bir örnek alınabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve görsel değerlendirme
• Cilt biyopsisi (nadiren gerekir)
• Eklem tutulumu şüphesinde kan testleri ve röntgen

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer ve ağrısızdır. Doktorunuz tanıyı koyduktan sonra size hastalık hakkında bilgi verir, tedavi seçeneklerini anlatır ve birlikte bir yol haritası belirlersiniz.

Tedavi

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi olmamakla birlikte belirtileri kontrol altına almak ve atakları azaltmak mümkündür. Tedavi kişiye özeldir; ciltteki lekelerin yaygınlığına, şiddetine ve eklem tutulumu olup olmadığına göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün kokusuz ve yoğun bir nemlendirici ile nemlendirin
• Ilık suyla kısa duş alın, aşırı sıcak sudan kaçının
• Cildinizi yumuşak bir havluyla ovmadan kurulayın
• Stresi azaltmak için derin nefes, meditasyon veya yürüyüş yapın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Pamuklu, yumuşak giysiler tercih edin

Tıbbi tedaviler

Tedavide cilt üzerine uygulanan krem ve merhemler, ışık tedavisi (fototerapi) ve şiddetli olgularda ağızdan veya iğne ile yapılan sistemik ilaçlar kullanılabilir. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna ve dozuna yalnızca hekiminiz karar verir. Doktor önerisi olmadan herhangi bir ilaç kullanmayınız.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığı uzun süreli bir hastalık olduğu için iyi ve kötü dönemler yaşayabilirsiniz. Tedavinizi aksatmamak, cilt bakımınıza özen göstermek ve doktorunuzla düzenli iletişimde olmak, hastalığı yönetmenin en önemli adımlarıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve yeterli dinlenme
• Güneş ışığından kısa süreli ve doktor önerisiyle faydalanma
• Cilt yaralanmalarından kaçınma (sürtünme, tıraş, kaşıma)
• Kilo kontrolü sağlama
• Doktor kontrollerini aksatmama

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar açısından zengin bir beslenme bazı kişilerde iltihabı azaltabilir. Düzenli egzersiz hem stresi yönetmeye hem de kilo kontrolüne yardımcı olur. Sağlıklı bir diyet ve egzersiz programı için doktorunuzdan veya diyetisyeninizden destek alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığı görünümü etkilediği için özgüven, sosyal ilişkiler ve ruh hali üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Kaygı, üzüntü ve depresyon belirtileri yaşanabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa lütfen hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Sedef hastalığını tamamen önlemek şu an için mümkün değildir. Ancak tetikleyicilerden uzak durmak, stresi yönetmek, düzenli cilt bakımı yapmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Sedef hastalığını önleyen özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak enfeksiyonlar sedefi tetikleyebildiği için grip, zatürre gibi önerilen aşıları yaptırmak dolaylı olarak atakları önlemeye yardımcı olabilir. Aşı öncesinde doktorunuza danışmanız önemlidir.

Tarama programları

Toplumda sedef hastalığı için rutin bir tarama testi önerilmez. Ailesinde sedef olan kişiler cilt ve tırnaklarını düzenli olarak kontrol etmeli ve herhangi bir şüpheli leke veya belirti gördüklerinde bir dermatoloji uzmanına başvurmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemlerde kalıcı hasara yol açabilen sedef artriti
• Vücudun geniş bir bölümünü kaplayan kızarıklık ve soyulma (eritrodermi)
• Tırnaklarda kalıcı şekil bozuklukları
• Depresyon, uyku sorunları ve sosyal izolasyon
• Kalp-damar hastalığı, diyabet ve yüksek tansiyon riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde sedef hastalığını kontrol altına almak oldukça mümkündür. Doğru tedavi, düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile çoğu kişi cilt belirtilerini büyük ölçüde kontrol edebilir ve normal yaşamına devam edebilir. Umutlu olmak için her nedeniniz var; doktorunuzla iş birliği içinde hareket etmeniz yeterlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.