Ağız Ülserleri

Genel Bakış

Ağız yarası (aft), ağzınızın içinde oluşan küçük, ağrılı yaralardır. Genellikle yuvarlak veya oval şekillidir, ortası beyaz veya sarı, kenarları kırmızı olur. Çoğu zaman bir iki hafta içinde kendiliğinden iyileşir.

Evet, ağız yaraları oldukça yaygındır. Her yaştan insanda görülebilir.

Herkesi etkileyebilir, ancak genç yetişkinlerde ve kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağız içinde (yanak içi, dudak içi, dil, damak) ağrılı, yuvarlak veya oval yaralar
• Yaranın ortası beyaz, sarı veya gri; kenarları kırmızı ve iltihaplı görünür
• Yemek yerken, içerken veya konuşurken artan ağrı
• Bazen yanma veya karıncalanma hissi yara çıkmadan önce

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da yetişkinlerdeki gibi aynı belirtiler görülür
• Yemek yemeyi reddetme, huzursuzluk veya ağlama
• Yaranın ağrılı olması nedeniyle diş fırçalamaktan kaçınma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yaralar daha büyük ve daha derin olabilir
• İyileşme süresi daha uzun olabilir
• Altta yatan bir hastalık (örn. bağışıklık sistemi sorunu) belirtisi olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Ağız içini ısırma, sert fırçalama, sivri bir yiyecek (cips gibi) gibi küçük yaralanmalar
• Stres ve yorgunluk
• Asitli yiyecekler (portakal, domates) veya baharatlı yiyecekler
• Bazı vitamin ve mineral eksiklikleri (B12 vitamini, demir, folik asit)
• Hormonal değişiklikler (adet dönemi gibi)

Risk faktörleri

• Ailede ağız yarası öyküsü olması
• Crohn hastalığı, Behçet hastalığı gibi bağışıklık sistemi hastalıkları
• Duyarlı kişilerde bazı diş macunları (sodyum lauril sülfat içerenler) riski artırabilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yara 3 haftadan uzun süredir geçmediyse
• Ağrı çok şiddetliyse ve yemek yiyemiyorsanız
• Ateş, şişlik gibi enfeksiyon belirtileri varsa
• Yara sürekli tekrarlıyorsa (ayda birkaç kez)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda birkaç kez olağan ağız yarası oluyorsa ve kendiliğinden iyileşiyorsa rutin doktor ziyareti gerekmez
• Ancak yaralar sık tekrarlıyorsa veya rahatsızlık veriyorsa bir aile hekimine veya diş hekimine danışın

Tanı

Doktorunuz ağız yaralarınızı görsel olarak muayene eder. Genellikle başka bir teste gerek yoktur. Yaraların görünümü ve hikayeniz tanı için yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Nadiren, sürekli tekrarlayan veya iyileşmeyen yaralarda kan testleri (vitamin, demir seviyesi) veya biyopsi (küçük bir doku örneği) istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz yaraların büyüklüğünü, yerini ve sayısını değerlendirecek. Geçmişte benzer yaralar geçirip geçirmediğinizi, kullandığınız ilaçları ve alışkanlıklarınızı soracaktır. Bu bilgiler doğrultusunda en uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Çoğu ağız yarası özel bir tedavi gerektirmeden iyileşir. Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, iyileşmeyi hızlandırmak ve yeni yaraların çıkmasını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Tuzlu su ile günde birkaç kez ağzınızı çalkalayın (bir bardak ılık suya bir çay kaşığı tuz)
• Yumuşak diş fırçası kullanın ve yaralara sürtünmekten kaçının
• Baharatlı, asitli, tuzlu veya sert yiyeceklerden (cips, kuruyemiş) uzak durun
• Yemekleri küçük lokmalar halinde ve yavaş yiyin
• Stresten uzak durmaya çalışın, yeterli uyuyun

Tıbbi tedaviler

Eğer yaralar çok ağrılı, sık veya büyükse doktorunuz koruyucu bir jel, ağız spreyi veya ağız gargarası önerebilir. Bunlar yaranın üzerini kaplayarak ağrıyı azaltır ve iyileşmeyi hızlandırır. Gerekirse ağızda kullanılan reçeteli bir gargara veya hap şeklinde ilaçlar da verilebilir. Ağrı kesici olarak doktorunuza danışmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ağız yaraları için cerrahi işlem genellikle gerekli değildir. Ancak çok nadir durumlarda, iyileşmeyen büyük bir yarada biyopsi alınması veya çıkarılması gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Ağız yarası olduğu dönemde yumuşak, ılık yiyecekler (çorba, yoğurt, patates püresi) tüketmek ağrıyı azaltır. Aşırı sıcak veya soğuk içeceklerden kaçının. Yemekten sonra ağzınızı suyla çalkalayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dişlerinizi yumuşak fırçayla nazikçe fırçalayın
• Sert ve sivri yiyeceklerden kaçının
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya yürüyüş yapın
• Yeterli uyuyun ve sağlıklı beslenin

Diyet ve egzersiz

Yara döneminde C vitamini, B12 vitamini ve demir açısından zengin besinler (muz, yoğurt, yumurta, balık) iyileşmeyi destekleyebilir. Egzersiz yapmak genel sağlık için faydalıdır ancak yara iyileşene kadar aşırı zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli tekrarlayan ağız yaraları can sıkıcı ve stresli olabilir. Bu durum yeme, konuşma ve günlük aktiviteleri etkileyebilir. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenebilir olmasa da bazı önlemlerle sıklığı ve şiddeti azaltılabilir: Stresten uzak durmak, ağız içini ısırmamaya dikkat etmek, asitli ve baharatlı yiyecekleri sınırlamak, düzenli diş fırçalamak.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ağız yaraları genellikle kendiliğinden iyileşir ve ciddi komplikasyon yapmaz
• Nadiren, büyük veya derin yaralar ikincil enfeksiyona (bakteriyel) yol açabilir
• Sürekli tekrarlayan yaralar altta yatan bir hastalığın belirtisi olabilir (örneğin Behçet hastalığı)

Uzun vadeli görünüm

Ağız yaralarının çoğu 1-2 hafta içinde iz bırakmadan iyileşir. Tekrarlama eğilimi olsa da, basit önlemler ve gerektiğinde doktor desteği ile kontrol altına alınabilir. Çoğu insan için bu, geçici ve hafif bir rahatsızlıktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.