Burun kanamaları

Genel Bakış

Burun kanaması (tıp dilinde epiştaksis), burnun içindeki ince damarların çatlaması sonucu kan gelmesidir. Genellikle ciddi bir sağlık sorunu değildir ve çoğu zaman evde kolayca durdurulabilir.

Çok sık görülür. İnsanların yaklaşık %60'ı hayatında en az bir kez burun kanaması geçirir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklarda 2-10 yaş arası, yetişkinlerde ise 50 yaş üstü daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burundan damla damla veya akıntı şeklinde kan gelmesi
• Kanın boğaza doğru akması (yutulduğunda mide bulantısı veya kusma yapabilir)
• Burunda hafif bir basınç hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çoğunlukla burun karıştırma veya travma sonrası olur
• Kanama genellikle kısa sürer ve kolay durur
• Çocuk korkabilir; sakinleştirmek önemlidir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kanama daha uzun sürebilir ve daha bol olabilir
• Yüksek tansiyon veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı kanamayı artırabilir
• Kan genellikle burnun arka kısmından gelir (arka burun kanaması) ve tıbbi müdahale gerekebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Burnun içindeki mukoza zarının kuruması (kuru hava, kalorifer, soba)
• Burun karıştırma veya sümkürme
• Alerjik rinit, sinüzit gibi burun içi enfeksiyonları
• Travma (burna darbe, düşme)
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, varfarin gibi - ancak isim vermeden anlatılmalı)

Risk faktörleri

• Kuru iklim veya kış aylarında ev içi havanın çok kuru olması
• Burun spreylerinin aşırı veya yanlış kullanımı
• Kan pıhtılaşma bozuklukları (hemofili gibi)
• Burun tümörleri (nadir)
• Gebelik (hormonal değişiklikler burun damarlarını etkiler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanama 20 dakika boyunca baskı uygulamanıza rağmen durmuyorsa
• Kanama çok yoğunsa veya ağızdan kan geliyorsa
• Baş dönmesi, bayılma hissi veya nefes darlığı varsa
• Kafa travması sonrası kanama başladıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık (haftada 2-3 kez) tekrarlayan burun kanamaları
• Kanama burun tıkanıklığı, akıntı veya koku alma sorunlarıyla birlikteyse
• Kan sulandırıcı ilaç kullananlar düzenli kontrollerini aksatmamalı

Tanı

Doktor öncelikle kanamanın nereden geldiğini belirlemek için burnunuzu özel bir ışık ve aletle (nazal endoskop) inceler. Ayrıca tansiyonunuzu ölçer ve kullandığınız ilaçları sorgular.

Yapılabilecek testler

• Nazal endoskopi (burun içini görmek için ince, ışıklı bir kamera)
• Kan testi (trombosit sayısı, pıhtılaşma testleri - gerekirse)
• Görüntüleme (bilgisayarlı tomografi - nadiren, tümör şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Doktor burnunuza uyuşturucu sprey sıkabilir. Gerekirse kanayan damarı koterize etmek (yakmak) veya tampon koymak gibi işlemler yapılabilir.

Tedavi

Tedavi, kanamanın şiddetine ve nedenine bağlıdır. Hafif kanamalar evde ilk yardımla dururken, tekrarlayan veya şiddetli kanamalarda tıbbi müdahale gerekebilir. Amaç kanamayı durdurmak, nedeni tedavi etmek ve tekrarını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Oturun ve başınızı hafifçe öne eğin (kanın boğazınıza akmasını önlemek için)
• Burnunuzun yumuşak kısmını başparmak ve işaret parmağınızla sıkın ve 10-15 dakika boyunca aralıksız baskı uygulayın
• Baskıyı bırakmadan önce kanamanın durduğundan emin olun
• Kanama sırasında ağzınızdan nefes alın
• Kanama durduktan sonra en az 2 saat boyunca burnunuzu karıştırmayın, sümkürmeyin
• Kuru hava varsa nemlendirici kullanın veya buhar soluyun

Tıbbi tedaviler

Doktor, kanayan bölgeyi koterize etmek (özel bir aletle damarı kapatmak) veya burun tamponu yerleştirmek gibi işlemler uygulayabilir. Gerekirse kanamayı durdurmak için ilaçlı gazlı bez veya hemostatik ajanlar kullanılabilir. Altta yatan neden (yüksek tansiyon, pıhtılaşma bozukluğu) tedavi edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, tekrarlayan ve tedaviye dirençli kanamalarda, burun içindeki büyük bir atardamarın bağlanması (arter ligasyonu) veya embolizasyon (damarın tıkanması) gibi cerrahi yöntemler düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatınızda basit önlemlerle burun kanaması riskini azaltabilirsiniz. Evdeki havayı nemli tutun, burnunuzu aşırı sümkürmekten kaçının ve alerjilerinizi kontrol altında tutun. Kanama olduğunda ilk yardımı uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Burnunuzu nemli tutmak için tuzlu su spreyi (deniz suyu spreyi) kullanabilirsiniz
• Kışın kaloriferli ortamlarda nemlendirici cihaz bulundurun
• Burnunuzu karıştırmamaya özen gösterin
• Ağır kaldırma, ıkınma gibi tansiyonu yükselten aktivitelerden kaçının
• Eğer kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız doktorunuzla düzenli kontrollere gidin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz genel damar sağlığı için faydalıdır. C vitamini ve K vitamini açısından zengin besinler (yeşil yapraklı sebzeler, turunçgiller) damar duvarını güçlendirebilir. Egzersiz yaparken aşırı zorlanmamaya dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık ve beklenmedik burun kanamaları kaygı ve endişeye neden olabilir. Özellikle çocuklarda korku yaratabilir. Bunun normal olduğunu bilmek ve sakin kalabilmek önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya doktorla duygularınızı paylaşın.

Önleme

Tamamen önlenemese de birçok burun kanaması basit önlemlerle engellenebilir. Burnun içini nemli tutmak, burnu karıştırmaktan kaçınmak ve alerjileri tedavi etmek en etkili yöntemlerdir.

Tarama programları

Rutin bir tarama önerilmez. Ancak yüksek tansiyon veya kan pıhtılaşma sorunları gibi risk faktörleriniz varsa düzenli kontrollerinizi yaptırmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren durdurulamayan kanamaya bağlı aşırı kan kaybı (anemi)
• Kanın boğaza akmasıyla solunum güçlüğü nadiren görülebilir
• Tekrarlayan kanamalar günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir

Uzun vadeli görünüm

Genellikle burun kanamaları ciddi değildir ve evde basit müdahalelerle geçer. Nadiren altta yatan bir hastalığın belirtisi olabilir. Doğru tedavi ve önlemlerle çoğu kişi rahat bir yaşam sürer. Endişeleniyorsanız mutlaka bir doktora danışın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.