Tekrarlayan burun kanamaları

Genel Bakış

Burun kanaması (epistaksis), burnun içindeki ince kan damarlarının yırtılması sonucu oluşan kanamadır. Tekrarlayan burun kanamaları, sık sık (örneğin haftada birden fazla) veya uzun süreli kanamalardır.

Evet, burun kanaması oldukça yaygındır. İnsanların yaklaşık %60'ı hayatlarında en az bir kez burun kanaması yaşar. Tekrarlayan burun kanamaları da sık görülen bir şikâyettir.

Burun kanamaları herkesi etkileyebilir, ancak özellikle 2-10 yaş arası çocuklarda ve 50 yaş üstü yetişkinlerde daha sıktır. Ayrıca kan sulandırıcı ilaç kullananlarda, yüksek tansiyonu olanlarda veya burun içi kuruluğu yaşayanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burundan bir veya iki taraftan gelen kan
• Kanın boğaza akması sonucu ağızdan tükürükle kan gelmesi
• Baş dönmesi veya sersemlik hissi (kan kaybı fazlaysa)

Çocuklarda belirtiler

• Burnu karıştırma alışkanlığına bağlı sık kanama
• Genellikle ön burundan gelen ve kolayca duran kanama
• Çocukta korku ve endişe

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kan sulandırıcı ilaç kullanımına bağlı daha uzun süren ve durdurması zor kanamalar
• Yüksek tansiyonla ilişkili olabilir
• Kanama genellikle burun arka kısmından (posterior) olabilir ve daha ciddidir

Nedenler

Ana nedenler

• Burun içinin kuruması (kuru hava, kalorifer, klima)
• Burnu karıştırma veya sümkürme
• Alerjik nezle, sinüzit gibi burun enfeksiyonları
• Burun içinde yabancı cisim (özellikle çocuklarda)
• Tansiyon yüksekliği (hipertansiyon)
• Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, varfarin gibi)
• Burun tümörleri (nadir, ancak tekrarlayan kanamalara neden olabilir)

Risk faktörleri

• Kış aylarında kuru hava
• Hava kirliliği veya sigara dumanına maruziyet
• Sık sık burun spreyi kullanımı (dekonjestanlar)
• Burun ameliyatı geçirmiş olmak
• Kanama bozuklukları (hemofili, von Willebrand hastalığı gibi)
• Karaciğer hastalığı veya böbrek yetmezliği

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanama 20 dakikadan uzun sürüyorsa
• Kanama çok şiddetliyse veya günde birden fazla oluyorsa
• Kanama bir kazadan sonra başladıysa
• Yutma veya nefes alma zorluğu varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada birden fazla burun kanaması oluyorsa
• Kanama herhangi bir ilaç (özellikle kan sulandırıcı) kullanımıyla ilişkiliyse
• Kanama hafif ama sürekli tekrarlıyorsa
• Burun kanamasına baş ağrısı, burun tıkanıklığı veya koku kaybı eşlik ediyorsa

Tanı

Doktor, öncelikle tıbbi geçmişinizi dinler ve burnunuzu özel bir aletle (nazal endoskop) muayene eder. Bu muayene sırasında kanamanın kaynağını ve olası nedenleri görmeye çalışır.

Yapılabilecek testler

• Nazal endoskopi (burun içini kamera ile inceleme)
• Kan testleri (kan sayımı, pıhtılaşma testleri)
• Tansiyon ölçümü
• Alerji testleri (alerji düşünülüyorsa)
• Görüntüleme (tomografi, nadiren gerekir)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, kanamanın ne sıklıkta olduğunu, süresini, miktarını ve hangi taraf burnun kanadığını soracaktır. Ayrıca kullandığınız ilaçları, var olan hastalıklarınızı ve ailede kanama bozukluğu olup olmadığını sorgulayacaktır. Muayene genellikle ağrısızdır, ancak burun içine sprey sıkılarak uyuşturulabilir.

Tedavi

Tekrarlayan burun kanamalarının tedavisi nedenine bağlıdır. Çoğu durumda evde alınacak basit önlemler yeterlidir. Ancak sık ve şiddetli kanamalarda tıbbi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Kanama anında: Başınızı hafifçe öne eğin, burnunuzun yumuşak kısmını 10-15 dakika boyunca sıkın. Ağzınızdan nefes alın.
• Kanama durduktan sonra: Burnunuzu karıştırmayın, sümkürmeyin, ağır kaldırmayın.
• Burnun içini nemli tutmak için: Tuzlu su spreyleri veya buhar makinesi kullanın.
• Kuru havalarda nemlendirici cihaz (nemlendirici) kullanın.
• Sigara dumanından ve kimyasal maddelerden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktor, burnun içindeki kanayan damarları kimyasal veya elektrikle dağlayarak (koterizasyon) kapatabilir. Bazen burna özel tamponlar (nazal paket) yerleştirilir. Bu işlemler genellikle lokal anestezi ile yapılır. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda ilaç düzenlemesi yapılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer diğer yöntemlerle kanama kontrol altına alınamazsa, nadiren cerrahi müdahale (örneğin damar bağlanması) gerekebilir. Bu durum genellikle uzman bir kulak burun boğaz doktoru tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Tekrarlayan burun kanamaları günlük yaşamda endişe yaratabilir. Kanama anında panik yapmamak ve doğru ilk yardım uygulamak önemlidir. Yanınızda her zaman bir paket kağıt mendil veya küçük bir havlu bulundurmak rahatlatıcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bulunduğunuz ortamın nemini artırın (nemlendirici kullanın).
• Burnunuzu sert sümkürmekten kaçının; gerektiğinde nazikçe temizleyin.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve çocukların burnunu karıştırmasını engelleyin.
• Aşırı sıcak veya kuru ortamlardan uzak durun.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, doktorunuza danışmadan kesmeyin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme genel sağlık için önemlidir. Özel bir diyet gerekmez, ancak C vitamini ve demir açısından zengin besinler (turunçgiller, yeşil yapraklı sebzeler) kan damar sağlığına katkıda bulunabilir. Ağır egzersizlerden sonra kanama riski artabileceği için, egzersiz sonrası dinlenin ve burnunuzu zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık burun kanamaları, özellikle çocuklarda ve anksiyeteye yatkın kişilerde korku ve kaygıya neden olabilir. Kanamanın kontrol altına alınabileceğini bilmek ve doktorun önerilerine güvenmek rahatlatıcıdır. Eğer endişeleriniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa, bir sağlık uzmanına veya psikoloğa başvurabilirsiniz.

Önleme

Evet, birçok tekrarlayan burun kanaması basit önlemlerle önlenebilir. Burnun içini nemli tutmak, burnu karıştırmamak, tansiyonu kontrol altında tutmak, alerjenlerden kaçınmak ve sağlıklı beslenmek en önemli adımlardır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği düzenli sağlık kontrolleri de erken önlem açısından faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anemi (kansızlık) – sürekli kan kaybına bağlı
• Kanamanın burun arkasına kaçarak boğazı tıkaması (nadir ancak ciddi)
• Altta yatan ciddi bir hastalığın (tümör, kanama bozukluğu gibi) geç fark edilmesi

Uzun vadeli görünüm

Tekrarlayan burun kanamaları çoğu zaman basit nedenlere bağlıdır ve uygun tedavi ile genellikle tamamen düzelir. Altta yatan bir neden varsa, bu nedenin tedavisi ile kanamalar durur. Ciddi bir duruma bağlı olsa bile, erken tanı ve tedavi ile başarılı sonuçlar alınabilir. Endişelenmeyin, çoğu kişi için burun kanamaları kontrol altına alınabilir bir durumdur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.