Geçici Osteoporoz: Gelip Geçen Kemik Erimesi

Genel Bakış

Osteoporoz yani kemik erimesi, çoğu zaman yıllar içinde sessizce ilerleyen bir kemik zayıflığıdır. Ancak bazı insanlarda 'gelip geçici' denilen bir tablo görülebilir: belirli bir bölgede (sıklıkla kalça) aniden başlayan ağrı, kemik yoğunluğunda geçici bir azalma ile ilişkilidir ve aylar içinde düzelir. Bu yazıda hem geçici osteoporozu hem de genel olarak kemik sağlığınızı koruma yollarını basitçe anlatıyoruz.

Geçici osteoporoz, yaygın osteoporoza göre çok daha nadirdir. Asıl osteoporoz (kemik erimesi) dünyada ve ülkemizde milyonlarca kişiyi etkileyen yaygın bir halk sağlığı sorunudur; özellikle menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür.

Geçici osteoporoz, sıklıkla 40-70 yaş arası erkekleri ve hamileliğin son dönemindeki kadınları etkiler. Nedeni tam bilinmemekle birlikte, hamilelikteki hormon değişiklikleri ve bölgesel kan akımı değişiklikleri rol oynayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tek taraflı kalça, kasık veya uyluk ağrısı
• Yürürken ya da ağırlık verirken artan ağrı
• Eklemde hassasiyet ve bazen hafif şişlik
• Tutulan bölgede güçsüzlük hissi

Çocuklarda belirtiler

• Geçici osteoporoz çocuklarda çok seyrektir; görülürse büyüme çağında kalça ya da diz ağrısı ve topallama ile kendini gösterebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda osteoporoz genellikle sessizdir; gelip geçen ağrıdan çok küçük düşmelerle bile kırık oluşumu ile fark edilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Geçici osteoporozun kesin nedeni bilinmiyor
• Hamilelikte hormonal değişiklikler
• Bölgesel sinir sıkışması veya kanlanma bozukluğu
• Uzun süreli kortizon (steroid) ilaç kullanımı bazı vakalarda tetikleyici olabilir

Risk faktörleri

• Hamilelik
• 40-70 yaş arası erkek olmak
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketmek
• Hareketsiz yaşam
• Düşük vücut ağırlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kalça ya da bacakta ağrı nedeniyle bacağa yük verememe
• Düşme sonrası bacağı oynatamama veya şekil bozukluğu

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen kemik veya eklem ağrısı
• Menopoza giren, ailesinde osteoporoz öyküsü olan veya uzun süre kortizon kullanan kişilerde kontrol
• Daha önce geçici osteoporoz geçirip benzer ağrılar tekrarladığında

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinledikten sonra fizik muayene yapar. Şüpheye göre görüntüleme yöntemleri ve gerekiyorsa kemik yoğunluğu ölçümü ister.

Yapılabilecek testler

• Röntgen
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
• DEXA (kemik yoğunluğu ölçümü)
• Kan testleri (kalsiyum, D vitamini, böbrek fonksiyonları)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Geçici osteoporozda görüntülemede kemiğin bir bölgesinde ödem dikkat çeker; ancak bu durumun başka hastalıklarla karıştırılmaması için doktorunuz detaylı değerlendirme yapacaktır.

Tedavi

Tedavinin temel amacı ağrıyı azaltmak, kemiği korumak ve hastalığın geçici olduğunu bilerek hastayı rahatlatmaktır. Çoğu kişi aylar içinde iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Ağrılı bacağa geçici olarak az yük vermek
• Koltuk değneği kullanmak
• Bol sıvı almak ve yeterli uyumak
• Fizik tedavi hekiminin önerdiği germe egzersizlerini düzenli yapmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, uygun görürse ağrı kesiciler ve kalsiyum/D vitamini destekleri önerebilir. İlaçların adı ve dozu size özel olduğundan mutlaka doktor reçetesiyle kullanılmalıdır. Kullanılan ağrı kesicilerin ve takviyelerin isimleri ve dozları hastanın durumuna göre değişir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren kırık gelişirse cerrahi müdahale gerekebilir; ancak geçici osteoporozun kendisi için ameliyat önerilmez.

Bu durumla yaşamak

Geçici osteoporoz döneminde ağrınıza göre gününüzü planlayın; tamamen hareketsiz kalmayın ama ağrıyan bölgeyi de zorlamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güvenli düşme önleyici tedbirler alın
• Destekleyici ve kaymaz ayakkabılar giyin
• Evdeki halı, kablo gibi takılma riski yaratan eşyaları kaldırın
• Fizyoterapistinizle güçlendirici egzersizler yapın

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum için süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler tüketin; D vitamini için doktorunuzun önerdiği güneşlenme süresini ve besin takviyelerini göz önünde bulundurun. Egzersiz, ağrıya göre yavaşça artırılmalı.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kemik ağrısı yaşamak endişe yaratabilir; ancak çoğu kişi tamamen iyileşir. Duygusal olarak zorlandığınızda bir uzmandan destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Geçici osteoporozun kendisini kesin olarak önleyecek bir yöntem bilinmiyor; ancak genel kemik sağlığını korumak için dengeli beslenmek, sigara ve aşırı alkolden kaçınmak ve düzenli egzersiz yapmak önemlidir.

Tarama programları

Osteoporoz için risk grubundaysanız doktorunuz kemik yoğunluğu ölçümü önerebilir. Düzenli kontrol ve yaşam tarzı değişiklikleri kırık riskini azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça kırığı (femur boynu kırığı)
• Düşme sonrası uzun süreli hareket kısıtlılığı
• Ağrıya bağlı uykusuzluk ve moral bozukluğu

Uzun vadeli görünüm

Geçici osteoporozda iyileşme genellikle tamdır. Ağrılar aylar içinde azalır, kemik yoğunluğu geri kazanılır. Düzenli doktor takibi, sağlıklı beslenme ve uygun egzersizle kemik sağlığınızı uzun yıllar koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.