Photophobia

Genel Bakış

Fotofobi, ışığa karşı aşırı hassasiyettir. Yani normal ışık seviyeleri gözlerinizi rahatsız eder, ağrıya veya rahatsızlığa neden olur. Bu başlı başına bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir.

Oldukça yaygındır. Migreni olanların çoğu ışığa hassasiyet yaşar. Ayrıca göz kuruluğu, alerji veya uzun süre bilgisayara bakmak gibi durumlarda da sık görülür.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Özellikle migren, göz enfeksiyonu, beyin travması veya menenjit geçirenlerde daha sık görülür. Açık renk gözlü kişilerde hafif derecede daha yaygın olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Normal ışıkta gözlerde batma, yanma veya ağrı
• Güneş ışığına çıkınca kısık gözle bakma veya gözleri kapatma isteği
• Yapay ışıkta (floresan, araba farı) rahatsızlık hissi
• Baş ağrısı, baş dönmesi veya mide bulantısı eşlik edebilir
• Gözlerde kızarıklık, sulanma veya kaşıntı

Çocuklarda belirtiler

• Parlak ışıkta ağlama veya huzursuzluk
• Gözlerini sık sık ovuşturma
• Karanlık odalara kaçma isteği
• Gözlerde kızarıklık veya şişlik (konjonktivit belirtisi olabilir)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Katarakt, glokom (göz tansiyonu) gibi göz hastalıklarına bağlı olarak tetiklenebilir
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak görülebilir
• Yaşa bağlı kuru göz nedeniyle ışığa hassasiyet artabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Migren ve baş ağrısı bozuklukları
• Kuru göz sendromu
• Göz enfeksiyonları (konjonktivit, keratit gibi)
• Kornea çizilmesi veya yaralanması
• Üveit (gözün orta tabakasının iltihabı)
• Menenjit veya ensefalit gibi beyin zarı iltihapları
• Bazı ilaçlar (örneğin tetrasiklin grubu antibiyotikler, antihistaminikler)
• Göz tansiyonu (glokom) atakları
• Beyin sarsıntısı veya kafa travması
• Albinizm gibi göz pigmenti azlığı

Risk faktörleri

• Migren, gerginlik tipi baş ağrısı veya küme baş ağrısı öyküsü
• Kontakt lens kullanımı (özellikle uzun süreli takma)
• Göz alerjileri veya sık göz enfeksiyonu geçirme
• Açık renkli gözler (mavi, yeşil)
• Bilgisayar veya telefona uzun süre bakma
• Stres, yorgunluk, uykusuzluk

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Fotofobi ile birlikte şiddetli baş ağrısı, ateş veya kusma varsa
• Kafa travmasından sonra ışığa karşı ani hassasiyet oluşursa
• Görme kaybı veya gözde şiddetli ağrı varsa
• Nöbet, bilinç bulanıklığı veya konuşma güçlüğü eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Işık hassasiyetiniz bir haftadan uzun sürüyorsa
• Gözlerinizde kızarıklık, akıntı veya kaşıntı ile birlikteyse
• Migren ataklarınız sıklaştıysa ve fotofobi günlük yaşamı etkiliyorsa
• Kontakt lens kullanıyorsanız ve rahatsızlık artmışsa

Tanı

Doktorunuz önce size belirtilerinizi, ne zaman başladığını, nelere dikkat ettiğinizi sorar. Ardından göz muayenesi yapar ve gerekirse başka testler ister.

Yapılabilecek testler

• Göz muayenesi (görme keskinliği, göz basıncı ölçümü, yarık lamba ile gözün ön yapılarının incelenmesi)
• Göz kuruluğu testleri (Schirmer testi, gözyaşı kırılma süresi)
• Migren teşhisi için nörolojik muayene
• Şüpheli durumlarda kan testleri veya beyin görüntülemesi (BT, MR)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor gözlerinize damla damlatarak muayene edebilir, bu hafif bir rahatsızlık verebilir. Tanı genellikle hızlı konur. Eğer altta yatan ciddi bir durum düşünülüyorsa ileri tetkikler yapılır.

Tedavi

Tedavi, fotofobiye neden olan duruma göre değişir. Amaç, altta yatan sorunu tedavi etmek ve belirtileri kontrol altına almaktır.

Evde kişisel bakım

• Güneş gözlüğü kullanmak (özellikle UV korumalı ve polarize camlı olanlar)
• Evde ve işte ışığı loşlaştırmak, perde veya panjur kullanmak
• Bilgisayar ekranında parlaklık ayarını düşürmek, mavi ışık filtresi kullanmak
• Sık sık mola vermek ve gözleri dinlendirmek (20-20-20 kuralı)
• Yapay gözyaşı damlaları (koruyucu içermeyen, eczaneden danışarak kullanılabilir)
• Şapka veya geniş kenarlı güneşlik kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuzun önerisiyle, fotofobiye neden olan duruma göre tedavi uygulanır. Örneğin, kuru göz için yapay gözyaşı ve iltihap önleyici damlalar, migren için özel ilaçlar, göz enfeksiyonları için uygun damlalar reçete edilebilir. Altta yatan neden tedavi edildiğinde fotofobi genellikle düzelir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, örneğin katarakt gibi bir durum cerrahi gerektiriyorsa, fotofobi düzelebilir. Ancak fotofobinin kendisi için doğrudan bir cerrahi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Fotofobi ile günlük hayatınızda ışığı kontrol altına alarak yaşayabilirsiniz. Dışarıdayken güneş gözlüğü ve şapka takmak, iç mekanlarda loş ışık kullanmak işe yarar. Özellikle araba kullanırken güneş siperliği kullanmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneş gözlüğünü yanınızda taşıyın ve ihtiyaç halinde kullanın
• Ev ve iş yerinizde ışık seviyesini ayarlayabilen lambalar tercih edin
• Bilgisayar, tablet ve telefonlarda mavi ışık filtresi ve karanlık mod kullanın
• Düzenli uyuyun, yorgunluk fotofobiyi artırabilir
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon yapın

Diyet ve egzersiz

Beslenmenin fotofobi üzerinde doğrudan etkisi olmasa da, migreni tetikleyen yiyeceklerden (örneğin işlenmiş etler, eski peynir, çikolata, kafein) kaçınmak yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz migren ataklarını azaltabilir, ancak aşırı efor bazı kişilerde tetikleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli ışıktan rahatsızlık duymak, sosyal aktiviteleri kısıtlayabilir ve huzursuzluk, kaygı yaratabilir. Fotofobinin sizi etkilediğini hissettiğinizde doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Fotofobinin kendisini tamamen önlemek genellikle mümkün değildir. Ancak altta yatan nedenlere bağlı olarak tetikleyicilerden kaçınmak (örneğin migren tetikleyicileri, uzun süreli ekran kullanımı, göz kuruluğu) belirtileri azaltabilir. Güneş gözlüğü ve uygun aydınlatma gibi koruyucu önlemler her zaman alınabilir.

Tarama programları

Düzenli göz muayeneleri (yılda bir kez) göz hastalıklarının erken teşhisine yardımcı olur. Özellikle ailede glokom veya katarakt öyküsü varsa düzenli kontrol önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan ciddi bir hastalık (menenjit, glokom gibi) ilerlerse görme kaybına yol açabilir
• Kronik migren ataklarına bağlı yaşam kalitesi düşebilir
• Göz enfeksiyonları tedavi edilmezse kornea hasarı oluşabilir
• Şiddetli fotofobi nedeniyle günlük aktivitelerde kısıtlanma ve sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Fotofobinin çoğu nedeni başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Erken teşhis ve doğru tedavi ile belirtiler genellikle kontrol altına alınır. Altta yatan hastalığa bağlı olarak tamamen düzelme veya uzun süreli yönetim mümkündür. Düzenli doktor takibi ile yaşam kaliteniz önemli ölçüde korunabilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Academy of Ophthalmology (AAO) - Hastalar için sayfalar ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.