Sedef Hastalığı (Psoriasis): Gelip Geçen Belirtileri Anlamak

Genel Bakış

Psoriasis, ciltte kızarık, kalın, pullu plaklar oluşturan kronik (uzun süreli) bir cilt hastalığıdır. Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi cilt hücrelerini hızlı üretmesi sonucu cilt yüzeyinde hücre birikmesi olur. Hastalık gelip geçen ataklar halinde seyredebilir; bazı dönemler iyiyken bazı dönemlerde belirtiler artabilir.

Evet, toplumda yaklaşık her 100 kişiden 2-3'ünde görülür. Türkiye'de de sık karşılaşılan cilt problemlerinden biridir.

Her yaşta görülebilir, ancak sıklıkla 20-30 ve 50-60 yaşları arasında başlar. Kadınları ve erkekleri eşit oranda etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte gümüşi beyaz pullarla kaplı, kırmızı ve kalın plaklar
• Kaşıntı, yanma veya ağrı hissi
• Ciltte kuruluk, çatlama ve kanama
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma ve renk değişikliği
• Eklemlerde şişlik, tutukluk ve ağrı (bazı hastalarda)

Çocuklarda belirtiler

• Saçlı deride kepek benzeri pullanma
• Bez bölgesinde kızarıklık ve döküntü
• Kaşıntı nedeniyle huzursuzluk ve uyku bozukluğu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt daha kuru olduğundan pullanma daha belirgin olabilir
• İlaç kullanımı ve enfeksiyon riski nedeniyle ataklar daha sık görülebilir
• Eklem tutulumu ve hareket kısıtlılığı daha yaygın olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin sağlıklı cilt hücrelerine saldırması
• Genetik yatkınlık: ailede psoriasis öyküsü olması riski artırır
• Çevresel tetikleyiciler: stres, enfeksiyonlar, cilt yaralanması, bazı ilaçlar

Risk faktörleri

• Ailede psoriasis veya psoriatik artrit öyküsü
• Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi
• Fazla kilolu olmak
• Yoğun ve uzun süreli stres
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler hızla kötüleşiyorsa
• Ciltte şiddetli ağrı veya enfeksiyon belirtisi varsa
• Doktorunuzun verdiği tedaviye rağmen iyileşme olmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte iyileşmeyen, pullu ve kızarık plaklar fark ettiğinizde
• Belirtiler yaşam kalitenizi etkiliyorsa
• Eklemlerde ağrı ve şişlik varsa

Tanı

Doktorunuz cildinizi ve tırnaklarınızı dikkatle muayene eder. Belirtilerin görünümü ve dağılımı çoğu zaman tanı için yeterlidir. Size belirtilerinizin ne zaman başladığını, ailenizde benzer hastalık olup olmadığını ve kullandığınız ilaçları soracaktır.

Yapılabilecek testler

• Genellikle özel bir test gerekmez
• Nadiren, tanıdan emin olunamadığında cilt biyopsisi (ciltten küçük bir parça alınması) yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tanı koyduktan sonra hastalığın şiddetine ve yaygınlığına göre bir tedavi planı önerir. Psoriasis atağını tetikleyen faktörler ve yaşam tarzı alışkanlıkları hakkında bilgi verir.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri kontrol altına almak, atakları azaltmak ve cildin sağlıklı görünümünü geri kazandırmaktır. Psoriasis tamamen ortadan kalkmasa da uzun süre sessiz kalabilir. Tedavi kişiye özeldir ve doktor kontrolünde planlanır.

Evde kişisel bakım

• Cildi her gün kokusuz nemlendiricilerle nemlendirin
• Ilık suyla kısa süreli duş alın; sıcak sudan kaçının
• Plakları kaşımayın; cildi tahriş edecek sert kumaşlardan kaçının
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, meditasyon veya yürüyüş deneyin
• Güneşlenirken aşırıya kaçmayın; doktorunuza kontrollü güneş ışığının uygun olup olmadığını sorun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cilde sürülen kremler ve merhemler, ışık tedavisi (fototerapi) veya ağızdan ya da enjeksiyon yoluyla uygulanan sistemik tedaviler önerebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğu, hastalığın şiddetine ve yaygınlığına bağlıdır. Tedavilerin yan etkileri ve süreci doktorunuzla detaylı olarak konuşulmalıdır. Reçetesiz satılan hiçbir ürünü doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Psoriasis için cerrahi bir tedavi yöntemi yoktur. Ancak eklem hasarına yol açan psoriatik artrit durumunda ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarıyla birlikte değerlendirme gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Psoriasis ataklarının gelip geçici olduğunu bilmek, kendinizi iyi hissetmeye ve doğru cilt bakımına odaklanmak önemlidir. Tetikleyicilerinizi tanıyarak ve düzenli bir cilt bakımı rutini oluşturarak günlük yaşamınızı büyük ölçüde kolaylaştırabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyuyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Cildi tahriş eden parfümlü ürünlerden kaçının
• Pamuklu ve rahat kıyafetler tercih edin
• Hobilerinize zaman ayırıp stresten uzaklaşın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, fazla kilolardan kaçınma ve düzenli egzersiz, vücuttaki iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olabilir. Herhangi bir özel diyet veya besin takviyesi kullanmadan önce doktorunuza danışmak en doğrusudur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Psoriasis, özellikle görünür bölgelerde olduğunda özgüveni etkileyebilir ve kaygı, depresyon gibi duygusal zorluklara yol açabilir. Bu duygularınızı tanımak ve destek aramak güçlenmenin önemli bir parçasıdır. Unutmayın, bu konuda yalnız değilsiniz.

Önleme

Psoriasis kesin olarak önlenemez, ancak tetikleyicilerden kaçınarak atakların sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Düzenli cilt bakımı, stresten uzak durma, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve doktor takibi bu süreçte çok önemlidir.

Aşılar

Aşılar konusunda doktorunuzun önerilerini izleyin. Özellikle bağışıklık sistemini etkileyen bir tedavi alıyorsanız, aşı takvimi ve aşılama zamanları doktorunuzla birlikte planlanmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Plaklarda çatlaklar oluşabilir ve bu bölgelerden enfeksiyon kapma riski artar
• Eklem iltihabı (psoriatik artrit) gelişebilir
• Kalp-damar hastalıkları ve metabolik sendrom gibi sorunların görülme riski artabilir

Uzun vadeli görünüm

Psoriasis kronik bir hastalıktır, ancak uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler genellikle kontrol altına alınır. Çoğu kişi uzun ve sessiz dönemler yaşar, normal ve üretken bir hayat sürdürür. Umut verici olan şey, günümüzde birçok etkili tedavi seçeneğinin bulunmasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.