Cilt Kaşıntısı

Genel Bakış

Kaşıntı, cildinizde rahatsız edici bir his olup sizi kaşımaya yönlendirir. Bazen ciltte kızarıklık, döküntü veya kurulukla birlikte olur, bazen de hiçbir belirti olmaz. Pek çok farklı nedenden kaynaklanabilir.

Evet, kaşıntı toplumda her yaştan insanda sıkça görülen bir şikâyettir. Hemen herkes hayatının bir döneminde kaşıntı yaşar.

Kaşıntı herkesi etkileyebilir. Ancak kuru cilt nedeniyle yaşlılarda, egzama gibi cilt hastalıkları olanlarda, alerjik yapılı kişilerde ve diyabet veya böbrek hastalığı gibi kronik rahatsızlığı olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte rahatsız edici, kaşınma isteği uyandıran his
• Kaşınan bölgede kızarıklık, şişlik veya döküntü
• Kuruluk, pullanma veya çatlama
• Kaşımaya bağlı olarak ciltte yara, kabuk veya kalınlaşma

Çocuklarda belirtiler

• Özellikle gece kötüleşen kaşıntı (bit veya uyuz belirtisi olabilir)
• Diz arkası, dirsek içi gibi kıvrım yerlerinde kaşıntılı döküntü (egzama)
• Sürekli kaşımaya bağlı ciltte enfeksiyon (sarı akıntı, kabuklanma)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaygın ve kuru cilt, özellikle bacaklar ve sırtta
• İlaç kullanımına bağlı kaşıntı (birçok ilaç yan etki olarak kaşıntı yapabilir)
• Karaciğer, böbrek veya tiroid hastalığı gibi altta yatan bir hastalığa bağlı kaşıntı

Nedenler

Ana nedenler

• Kuru cilt (özellikle kış aylarında, düşük nemde)
• Egzama (atopik dermatit), sedef hastalığı gibi cilt hastalıkları
• Alerjik reaksiyonlar (yiyecek, ilaç, bitki, kimyasal, böcek ısırığı)
• Enfeksiyonlar (mantar, uyuz, bit, kızamık, suçiçeği)
• Böbrek yetmezliği, karaciğer hastalığı, tiroid bozuklukları, kansızlık gibi iç hastalıklar
• Sinir sistemi hastalıkları (zona, multipl skleroz)
• Psikolojik nedenler (stres, anksiyete)

Risk faktörleri

• Cildi kurutan sık banyo yapmak, sert sabunlar kullanmak
• Alerjik bünye, astım veya egzama öyküsü
• Yaşlılık (cilt doğal olarak kurur)
• Diyabet, böbrek veya karaciğer hastalığı gibi kronik hastalıklar
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antibiyotikler, tansiyon ilaçları yan etki yapabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kaşıntı aniden başladıysa ve nefes darlığı, şişlik gibi belirtiler varsa acil yardım alın.
• Kaşıntı şiddetli ve tüm vücudu kaplıyorsa, bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Kaşıntıya sarılık (cilt ve göz akında sararma) eşlik ediyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gün içinde kendiliğinden geçmeyen veya uykuyu etkileyen kaşıntı
• Kaşıntının yanında döküntü, kızarıklık veya yara varsa
• Kaşıntı altta yatan bir hastalıkla ilişkili olabilir (diyabet, böbrek hastalığı gibi durumlarda)

Tanı

Doktorunuz önce size şikâyetlerinizi detaylıca sorar; kaşıntının ne zaman başladığını, nerede olduğunu, artıran veya azaltan faktörleri, kullandığınız ilaçları ve başka sağlık sorunlarınızı öğrenir. Ardından cildinizi muayene eder.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse kan testleri (alerji, karaciğer, böbrek, tiroid fonksiyonları),
• Cilt kazıntısı veya alerji testi (patch test),
• Nadiren deri biyopsisi (ciltten küçük bir parça alınarak incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu durumda doktor fizik muayene ve basit sorularla nedeni bulur. Nadiren ileri tetkikler gerekebilir. Kaşıntı bazen bir iç hastalığın ilk belirtisi olabilir, bu yüzden doktorunuz ayrıntılı bir değerlendirme yapacaktır.

Tedavi

Kaşıntının tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Kuru cilt için nemlendiriciler, alerji için antihistaminikler (alerji ilaçları), egzama gibi durumlarda kortizonlu kremler (doktor önerisiyle) kullanılabilir. Amaç, kaşıntıyı azaltmak ve kaşımaya bağlı cilt hasarını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi günde en az iki kez, özellikle banyodan sonra nemlendirin.
• Ilık suyla kısa süreli duş alın, sıcak sudan ve sert sabunlardan kaçının.
• Kaşımak yerine kaşıntılı bölgeye soğuk kompres uygulayın veya hafifçe bastırın.
• Pamuklu, yumuşak giysiler giyin, yün ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Tırnaklarınızı kısa tutun, kaşırken cildinizi yaralamamak için eldiven kullanabilirsiniz.
• Stresten uzak durmaya çalışın; çünkü stres kaşıntıyı artırabilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre tedavi planı oluşturur. Kuru cilt için nemlendirici kremler, alerjik durumlarda antihistaminik (alerji önleyici) haplar veya şuruplar, cilt iltihabı için kortizonlu kremler (doktor kontrolünde) önerilebilir. Bazı durumlarda ışık tedavisi (fototerapi) veya bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar gerekebilir. Uzun süreli ve şiddetli kaşıntılarda doktorunuz altta yatan hastalığa yönelik tedavi de önerebilir. Hiçbir ilacı doktor tavsiyesi olmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kaşıntının cerrahi tedavisi ancak nadir durumlarda, örneğin kaşıntıya neden olan bir tümör (örneğin nadir bir cilt kanseri) varsa düşünülür. Bu durumda tedavi asıl hastalığa yönelik olur ve genellikle kaşıntının kendisi için cerrahi yapılmaz.

Bu durumla yaşamak

Kaşıntılı bir ciltle yaşamak zor olabilir, ancak günlük alışkanlıklarınızda yapacağınız küçük değişiklikler rahatlamanıza yardımcı olabilir. Cildinizi düzenli nemlendirin, tahriş edici maddelerden uzak durun ve kaşıntıyı artıran sıcak ortamlardan kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yatak odanızı serin tutun, nemlendirici kullanın.
• Banyodan hemen sonra nemlendirici sürün.
• Rahatlatıcı ve serinletici losyonlar (kalamine losyonu gibi) kullanabilirsiniz (eczacınıza danışın).
• Kaşıntıyı tetikleyen yiyecekleri (baharatlılar, kafein, alkol) azaltın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek cilt sağlığını destekler. Bazı kişilerde baharatlı yiyecekler, kafein ve alkol kaşıntıyı artırabilir. Egzersiz yapmak genel sağlığınız için iyidir ancak aşırı terleme kaşıntıyı tetikleyebilir; egzersiz sonrası duş alıp cildinizi nemlendirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı, uykusuzluk, huzursuzluk ve strese yol açabilir. Kaşıntı ve stres bir kısır döngü oluşturabilir. Bu durumda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak veya gevşeme teknikleri öğrenmek faydalı olabilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Kaşıntının her türünü tamamen önlemek mümkün olmasa da birçok nedeni önlemek için alınabilecek önlemler vardır. Cildinizi düzenli nemlendirmek, sert sabunlardan kaçınmak, alerjenlerden uzak durmak, böcek kovucular kullanmak ve stresten kaçınmak kaşıntı riskini azaltabilir.

Aşılar

Kaşıntıya neden olabilen suçiçeği ve kızamık gibi hastalıklara karşı aşılar mevcuttur. Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimine uymak bu enfeksiyonları önleyerek kaşıntı riskini azaltır.

Tarama programları

Kaşıntı için spesifik bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli sağlık kontrolleri, kaşıntıya neden olabilecek diyabet, böbrek hastalığı veya tiroid sorunları gibi durumların erken teşhisine yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sürekli kaşımaya bağlı ciltte yaralar, çatlaklar ve enfeksiyon (bakteriyel veya mantar enfeksiyonu) gelişebilir.
• Enfeksiyon varsa kızarıklık, şişlik, ağrı ve sarı akıntı görülebilir.
• Uzun süreli kaşıma ciltte kalınlaşma ve renk değişikliğine yol açabilir.
• Altta yatan bir hastalık (karaciğer, böbrek, tiroid) varsa tedavi edilmezse hastalık ilerleyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kaşıntı, basit önlemler ve evde bakımla kısa sürede iyileşir. Altta yatan neden tedavi edildiğinde kaşıntı da genellikle kaybolur. Kaşıntıya neden olan bazı kronik cilt hastalıkları olsa bile, düzenli tedavi ve cilt bakımı ile kaşıntı kontrol altına alınabilir. Kaşıntı sizi endişelendiriyorsa, doktorunuza danışarak nedenini öğrenmek ve uygun tedaviyi almak en doğrusudur. Unutmayın, kaşıntılı bir ciltle yaşamak zordur ancak yardım almak her zaman mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.