Hapşırma

Genel Bakış

Hapşırma, burnunuzun içindeki tahriş edici maddelerden kurtulmak için vücudunuzun verdiği bir reflekstir. Ani ve güçlü bir nefes verme hareketidir.

Evet, hapşırma çok yaygındır. Hemen hemen herkes hayatında birçok kez hapşırır.

Hapşırma herkesi etkileyebilir. Bebeklerden yaşlılara kadar her yaş grubunda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani ve kontrol edilemeyen hapşırma nöbetleri
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Gözlerde sulanma veya kaşıntı
• Boğazda gıcıklanma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık hapşırma, özellikle alerjik durumlarda
• Burun tıkanıklığı nedeniyle huzursuzluk
• Ateş varsa soğuk algınlığı belirtisi olabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha zayıf bir hapşırma refleksi olabilir
• Baş dönmesi veya düşme riskini artırabilir
• Kronik hastalıklarla birlikte görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjiler: Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri, küf gibi maddelere karşı alerji
• Enfeksiyonlar: Soğuk algınlığı, grip, sinüzit gibi üst solunum yolu enfeksiyonları
• Tahriş edici maddeler: Sigara dumanı, parfüm, kimyasal kokular, kirli hava
• Sıcaklık değişimleri: Ani soğuk veya sıcak hava
• Işık: Bazı kişilerde parlak ışığa bakınca hapşırma (fotik hapşırma refleksi)

Risk faktörleri

• Ailede alerji öyküsü olması
• Aktif veya pasif sigara içiciliği
• Tozlu veya kirli ortamlarda bulunmak
• Mevsimsel değişiklikler sırasında dışarıda fazla vakit geçirmek
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (örneğin, diyabet)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta güçlük çekiyorsanız
• Alerjik reaksiyon belirtileri (şişme, kurdeşen) varsa
• Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı veya halsizlik eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hapşırma 1-2 haftadan uzun sürüyorsa
• Günlük hayatınızı etkiliyorsa (iş, uyku, okul)
• Alerji düşünüyorsanız ve tedaviden fayda görmek istiyorsanız
• Şiddetli burun tıkanıklığı veya yüz ağrısı varsa

Tanı

Doktor genellikle tıbbi öykünüzü dinler ve basit bir fizik muayene yapar. Ne zaman, nerede ve ne sıklıkta hapşırdığınızı sorar.

Yapılabilecek testler

• Alerji testleri: Deri veya kan testi ile alerjenlere karşı duyarlılık ölçülür.
• Burun endoskopisi: Kronik sinüzit veya burun polipleri gibi sorunları görmek için.
• Röntgen veya bilgisayarlı tomografi: Sinüslerin durumunu değerlendirmek için gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size hapşırmanızın olası nedenini açıklayacak ve gerekiyorsa tedavi önerecektir. Çoğu durumda ilaç yazmadan da önerilerle yardımcı olabilir.

Tedavi

Hapşırma tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Alerjik hapşırmalar için antihistaminik ilaçlar (alerji belirtilerini azaltan ilaçlar) kullanılabilir. Enfeksiyon kaynaklıysa dinlenme ve bol sıvı alımı önerilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için, dinlenin.
• Tuzlu su ile burun yıkaması yapın (burun spreyleri eczaneden alınabilir).
• Evde nemlendirici kullanarak havayı nemlendirin.
• Alerjenlerden uzak durun (polen mevsiminde camları kapalı tutun, eve gelince kıyafet değiştirin).
• Sigara dumanı ve güçlü kokulardan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, alerjik hapşırmalar için antihistaminik haplar veya burun spreyleri önerebilir. Enfeksiyon durumunda dekonjestan (burun tıkanıklığını gideren) ilaçlar verilebilir. Şiddetli alerjilerde uzun süreli tedavi planı yapılabilir. İlaçlar doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hapşırma nadiren cerrahi gerektirir. Ancak kronik sinüzit veya burun polipleri gibi yapısal sorunlar hapşırmaya yol açıyorsa, doktor uygun gördüğünde burun ameliyatı önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Hapşırma genellikle geçici bir durumdur. Sık hapşırıyorsanız, yanınızda mutlaka kağıt mendil bulundurun ve hapşırırken ağzınızı kol içine gelecek şekilde kapatın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alerji mevsiminde dışarı çıkarken maske takın.
• Evinizi sık sık havalandırın ve toz almayı ihmal etmeyin.
• Yastık ve yatak koruyucuları kullanarak ev tozu akarlarına karşı önlem alın.
• Stresi azaltmak için rahatlama teknikleri uygulayın (stres alerjik reaksiyonları tetikleyebilir).

Diyet ve egzersiz

Hapşırma için özel bir diyet yoktur. Ancak dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizi güçlendirebilir. Düzenli egzersiz, solunum yollarınızı sağlıklı tutmaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık ve uzun süren hapşırmalar günlük yaşamı zorlaştırabilir, uyku kalitesini düşürebilir ve sosyal ortamlarda rahatsızlık yaratabilir. Bu durum moral bozukluğuna yol açabiliyorsa doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Hapşırmayı tamamen önlemek mümkün olmasa da, tetikleyicilerden uzak durarak sıklığını azaltabilirsiniz. Ellerinizi sık yıkamak enfeksiyon kaynaklı hapşırmaları önlemeye yardımcı olur.

Aşılar

Grip aşısı, grip kaynaklı hapşırma ve diğer belirtileri önleyebilir. Mevsimsel grip aşısı için her yıl sonbaharda aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Hapşırma için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak alerji belirtileriniz varsa doktorunuz alerji testi yapmanızı isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüs enfeksiyonları (sinüzit)
• Orta kulak enfeksiyonları (özellikle çocuklarda)
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk
• Alerjik astımın kötüleşmesi

Uzun vadeli görünüm

Hapşırma çoğu zaman kısa süreli ve zararsızdır. Alerji veya enfeksiyon kaynaklı hapşırmalar uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Tedavi edilmeyen durumlarda bile ciddi kalıcı sorunlar nadirdir. Düzenli doktor kontrolü ile sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.