Ani Egzama Nedir?

Genel Bakış

Egzama, ciltte kızarıklık, kaşıntı, kuruluk ve bazen sulu kabarcıklarla kendini gösteren yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. 'Ani egzama' ise bu belirtilerin daha önce olmadan birden ortaya çıkması veya var olan egzamanın hızla şiddetlenmesidir. Cilt bariyeri zayıfladığında veya bir tetikleyiciye maruz kalındığında bu ataklar görülebilir.

Evet, egzama çok yaygındır. Dünyada milyonlarca insanı etkiler ve ani alevlenmeler de sık yaşanır. Her yaşta görülebilir.

Egzama en sık bebeklerde ve küçük çocuklarda başlar, ancak yetişkinlerde de herhangi bir yaşta ilk kez ortaya çıkabilir. Kuru cilde sahip kişiler, alerjik bünyesi olanlar ve stresli dönemlerden geçenler ani egzamaya daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte yoğun kaşıntı
• Kızarıklık ve iltihap görünümü
• Kuru, pul pul veya çatlamış cilt
• İçi sıvı dolu küçük kabarcıklar
• Kabarcıkların patlamasıyla ağlama ve kabuklanma
• Ciltte şişlik ve sıcaklık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Genellikle yüz, kafa derisi ve vücudun kıvrım yerlerinde (dirsek içi, diz arkası) görülür.
• Bebeklerde yanaklarda kızarıklık ve pullanma dikkat çeker.
• Kaşıntı nedeniyle huzursuzluk ve uyku güçlüğü yaşanabilir.
• Çocuklar kaşıdıkça ciltte daha fazla tahriş oluşabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt daha ince ve kuru olduğu için çatlaklar ve kanamalar daha kolay oluşabilir.
• Kaşıntı geceleri artabilir ve uykuyu olumsuz etkileyebilir.
• Eller ve kollarda yaygın kızarıklık sık görülür.
• İyileşme daha yavaş olabilir ve enfeksiyon riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Cilt bariyerinin zayıflaması: cildin koruyucu üst tabakasının hasar görmesi
• Bağışıklık sisteminin zararsız maddelere aşırı tepki vermesi
• Tahriş edici maddelerle temas: sabun, deterjan, çözücü maddeler, ağır kimyasallar
• Alerjenler: toz akarları, polen, küf, hayvan tüyü, bazı metaller (özellikle nikel)
• Stres ve duygusal gerginlik
• Aşırı sıcak, aşırı soğuk veya çok kuru hava
• Yoğun terleme ve cildin hava almasını engelleyen giysiler

Risk faktörleri

• Kişinin veya ailenin astım, saman nezlesi gibi alerjik hastalık öyküsü
• Kuru cilt yapısına sahip olmak
• Sık sık el yıkama veya suyla uzun süre temas
• Temizlik, sağlık, kuaförlük gibi cildi tahriş eden mesleklerde çalışmak
• Sürekli stres altında olmak
• Sigara kullanmak veya dumanına maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Cilt enfeksiyonu belirtileri varsa: iltihaplı akıntı, sarı kabuklanma, yayılan ağrı ve kızarıklık
• Ateşle birlikte egzama belirtileri kötüleşiyorsa
• Şiddetli kaşıntı nedeniyle gece uykusu belirgin şekilde bölünüyorsa
• Ağızdan alınan veya cilde sürülen mevcut tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz ilk kez ortaya çıktıysa ve iki hafta içinde geçmediyse
• Egzama atakları sık sık tekrarlıyorsa
• Günlük yaşamınızı, işinizi veya okulunuzu etkiliyorsa
• Neyin tetiklediğini anlamak istiyorsanız
• Reçetesiz kullanabileceğiniz ürünler hakkında bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce cildinizi muayene eder ve belirtilerinizi, şikayetlerinizin ne zaman başladığını, nelerle temas ettiğinizi, kullandığınız kozmetik veya temizlik ürünlerini, ailenizde egzama veya alerji öyküsünü sorar. Tanı çoğunlukla muayene ve öyküyle konur; özel bir tahlil gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Şüpheli bir alerji varsa yama testi (cilt alerji testi) yapılabilir.
• Bazı durumlarda kan testi veya genel alerji paneli istenebilir.
• Nadiren, tanıyı netleştirmek için çok küçük bir deri örneği (biyopsi) alınabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Doktorunuz belirtilerinizi not alacak, gerekirse fotoğraflayacaktır. Teşhisi koyduktan sonra tedavi seçeneklerini anlatacak ve size uygun bir bakım planı oluşturacaktır. Test yapılırsa sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı kaşıntı ve iltihabı yatıştırmak, cildin nemini geri kazandırmak ve alevlenmelere yol açan tetikleyicilerden kaçınmaktır. Tedavi kişiye özel planlanır ve genellikle cilt bakımı alışkanlıklarıyla başlar.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün ılık suyla yıkayın; sıcak su kaşıntıyı artırır.
• Yıkadıktan sonra cildiniz hala nemliyken kokusuz, parfümsüz bir nemlendirici sürün.
• Yumuşak, kokusuz sabun veya temizleyici kullanın.
• Pamuklu, rahat ve bol giysiler tercih edin; yün ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Tırnaklarınızı kısa tutun; kaşıma yerine soğuk kompres uygulayın.
• Ellerinizi yıkadıktan sonra mutlaka nemlendirin.
• Stresten uzak durmaya çalışın ve yeterince uyuyun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ciltteki iltihabı azaltmak için kortikosteroid içeren krem veya merhemler (doğrudan cilde uygulanan iltihap gidericiler) önerebilir. Kaşıntıyı kontrol altına almak için ağızdan alınan antialerjik ilaçlar (antihistaminikler) verilebilir. Bazı durumlarda, özellikle çocuklarda ve yüz gibi hassas bölgelerde kullanılmak üzere kalsinörin inhibitörleri adı verilen kortizon içermeyen kremler önerilebilir. Şiddetli ve yaygın egzamada doktorunuz ışık tedavisi (fototerapi) veya bağışıklık sistemini düzenleyen ağızdan ilaçlar önerebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu yalnızca doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Om

Bu durumla yaşamak

Egzama kronik (uzun süreli) bir durum olabilir, ancak doğru bakım ve tedaviyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Cilt bakım rutininizi aksatmamak, tetikleyicilerinizi tanımak ve gerektiğinde doktorunuzla iletişimde kalmak, ani alevlenmelerin sıklığını azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak nemlendirici sürün, özellikle banyodan sonra.
• Ev içinde nemlendirici kullanarak havanın kurumasını önleyin.
• Yumuşak dokulu, pamuklu kıyafetleri tercih edin.
• Sıcak su yerine ılık suyla kısa duş alın.
• Stresi yönetmek için yürüyüş, nefes egzersizi veya meditasyon deneyin.
• Cilt tahrişine neden olabilecek parfümlü ürünlerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Egzamayı doğrudan önleyen bir diyet yoktur. Bazı kişilerde süt, yumurta, fındık veya deniz ürünleri gibi besinler egzamayı tetikleyebilir; ancak bu herkes için geçerli değildir. Bir gıdanın egzamanızı tetiklediğini düşünüyorsanız, doktorunuza danışmadan besini bırakmayın. Dengeli ve çeşitli beslenme ile düzenli egzersiz genel sağlığınızı ve cilt sağlığınızı destekler. Egzersiz sonrası terlemek kaşıntıyı artırabilir, bu nedenle duş alıp nemlendirici sürmek iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı, uyku sorunları ve görünüm kaygısı egzama ile yaşayan kişilerde stres, kaygı ve özgüven azalmasına neden olabilir. Bu duygular oldukça normaldir. Hislerinizi doktorunuzla veya güvendiğiniz birileriyle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek almak da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Egzamanın tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmayabilir, ancak ani alevlenmeleri büyük ölçüde önlemek mümkündür. Bunun için cildinizi düzenli nemlendirmek, tetikleyici maddelerden uzak durmak, stresi yönetmek ve cilde sert davranmaktan kaçınmak en etkili yollardır.

Aşılar

Om

Tarama programları

Om

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bakteriyel veya viral cilt enfeksiyonları (kaşınan ve çatlayan cilde mikropların yerleşmesi)
• Kaşıntı nedeniyle uykusuzluk ve yorgunluk
• Ciltte kalıcı renk değişiklikleri veya yara izleri
• Sürekli kaşımaya bağlı likenleşme adı verilen kalınlaşma ve sertleşme
• İş, okul ve sosyal yaşamda kısıtlanma ve yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu: Egzamanın büyük çoğunluğu, erken dönemde başlanan düzenli cilt bakımı ve uygun tedaviyle kontrol altına alınır. Pek çok kişi zamanla hastalığını tanımayı ve tetikleyicilerden kaçınmayı öğrenir; ataklar daha seyrek ve hafif hale gelir. Egzama bulaşıcı değildir ve doğru bakımla yaşam kalitenizi korumanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.