Ani Nefrit (Böbrek İltihabı)

Genel Bakış

Ani nefrit, böbreklerin birdenbire iltihaplanmasıdır. İltihaplanma, böbreklerin süzme işlemini bozarak vücutta su ve atık birikmesine yol açabilir. Genellikle bir enfeksiyon sonrası bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar.

Ani nefrit yaygın bir hastalık değildir. Her yıl her 100.000 çocuktan yaklaşık 2-3'ünde görülür. Erişkinlerde daha az sıklıkta ortaya çıkar.

En sık 2-12 yaş arası çocukları etkiler, ancak her yaşta görülebilir. Erkek çocuklarda kızlara göre biraz daha sık rastlanır. Yetişkinlerde de, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan (idrarın çay veya kola rengini alması)
• Yüz, göz çevresi, eller ve ayaklarda şişlik (ödem)
• Kan basıncında yükselme (tansiyon)
• İdrar miktarında azalma
• Halsizlik, yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Yukarıdaki belirtilere ek olarak ateş, karın ağrısı veya kusma olabilir.
• Çocukta iştahsızlık ve huysuzluk görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir, ancak kafa karışıklığı, nefes darlığı ve ciddi tansiyon yükselmesi daha sık görülür.
• Bazen hiç belirti vermeyebilir, tesadüfen tespit edilir.

Nedenler

Ana nedenler

• En yaygın neden, boğaz enfeksiyonu (streptokok) veya cilt enfeksiyonu sonrası oluşan bağışıklık tepkisidir. Enfeksiyon geçtikten 1-3 hafta sonra böbrekler iltihaplanır.
• Diğer nedenler arasında bazı virüsler, bakteriler, parazitler, otoimmün hastalıklar ve ilaçlara karşı alerjik reaksiyonlar yer alır.

Risk faktörleri

• Geçirilmiş streptokok enfeksiyonu (boğaz ağrısı, bademcik iltihabı, ciltte yara)
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Zayıflamış bağışıklık sistemi (örneğin, diyabet veya HIV gibi durumlar)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'Acil' ve 'Acil Olmayan Ama Önemli' başlıkları altında sayılan belirtilerden herhangi birini fark ederseniz hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrarınızda bir kez bile kan görürseniz, şişlik veya tansiyon yüksekliği gibi belirtileriniz varsa doktorunuza danışın.
• Çocuğunuzda yüzde şişlik, idrar renginde koyulaşma veya ateş fark ederseniz bir çocuk doktoruna görünün.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından idrar ve kan tahlilleri isteyerek böbrek fonksiyonlarını değerlendirir. Gerekirse böbrek ultrasonu veya biyopsi yapabilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (idrarda protein ve kan olup olmadığına bakılır)
• Kan testleri (böbrek fonksiyonları: kreatinin, BUN; enfeksiyon belirteçleri)
• Böbrek ultrasonu (böbreklerin yapısını ve boyutunu görmek için)
• Gerekli durumlarda böbrek iğne biyopsisi (kesin tanı için küçük bir parça alınır)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. İdrar ve kan tahlilleri sonuçlandıktan sonra, durumun ciddiyetine göre tedavi planı oluşturulur. Gerekirse sizi bir böbrek hastalıkları uzmanına (nefroloji doktoru) yönlendireceklerdir.

Tedavi

Tedavi, iltihabı azaltmak, böbrekleri korumak ve vücutta biriken fazla suyu atmak üzerine kuruludur. Altta yatan nedenin tedavisi de çok önemlidir. Çoğu hastada destekleyici tedavi yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde tuz alımını azaltın.
• Vücudunuzun su dengesini koruyun, ancak aşırı sıvı tüketmeyin. Ne kadar su içeceğinizi doktorunuza danışın.
• Yorucu aktivitelerden kaçının, dinlenmeye özen gösterin.
• İdrar renginizi ve miktarınızı takip edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyon varsa uygun antibiyotik tedavisi başlatabilir. Kan basıncını kontrol altına almak için tansiyon ilaçları, vücuttaki fazla suyu atmak için idrar söktürücü (diüretik) ilaçlar kullanılabilir. Şiddetli vakalarda bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar (kortikosteroidler) gerekebilir. Bu ilaçların isimleri ve dozları hastanın durumuna göre doktor tarafından belirlenir. Tedavi genellikle birkaç hafta sürer, bazı durumlarda aylara yayılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ani nefritte cerrahi müdahale nadiren gerekir. Sadece böbrek biyopsisi sırasında kanama gibi komplikasyonlar gelişirse veya böbrek yetmezliği ilerleyip diyaliz gibi bir tedavi gerektiğinde cerrahi işlemler (örneğin damar yolu açılması) gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Ani nefrit geçirdikten sonra düzenli doktor kontrollerine devam etmek önemlidir. İlaçlarınızı aksatmadan kullanın ve belirtilerinizdeki değişiklikleri not edin. Çoğu kişi birkaç ay içinde normal günlük yaşamına dönebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği diyete uyun, özellikle tuz ve protein alımına dikkat edin.
• Düzenli tansiyon ölçümü yapın.
• Böbreklere zarar verebilecek ağrı kesici ilaçlardan (steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar) kaçının.
• Bol sıvı tüketin, ancak doktorunuz izin verdiği kadar.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde tuzu azaltmak, işlenmiş gıdalardan uzak durmak önemlidir. Potasyum ve fosfor açısından zengin besinler konusunda doktorunuzdan bilgi alın. Hafif yürüyüş gibi egzersizler genellikle güvenlidir, ancak aşırı yorucu sporlardan kaçının. Egzersiz programınızı doktorunuzla konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ani nefrit tanısı ve tedavisi kaygı, endişe ve strese neden olabilir. Bu duygular normaldir. Ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla konuşmak rahatlatıcı olabilir. Unutmayın, böbrek hastalığı tedavi edilebilir bir durumdur ve çoğu insan tamamen iyileşir.

Önleme

Ani nefritin tamamen önlenmesi mümkün olmasa da, bazı önlemler riski azaltabilir. Özellikle boğaz ve cilt enfeksiyonlarının uygun şekilde tedavi edilmesi çok önemlidir.

Aşılar

Rutin aşı takviminizi uygulamak, enfeksiyon riskini azaltarak dolaylı yoldan koruma sağlayabilir. Özellikle grip ve pnömokok aşıları hakkında doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Ailede böbrek hastalığı öyküsü olan kişilerin düzenli idrar tahlili ve tansiyon ölçümü yaptırması, ani nefritin erken belirtilerini yakalamada yardımcı olabilir. Genel tarama önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akut böbrek yetmezliği (böbreklerin aniden çalışmaması)
• Yüksek tansiyonun kalbe ve damarlara zarar vermesi
• Kronik böbrek hastalığına ilerleme
• Vücutta aşırı sıvı birikmesine bağlı kalp yetmezliği
• Hipertansif ensefalopati (tansiyon yükselmesine bağlı beyin hasarı)

Uzun vadeli görünüm

Ani nefrit tedavi edildiğinde genellikle iyi sonuçlanır. Çocukların %95'ten fazlası tamamen iyileşir. Yetişkinlerde iyileşme oranı biraz daha düşüktür, ancak çoğu hasta böbrek fonksiyonlarını koruyabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile kalıcı böbrek hasarı önlenebilir. Düzenli takip sayesinde hastalar uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.