Tendon Kayması: Yerinden Çıkan ve Geri Gelen Tendon

Genel Bakış

Tendonlar, kaslarımızı kemiklerimize bağlayan güçlü bantlardır. Vücudumuzda hareket ederken tendonlar genellikle yerinde sabit kalır. Ancak bazı durumlarda bir tendon, olması gereken yuvasından kayarak dışarı çıkabilir ve daha sonra kendiliğinden veya elle yapılan hareketle tekrar yerine dönebilir. Bu duruma 'tendon kayması' adı verilir. Halk arasında 'tendonun gelip gitmesi' olarak da bilinir. Tendon kayması en sık ayak bileği, el bileği, diz ve kalça çevresinde görülür. Kayma sırasında kişi bir 'tık' sesi veya 'zıplama' hissi duyabilir; buna ağrı, şişlik ve eklemde güvensizlik eşlik edebilir.

Tendon kayması, toplumda herkeste görülebilen bir durumdur. Özellikle spor kulüplerinde aktif olan gençlerde ve işi gereği aynı hareketi tekrarlayan kişilerde daha sık rastlanır. Belirtiler kişiden kişiye değiştiği için kesin sıklığı bilinmemektedir. Ancak ortopedi polikliniklerine başvuran hastaların küçük bir bölümünü tendon kayması oluşturur.

Tendon kayması her yaşta görülebilir. Sporcularda, özellikle ayak bileği ve diz zorlanmaları sonrasında daha sık karşılaşılır. Yaş ilerledikçe tendonların elastikiyeti azalır ve kayma riski artar. Bağ dokusu gevşekliği olan kişilerde de tendon kayması daha kolay oluşabilir. Ayrıca, yaşlılarda kas gücünün azalması ve denge sorunları tendon kaymasına zemin hazırlayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem hareket ederken hissedilen tık sesi veya zıplama
• Tendonun yerinden çıktığını hissetme
• Özellikle hareket sırasında ortaya çıkan ağrı
• Eklem çevresinde şişlik ve hassasiyet
• Ağrı nedeniyle eklemin tam kullanılamaması
• Tendonun tekrar tekrar kayması sonucu yorgunluk hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocukların 'ayağım kayıyor' veya 'dizim zıplıyor' gibi ifadeleri
• Ağlamak veya huzursuzluk, özellikle hareket ettirirken
• Ayağına basmak istememe
• Eklemde şişlik, kızarıklık veya sıcaklık artışı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tendon kayması sıklıkla aşınma ve yıpranmaya bağlıdır
• Eklemde ağrı ve sabah tutukluğu
• Kas gücünde azalma ve denge bozukluğu
• Hareket sırasında çıtırtı veya sürtünme sesi
• Düşme ve dengesizlik hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Travma: Düşme, çarpma veya burkulma gibi ani yaralanmalar
• Tekrarlayan zorlayıcı hareketler: Özellikle spor veya iş aktiviteleri
• Tendon kılıfının zayıflığı: Doğuştan olabilir veya zamanla gelişebilir
• Bağ dokusu gevşekliği: Elastik bağ dokusuna sahip kişilerde tendonlar daha kolay kayar
• Eklem iltihabı ile seyreden hastalıklar: Bu hastalıklar tendonların çevresindeki yapıları etkileyebilir

Risk faktörleri

• Futbol, basketbol, tenis gibi ani yön değiştiren sporlarla uğraşmak
• Ayak bileği burkulması geçirmiş olmak
• İş gereği uzun süre ayakta durmak veya aynı hareketi tekrarlamak
• İleri yaş
• Aşırı kilo
• Bağ dokusu gevşekliği (hipermobilite)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ayağınıza basamıyorsanız
• Eklemde şekil bozukluğu veya belirgin bir çıkıntı varsa
• Şiddetli ağrı, uyuşma veya güç kaybı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tendonun kaydığını hissediyor ve bu olay sık sık tekrarlıyorsa
• Eklemde tık sesi, ağrı veya şişlik günlerce sürüyorsa
• Günlük aktiviteleriniz kısıtlanıyorsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve hangi hareketlerde tık hissettiğinizi sorar. Ardından ekleminizi muayene eder; sizden bazı hareketleri yapmanızı isteyebilir. Bu sırada tendonun kaydığını hissedebilir veya duyabilir. Teşhis çoğu zaman fizik muayene ile konulabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktorun eklemi hareket ettirerek tendonun kaymasını değerlendirmesi
• Ultrasonografi: Tendonun görüntülenmesi ve hareket sırasında kaymanın izlenmesi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Tendon ve çevre dokuların detaylı görüntüleri
• Röntgen: Eklemde kırık veya başka bir kemik sorunu olup olmadığını dışlamak için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz ekleminizi yönlendirecek ve ağrılı veya tıklayan noktayı bulmaya çalışacaktır. Gerekirse görüntüleme testleri için hastaneye yönlendirilirsiniz. Teşhis netleştikten sonra tedavi seçenekleri size anlatılacak ve gerekli planlama yapılacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı tendonun yerinde kalmasını sağlamak, ağrıyı azaltmak ve kaymaya neden olan faktörleri ortadan kaldırmaktır. Çoğu hasta, cerrahi dışı yöntemlerle iyileşir. Tedavi sürecinde doktorunuzun önerilerine uymanız oldukça önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Ağrı olan bölgeyi dinlendirin ve zorlayıcı aktivitelere bir süre ara verin.
• Günde birkaç kez, 15-20 dakika buz uygulayın.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde bandaj veya destekleyici bir atel kullanın.
• Bölgeyi yüksekte tutarak şişliği azaltmaya çalışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrınızı hafifletmek için ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar reçetesiz satılan ağrı kesiciler veya doktor tarafından reçete edilen ilaçlar olabilir. Hangi ilacı ne dozda kullanmanız gerektiğini mutlaka doktorunuza sorun. Tedavinin önemli bir parçası da fizik tedavidir. Fizik tedavi uzmanları, tendonun güçlenmesini ve çevresindeki kasların dengesini sağlayacak egzersizler planlar.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer tendon sürekli kayıyor ve ağrı günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa, diğer tedaviler işe yaramadıysa, cerrahi seçenekler konuşulabilir. Ameliyatta tendon yuvası onarılır veya tendonun yerinde durmasını sağlayan doku yeniden yapılandırılır. Ameliyat sonrası fizik tedavi ile iyileşme desteklenir.

Bu durumla yaşamak

Tendon kaymasıyla yaşarken günlük hareketlerinizi buna göre ayarlamanız gerekebilir. Doktorunuzun önerdiği destek bandajını veya ateli düzenli kullanın. Tendonu zorlayan ani dönüşler ve sıçramalardan kaçının. Yapmanız gereken işleri, ağrı oluşmayacak şekilde bölerek planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada birkaç gün, düşük yoğunluklu egzersizler yapın.
• Ani ve tekrarlayan zorlayıcı hareketlerden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği destekleyici ekipmanları kullanın.
• Spor öncesi ısınma ve sonrasında soğuma yapın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, kaslar ve bağ dokular için önemlidir. Aşırı kilolu olmak eklemlere binen yükü artırdığı için, sağlıklı bir kiloda kalmak tendon kaymasını önlemeye yardımcı olabilir. Egzersiz olarak yüzme, bisiklet gibi düşük yük taşıyan aktiviteler tercih edebilirsiniz. Ancak herkesin durumu farklı olduğu için egzersiz programınızı doktorunuz veya fizyoterapistiniz belirlemelidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı, insanın kendini güçsüz veya kaygılı hissetmesine neden olabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir. Bir aile üyeniz veya yakın arkadaşınızla konuşmak iyi gelebilir. Kaygınız artıyorsa ya da günlük yaşamı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa lütfen en yakın sağlık kuruluşuna başvurun veya 112'yi arayın.

Önleme

Tendon kayması her zaman önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Düzenli egzersiz yapmak kasların güçlü ve esnek kalmasını sağlar. Spor yapmadan önce mutlaka ısının. Ayak bileği gibi hassas bölgelerde destekleyici bandaj kullanmak yararlı olabilir. Tekrarlayan hareketler yapıyorsanız sık sık mola verin.

Aşılar

Tendon kaymasına karşı doğrudan koruyan bir aşı yoktur. Ancak tetanoz aşısı gibi rutin aşılarınızı güncel tutmanız, kötü bir yaralanma sonrasında enfeksiyon riskini azaltabilir.

Tarama programları

Tendon kayması için toplumda genel bir tarama önerilmez. Ancak belirtiler fark ettiğinizde erken dönemde doktora başvurmanız, durumun ilerlemesinin önlenmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tendonun tekrarlayan şekilde kayması, tendon kılıfının iltihaplanmasına (tenosinovit) yol açabilir
• Eklemde kalıcı gevşeklik ve dengesizlik oluşabilir
• Tendon zamanla yıpranabilir ve tamamen yırtılma riski ortaya çıkabilir
• Kronik ağrı nedeniyle günlük aktiviteler kısıtlanabilir
• Oluşan hasara bağlı olarak erken yaşta eklem kireçlenmesi gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Tendon kayması çoğu zaman iyi sonuç veren bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu hasta günlük yaşamına ağrısız olarak devam edebilir. Dinlenme, fizik tedavi ve bazen ameliyat ile tendonun tekrar yerinde kalması mümkündür. Tedavi sürecinde sabırlı olmak ve doktorun önerilerine uymak iyileşmeyi hızlandırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.