Yatınca Kötüleşen Bademcik Şişliği ve Ağrısı

Genel Bakış

Bademcikler, boğazınızın arka kısmında bulunan iki küçük doku parçasıdır. 'Yatınca kötüleşen bademcik' genellikle bademcik iltihabı (tonsilit) veya bademcik çevresinde oluşan apse gibi durumlarda görülen bir şikayettir. Yattığınızda boğazdaki şişlik ve ağrı artabilir; bu, iltihabın veya sıvı birikiminin etkisiyle olabilir. Bu durum gece uykuyu zorlaştırabilir ve ciddiye alınmalıdır.

Evet, bademcik iltihabı oldukça yaygındır. Ancak yatınca şiddetlenen belirtiler daha az görülür ve mutlaka bir doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Bademcik sorunları en sık 5-15 yaş arası çocuklarda görülür. Yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler ve sık enfeksiyon geçirenler daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı
• Yutkunma güçlüğü
• Yatınca artan ağrı
• Bademciklerde kızarıklık ve şişlik
• Ateş
• Baş ağrısı
• Kulak ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Yüksek ateş
• Aşırı huzursuzluk
• Yemek yemeyi reddetme
• Salya akması
• Nefes almada zorlanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boğazda kuruluk hissi
• Ses kısıklığı
• Yutma güçlüğü daha belirgin
• Genel durum bozukluğu
• Ateş beklenenden düşük olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (örneğin nezle, grip virüsleri)
• Bakteriler (özellikle A grubu beta hemolitik streptokok)
• Mide asidinin boğazı tahriş etmesi (reflü)
• Sigara dumanı ve kuru hava gibi tahriş edici maddeler

Risk faktörleri

• Sık sık soğuk algınlığı geçirmek
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Kalabalık ortamlarda bulunmak
• Yetersiz uyku ve stres
• Sigara içmek veya dumana maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Boğaz ağrısıyla birlikte nefes güçlüğü
• Yutkunamama
• Yüksek ateş
• Ağız açmada zorluk
• Boyun bölgesinde şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrısı 2-3 günden uzun sürüyorsa
• Ağrıyor ve ateş eşlik ediyorsa
• Evde dinlenmeye rağmen belirtiler artıyorsa

Tanı

Doktorunuz size şikayetlerinizi soracak ve boğazınıza ışıklı bir aletle bakacaktır. Bademciklerinizdeki kızarıklık, şişlik ve iltihap belirtilerini değerlendirecektir. Gerekirse boğazınızdan sürüntü (kültür) örneği alabilir.

Yapılabilecek testler

• Boğaz kültürü (sürüntü testi)
• Hızlı strep testi
• Kan testi (iltihap belirteçleri için)
• Nadiren görüntüleme (ültra son veya tomografi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene kısa sürer ve genellikle ağrısızdır. Sürüntü örneği sırasında hafif bir öğürme hissi olabilir. Sonuçlara göre doktorunuz size uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Tedavi iltihabın nedenine bağlıdır. Viral enfeksiyonlarda bağışıklık sisteminizin iyileşmesi yeterlidir; bakteriyel enfeksiyonlarda doktorun antibiyotik önerebilir. Ağrı ve ateş için hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir. Apsesi olan hastalarda cerrahi drenaj gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı için, özellikle ılık su içerek boğazınızı nemli tutun.
• Tuzlu su ile gargara yapın (1 çay kaşığı tuzu 1 bardak ılık suda eriterek).
• Dinlenin, yeterli uyuyun.
• Boğazınızı tahriş eden yiyecek ve içeceklerden kaçının.
• Odanın havasını nemlendirin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli görürse ateş ve ağrı için genel ağrı kesiciler önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon saptanırsa antibiyotik tedavisi başlanır. Doz ve süre doktor tarafından belirlenir. Reçetesiz ilaç kullanmadan önce mutlaka doktor veya eczacınıza danışın. Apsesi olan hastalarda apsenin boşaltılması için küçük bir işlem veya ameliyat gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademcik iltihabı yılda birkaç kez tekrarlıyorsa, apseler sıklaşıyorsa, nefes almayı zorlaştırıyorsa veya uyku apnesi yapıyorsa doktorunuz bademciklerin alınmasını (tonsillektomi) önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Boğaz ağrısı olduğu dönemde yumuşak yiyecekler tüketmek, çok sıcak veya çok soğuk içeceklerden kaçınmak daha rahat etmenizi sağlar. Yatarken başınızı hafif yukarıda tutmak, yatınca artan ağrıyı azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkayın.
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Boğazınız ağrıyorken ağır egzersizden kaçının; dinlenmek önceliğiniz olsun. İyileştikten sonra yürüyüş gibi hafif aktivitelerle devam edin. Beslenmede yoğurt, çorba gibi yumuşak gıdalar tercih edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü uyku kalitesini bozabilir ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir. Bu durum kaygı ve stres yaratabilir. Bu hisleriniz olduğunda yakınlarınızla konuşmak veya bir uzmandan destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Bademcik iltihabını tamamen önlemek mümkün değildir, ancak hijyen kurallarına dikkat etmek ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak riski azaltır.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, bazı enfeksiyonların bademcik iltihabına dönüşmesini önlemeye yardımcı olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bademcik çevresinde apse oluşumu
• Orta kulak iltihabı
• Sinüzit
• Nadiren eklem romatizması ve böbrek iltihabı (bakteri kaynaklı ise)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu bademcik iltihabı birkaç gün içinde iyileşir. Uygun tedavi ve dinlenme ile durumunuz genellikle tamamen düzelir. Nadiren de olsa ciddi sonuçların önüne geçmek için belirtileri ciddiye almak ve doktorunuza danışmak çok önemlidir. Kendinizi iyi hissedeceğiniz günler çok uzak değil.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.