Bademcik İltihabı ve Ateş: Belirtiler, Tedavi ve Korunma

Genel Bakış

Bademcik iltihabı, boğazın arka kısmındaki bademcik adlı iki küçük dokunun enfeksiyonudur. Çoğunlukla virüsler, bazen de bakteriler nedeniyle olur ve boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü ve ateşle kendini gösterir. Ateş, vücudun enfeksiyonla savaştığını gösteren normal bir yanıttır.

Çok yaygındır. Özellikle çocuklarda ve okul çağındaki gençlerde sık görülen bir üst solunum yolu enfeksiyonudur.

Her yaşta görülebilir; ancak 5-15 yaş arası çocuklar ve gençlerde daha sıktır. Yetişkinlerde de bağışıklığın düştüğü dönemlerde ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı ve yutkunma güçlüğü
• Yüksek ateş
• Bademciklerde kızarıklık, şişlik ve bazen beyaz ya da sarımtırak lekeler
• Boyunda lenf bezlerinin şişmesi
• Baş ağrısı, halsizlik ve kas ağrıları
• Kötü ağız kokusu ve iştahsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Aşırı huysuzluk ve ağlama
• Ağızdan salya akması ve yutmayı reddetme
• Karın ağrısı, bulantı ve kusma
• Yüksek ateşe bağlı halsizlik ve isteksizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boğaz ağrısı klasik belirti kadar belirgin olmayabilir; halsizlik ve iştahsızlık ön planda olabilir
• Sıvı almada azalma ve bilinç bulanıklığı varsa ciddi değerlendirme gerekir
• Kronik hastalıklara bağlı komplikasyon riski artabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: soğuk algınlığı ve grip virüsleri en sık nedendir
• Bakteriler: streptokok gibi mikroplar bakteriyel bademcik iltihabına yol açabilir
• Nadiren mantar enfeksiyonları veya başka etkenler

Risk faktörleri

• Okul, kreş ve yurt gibi kalabalık ortamlarda bulunma
• Bademcik iltihabı olan biriyle yakın temas
• Sigara dumanı ve kirli hava
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalık veya yoğun yorgunluk

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş 3 günden uzun sürüyorsa
• Sıvı alamıyor ve halsizlik artıyorsa
• Boğaz ağrısı çok şiddetliyse veya tek taraflıysa
• Ağız açmakta zorlanıyorsa
• Nefes almakta zorluk hissediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrısı 4-5 günden uzun sürüyorsa
• Ateş düştükten sonra yeniden yükseliyorsa
• Bademcik iltihabı yıl içinde sık tekrarlıyorsa
• Boğazda şişlik veya lenf bezlerinde büyüme bir haftadan uzun sürüyorsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, boğazınıza ve kulaklarınıza bakar, boynunuzdaki bezleri kontrol eder. Genellikle tek başına muayene tanı için yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Boğaz kültürü: bademciklerden sürüntü alınarak bakteri olup olmadığı araştırılır
• Hızlı strep testi: bazı merkezlerde kısa sürede sonuç verir
• Gerekirse kan testi: enfeksiyonun şiddetini ve vücut yanıtını gösterir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene dakikalar içinde tamamlanır. Boğaz kültürü alındıysa sonuç 1-2 gün sürebilir. Doktorunuz sonuca göre tedaviyi düzenler veya kontrol randevusu verebilir.

Tedavi

Tedavi nedene bağlıdır. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik işe yaramaz; vücudun iyileşmesi için istirahat ve sıvı desteği önemlidir. Bakteriyel enfeksiyonlarda hekim antibiyotik önerebilir. Amaç belirtileri hafifletmek, komplikasyonları önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol ılık su, bitki çayı veya çorba gibi sıvılar için
• Tuzlu su ile (bir bardak suya yarım çay kaşığı tuz) günde birkaç kez gargara yapın
• Dinlenin ve uyku düzeninizi koruyun
• Odayı nemlendirin; sigara dumanından uzak durun
• Yumuşak, ılık ve boğazı tahriş etmeyen yiyecekler tüketin

Tıbbi tedaviler

Boğaz ağrısı ve ateş için doktorunuzun önerdiği ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar kullanılabilir. Bakteriyel enfeksiyon saptanırsa hekimin uygun gördüğü antibiyotikler reçete edilir; ilaçlar doktorun belirttiği süre ve dozda kullanılmalı, belirtiler geçse bile erken kesilmemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademcik iltihabı çok sık tekrarlıyorsa, apse oluşmuşsa, bademcikler nefes almayı veya yutmayı engelliyorsa, kulak burun boğaz uzmanı bademcik ameliyatını değerlendirebilir. Ameliyat kararı her hasta için özel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Ateşli dönemde evde dinlenmek, hijyene dikkat etmek ve başkalarıyla yakın temastan kaçınmak hem sizin iyileşmenizi hem de çevrenizdekilerin korunmasını sağlar. Belirtiler düzelene kadar işe veya okula ara verilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın
• Kişisel eşyaları, bardak ve çatal-bıçağı paylaşmayın
• Yatak odasını havalandırın; dumanız ve nemli bir ortam oluşturun
• Yorgunluktan kaçının ve bağışıklığı dengede tutmak için düzenli uyuyun

Diyet ve egzersiz

Ilık sıvılar ve yumuşak gıdalar boğazınızı rahatlatır. İyileşme döneminde ağır egzersiz yapmayın; ateş düştükten sonra kademeli olarak normal aktivitelerinize dönebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Geçmeyen boğaz ağrısı ve ateş, uykunuzu ve iştahınızı etkileyebilir; bu yüzden kendinizi moralsiz veya huzursuz hissedebilirsiniz. Bu geçicidir; kendinize iyileşme izni vermek önemlidir.

Önleme

Bademcik iltihabını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, el hijyeni ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları enfeksiyon riskini belirgin azaltır.

Aşılar

Solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunma sağlayan aşılar, bademcik iltihabına yol açan bazı etkenlere karşı dolaylı koruma sağlayabilir. Hangi aşıların sizin için uygun olduğu konusunda aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Bademcik iltihabı için düzenli bir tarama yapılmaz. Ancak yılda birkaç kez tekrarlayan veya uzun süren boğaz ağrılarında kulak burun boğaz kontrolü önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bademcik çevresinde apse (irin birikmesi)
• Orta kulak iltihabı veya sinüzit
• Bakteri kan yoluyla yayılırsa eklem, kalp kapakları veya böbreklerde iltihabi durumlar

Uzun vadeli görünüm

Çoğu bademcik iltihabı 5-7 gün içinde kendiliğinden veya uygun tedaviyle iyileşir. Erken ve doğru destekle kalıcı sağlık sorunu beklenmez; bademcikler görevlerini sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.