Bademcik İltihabı ve Bulantı: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Bademcikler, boğazınızın iki yanında bulunan küçük lenf dokularıdır. Enfeksiyon kaptıklarında şişebilir, kızarabilir ve ağrı yapabilir. Bu duruma bademcik iltihabı denir. Bazen iltihap veya yutkunma güçlüğü mide bulantısına da neden olabilir. Bulantı, boğazdan mideye akan iltihaplı salgılar nedeniyle veya yutkunma sırasında oluşan rahatsızlık refleksiyle ortaya çıkabilir.

Çok yaygındır. Özellikle çocuklarda ve genç erişkinlerde sık görülür.

Bademcik iltihabı her yaşta görülebilir ancak 5 ile 15 yaş arasındaki çocuklarda daha sıktır. Erişkinlerde de görülür, özellikle kalabalık ortamlarda çalışan veya öğrencilik yapan kişilerde daha kolay bulaşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı ve yutkunma güçlüğü
• Bademciklerde şişlik, kızarıklık ve bazen beyaz iltihap lekeleri
• Ateş
• Mide bulantısı
• Baş ağrısı ve halsizlik
• Kötü nefes kokusu
• Boyunda hassasiyet veya lenf bezlerinde şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Bulantı ve kusma daha belirgin olabilir
• Karın ağrısı
• İştahsızlık ve yutkunmaktan kaçınma
• Yüksek ateş
• Huzursuzluk ve ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boğaz ağrısı daha hafif olabilir
• Yutma zorluğu ve halsizlik ön planda olur
• Ateş olmayabilir veya düşük olabilir
• İştahsızlık ve bulantı belirginleşebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Soğuk algınlığı, grip ve diğer solunum yolu virüsleri en sık nedendir.
• Bakteriler: Özellikle A grubu streptokok bakterisi bademcik iltihabına yol açabilir.
• Nadiren mantar enfeksiyonları veya altta yatan başka hastalıklar da bademcik iltihabına neden olabilir.

Risk faktörleri

• 5-15 yaş arasında olmak
• Okul, kreş veya yurt gibi kalabalık yerlerde bulunmak
• Bademcik iltihabı olan biriyle yakın temas
• Sigara dumanına maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan başka bir hastalığın varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, yutamama veya salya akması varsa hemen 112'yi arayın
• Tek taraflı şiddetli boğaz ağrısı veya bademcikte tek taraflı ileri derecede şişlik varsa aynı gün doktora başvurun
• Çok yüksek ateş, döküntü veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa acil servise gidin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrısı 2-3 günden uzun sürüyorsa
• Bademciklerde beyaz noktalar veya iltihap görmüyorsanız
• Ateş 3 günden fazla devam ediyorsa
• Sık sık bademcik iltihabı geçiriyorsanız
• Bulantı ve kusma sıvı kaybına yol açıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve boğazınıza ışık tutarak bademciklerinizi muayene eder. Ateşinizi ölçer, boynunuzdaki lenf bezlerini kontrol eder. Gerekirse boğazdan sürüntü (kültür) alarak enfeksiyonun nedenini belirler.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Boğaz, bademcikler ve lenf bezlerinin gözle kontrolü
• Boğaz kültürü: Steril bir çubukla bademciklerden örnek alınması
• Hızlı antijen testi: Bakteriyel enfeksiyon olup olmadığını birkaç dakikada gösterebilen bir test

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Kültür sonucu birkaç gün içinde çıkabilir. Doktorunuz sonuca göre size en uygun tedaviyi açıklayacaktır.

Tedavi

Tedavi, enfeksiyonun virüs veya bakteri kaynaklı olmasına göre değişir. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik işe yaramaz; dinlenme ve evde bakım yeterlidir. Bakteriyel enfeksiyonlarda doktorunuz antibiyotik önerebilir. Bulantıyı yönetmek için küçük ve sık öğünler tüketmek, mideyi rahatlatacak yiyecekler seçmek faydalı olabilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve ılık sıvılar için; yeterli sıvı almak bulantıyı azaltmaya yardımcı olabilir
• Ilık tuzlu su ile gargara yapın (bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz) – gargarayı yutmamaya dikkat edin
• Sesinizi dinlendirin, yüksek sesle konuşmayın
• Ortam havasını nemlendirmek için buhar makinesi veya kapalı kapta sıcak su buharı kullanabilirsiniz
• Sigara dumanından ve tahriş edici maddelerden uzak durun
• Bulantı için az ve sık yiyin; yağlı, baharatlı ve çok sıcak yiyeceklerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Bakteriyel enfeksiyon tespit edilirse hekiminiz antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotiği hekimin söylediği süre boyunca ve dozda kullanmak çok önemlidir; erken kesmek hastalığın tekrarlamasına neden olabilir. Ağrı ve ateş için hekiminizin uygun gördüğü bir ağrı kesici kullanılabilir. Reçetesiz satılan hiçbir ilacı, dozunu veya süresini değiştirmeden veya hekime danışmadan kullanmayın; hamileyseniz veya başka bir hastalığınız varsa mutlaka doktorunuza bilgi verin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademcik ameliyatı (tonsillektomi) yalnızca çok sık tekrarlayan enfeksiyonlar, apse oluşumu veya nefes almayı zorlaştıran aşırı büyüme durumlarında düşünülür. Bu karar, bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı tarafından, şikayetlerinizin sıklığı ve şiddetine göre verilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde bol istirahat edin, sesinizi dinlendirin ve gün içinde sık sık küçük miktarlarda sıvı tüketin. Bulantı hissediyorsanız, mideyi rahatlatacak hafif ve soğuk yiyecekler (örneğin yoğurt, muz, elma püresi) deneyebilirsiniz. Ağız hijyeninize özen gösterin ve dişlerinizi düzenli fırçalayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın
• Bardak, çatal, kaşık gibi kişisel eşyalarınızı başkalarıyla paylaşmayın
• Uyku düzeninize dikkat edin; vücudunuz iyileşmek için uykuya ihtiyaç duyar
• Hastayken evde dinlenin ve işe/okula gitmeyin

Diyet ve egzersiz

Boğazı tahriş etmeyen yumuşak ve yarı katı gıdalar tercih edin. Çok sıcak içecekler, asitli içecekler ve baharatlı yiyecekler ağrıyı artırabilir. İyileşene kadar yorucu egzersiz yapmaktan kaçının; ancak hafif yürüyüşler genel durumunuzu iyileştirebilir. Sağlıklı beslenme ve yeterli sıvı alımına dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Boğaz ağrısı ve sürekli yutkunma zorluğu yorucu ve moral bozucu olabilir. Bu durumun geçici olduğunu ve iyileşeceğinizi hatırlatmak isteriz. Uyku ve yemek düzeni bozulabilir; sevdiğiniz dinlendirici aktivitelerle kendinizi iyi hissetmeye çalışın. Gerekirse bir aile hekimi veya uzmandan psikolojik destek isteyebilirsiniz.

Önleme

Bademcik iltihabını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da el hijyenine dikkat etmek, hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak ve bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak riski azaltır.

Aşılar

Hekiminizin önerdiği aşılar (örneğin grip aşısı) solunum yolu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilir. Ancak hiçbir aşı doğrudan bademcik iltihabına karşı korumaz. Rutin aşı takvimi hakkında aile hekiminize danışmanız en doğrusu olacaktır.

Tarama programları

Bademcik iltihabı için özel bir tarama testi önerilmez. Ancak sık tekrarlayan enfeksiyonlar yaşıyorsanız, doktorunuz düzenli aralıklarla kontrol önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren bademcik çevresinde apse (irin toplanması) oluşabilir
• Orta kulak iltihabı veya sinüzit gibi ek enfeksiyonlar gelişebilir
• Şiddetli yutma güçlüğü nedeniyle sıvı kaybı ve halsizlik oluşabilir
• Bakteriyel enfeksiyon durumunda, tedavi edilmezse nadiren eklem, böbrek veya kalp kapakçığını etkileyen romatizmal hastalık riski olabilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, çoğu bademcik iltihabı dinlenme ve doğru tedavi ile tamamen iyileşir. Viral kaynaklıysa birkaç gün içinde spontan düzelme görülür; bakteriyel kaynaklıysa hekimin önerdiği antibiyotikle şikayetler hızla azalır. Apse gibi komplikasyonlar nadirdir ve etkili şekilde tedavi edilebilir. Bu süreci güvenle atlatacağınızı umuyoruz; hekiminiz size en iyi yolu gösterecektir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.