İdrar Yolu Enfeksiyonu ve Mide Bulantısı

Genel Bakış

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), idrar yollarınızda (böbrekler, idrar torbası, idrar kanalı) mikropların neden olduğu bir enfeksiyondur. Normalde idrar yolları mikropsuzdur. Ancak bazı durumlarda bakteriler bu bölgeye girip çoğalabilir. Mide bulantısı, İYE'de özellikle enfeksiyon böbreklere sıçradığında (piyelonefrit) görülebilir. Bu, enfeksiyonun daha ciddi bir hal aldığını gösterebilir.

Evet, idrar yolu enfeksiyonları son derece yaygındır. Kadınların yaklaşık yarısı hayatlarının bir döneminde en az bir kez İYE geçirir. Mide bulantısı eşlik ediyorsa, bu durum enfeksiyonun böbreklere ulaştığını gösterebilir ve daha sık görülmez.

İYE herkesi etkileyebilir, ancak kadınlar, hamileler, yaşlılar, şeker hastaları ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha sık görülür. Mide bulantısı olan İYE, genellikle enfeksiyon böbreklere yayıldığında ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar yaparken yanma veya acı hissi
• Sık sık tuvalete gitme ihtiyacı (ama her seferinde az idrar)
• Ani ve şiddetli idrar yapma isteği
• Bulanık, kötü kokulu veya kanlı idrar
• Kasık veya alt karın bölgesinde ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, ağlama
• İştahsızlık
• Kusma veya mide bulantısı
• Ateş (bazen yüksek olabilir)
• İdrar yaparken rahatsızlık belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani başlayan kafa karışıklığı veya huzursuzluk
• İdrar kaçırma
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Ateş veya vücut sıcaklığında düşüklük
• Sırt veya yan ağrısı

Nedenler

Ana nedenler

• Bakterilerin (çoğunlukla E. coli) idrar yollarına girmesi
• İdrar yolunun herhangi bir bölümünde (böbrek, üreter, mesane, üretra) enfeksiyon gelişmesi
• Mide bulantısı, enfeksiyonun böbreklere (piyelonefrit) ulaşmasıyla ortaya çıkabilir

Risk faktörleri

• Kadın olmak (üretranın kısa olması nedeniyle)
• Cinsel ilişki
• Doğum kontrol yöntemi olarak diyafram veya sperm öldürücü kullanmak
• Menopoz sonrası dönem
• İdrar yolunda tıkanıklık (örneğin böbrek taşı, prostat büyümesi)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar (diyabet, HIV)
• Kateter kullanımı (idrar tüpü)
• Hamilelik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yolu enfeksiyonu belirtileriniz varsa ve mide bulantısı eşlik ediyorsa
• Ateşiniz varsa (38°C ve üzeri)
• Sırt veya yan ağrınız şiddetliyse
• İdrarınızda kan görüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif idrar yolu enfeksiyonu belirtileri (yanma, sık idrara çıkma) varsa ve mide bulantısı yoksa, birkaç gün içinde doktora görünün
• Hamileyseniz ve idrar yolu enfeksiyonu belirtileriniz varsa hemen doktorunuza danışın

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve idrar tahlili ister. İdrar tahlilinde enfeksiyon belirtileri (bakteri, beyaz kan hücresi) aranır. Gerekirse idrar kültürü yapılarak hangi bakterinin neden olduğu belirlenir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (dipstick testi)
• İdrar kültürü ve antibiyogram (bakterinin türünü ve hangi antibiyotiğe duyarlı olduğunu belirlemek için)
• Kan testleri (böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek ve enfeksiyonun yayılıp yayılmadığını görmek için)
• Görüntüleme testleri (ultrason, BT) – nadiren, tekrarlayan enfeksiyonlarda veya taş şüphesinde

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size idrar numunesi vermenizi isteyecek. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Kültür sonucu antibiyotik seçiminde yardımcı olur. Tedaviye başladıktan sonra belirtileriniz 1-2 gün içinde düzelmeye başlar.

Tedavi

İdrar yolu enfeksiyonu tedavisinde amaç enfeksiyonu temizlemek ve belirtileri hafifletmektir. Basit İYE'ler genellikle antibiyotiklerle tedavi edilir. Mide bulantısı varsa, doktorunuz daha güçlü bir antibiyotik veya ağızdan sıvı alamıyorsanız damar yoluyla tedavi önerebilir. Ağrı ve ateş için doktorunuzun önereceği ilaçlar kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için (günde en az 8-10 bardak) – bu, bakterilerin idrarla atılmasına yardımcı olur.
• İdrarınızı tutmayın, sık sık tuvalete gidin.
• Mesane tahrişini azaltmak için kafein, alkol, baharatlı yiyecekler ve asitli içeceklerden kaçının.
• Sıcak su torbası veya sıcak banyo alt karın ağrısını hafifletebilir.
• Dinlenin, vücudunuzun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz genellikle ağızdan alınan antibiyotikler reçete eder. Tedavi süresi enfeksiyonun tipine göre 3 ila 10 gün arasında değişir. Mide bulantısı ve kusma varsa, damar yoluyla sıvı ve antibiyotik verilebilir. Ağrı kesiciler ateş veya ağrı için kullanılabilir. Antibiyotikleri doktorunuzun söylediği süre boyunca düzenli kullanmanız çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, tekrarlayan veya karmaşık İYE'lerde (örneğin: böbrek taşı, apse) cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durumda doktorunuz size uygun seçenekleri anlatacaktır.

Bu durumla yaşamak

İdrar yolu enfeksiyonu geçirirken bol sıvı tüketmek, tuvalet ihtiyacını ertelememek ve hijyene dikkat etmek günlük yaşamı kolaylaştırır. Mide bulantısı varsa, hafif ve kolay sindirilebilir yiyecekler tercih edin. Tedavi tamamlanana kadar ağır egzersizlerden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuvaletten sonra önden arkaya doğru silmek (kadınlar için)
• Pamuklu iç çamaşırı giymek, sıkı giysilerden kaçınmak
• Cinsel ilişkiden önce ve sonra idrara çıkmak
• Bol sıvı almak (su, bitki çayları)
• Bağışıklık sistemini güçlendirmek için dengeli beslenmek ve yeterli uyumak

Diyet ve egzersiz

Tedavi sırasında bol su içmek en önemlisidir. Kızılcık suyunun bazı çalışmalarda koruyucu etkisi olabileceği belirtilse de, kanıtlar sınırlıdır. Hafif yürüyüşler yapabilirsiniz ancak kendinizi yormayın. Mide bulantısı varsa, zencefil çayı veya nane çayı rahatlatıcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar yolu enfeksiyonu ağrı, rahatsızlık ve sık tuvalet ihtiyacı nedeniyle uykusuzluk, endişe veya huzursuzluğa yol açabilir. Özellikle mide bulantısı eklenince günlük yaşam zorlaşabilir. Bu durumun geçici olduğunu ve tedaviyle düzeleceğini unutmayın. Rahatlamak için derin nefes almak, sakin müzik dinlemek faydalı olabilir.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için basit adımlar atabilirsiniz: Bol su içmek, düzenli tuvalet alışkanlığı, hijyen kurallarına uymak, cinsel ilişki sonrası idrar yapmak.

Tarama programları

Rutin bir tarama önerilmez. Ancak hamile kadınlarda idrar yolu enfeksiyonu taraması yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek enfeksiyonu (piyelonefrit) – mide bulantısı, kusma, sırt ağrısı ve yüksek ateşle kendini gösterir.
• Böbrek hasarı (kalıcı olabilir)
• Kana karışan enfeksiyon (sepsis) – hayatı tehdit edici olabilir.
• Tekrarlayan enfeksiyonlar
• Hamilelerde erken doğum veya düşük doğum ağırlığı riski

Uzun vadeli görünüm

İdrar yolu enfeksiyonları, erken ve uygun tedaviyle genellikle tamamen iyileşir. Mide bulantısı olsa bile, doktor kontrolünde tedavi edilirse çoğu insan birkaç gün içinde rahatlar. Nadiren tekrarlama olabilir ancak yaşam tarzı önlemleri ve düzenli doktor takibi ile kontrol altına alınabilir. Umut verici olan, çoğu insanın tedavi sonrası sağlıklı bir hayata devam etmesidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.