Gelip Geçen Vertigo: Nedenleri ve Baş Etme Yolları

Genel Bakış

Vertigo, başınız dönüyormuş veya çevrenizdeki her şey dönüyormuş gibi hissetmenizdir. Aslında baş dönmesi değil; kulak içindeki denge sisteminden kaynaklanan bir denge hissiyatı bozukluğudur. 'Gelip geçen vertigo' ataklar halinde ortaya çıkar, bir süre sonra geçer ve tekrarlayabilir.

Evet, vertigo oldukça yaygındır. Toplumda her 10 kişiden 1'inde hayatının bir döneminde vertigo görülebilir.

Vertigo her yaşta görülebilir, ancak yetişkinlerde ve özellikle yaşlılarda daha sıktır. Bazı türleri (örn. BPPV) kadınlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme hissi (kendi etrafınızda veya çevrenin etrafınızda dönmesi)
• Denge kaybı ve sendeleme
• Mide bulantısı ve kusma
• Göz hareketlerinde kontrolsüz hareketler (nistagmus)
• Terleme ve solukluk

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV): iç kulaktaki küçük kalsiyum kristallerinin yer değiştirmesi
• Vestibüler nörit: denge sinirinin iltihaplanması (çoğunlukla viral enfeksiyon sonrası)
• Meniere hastalığı: iç kulakta basınç ve sıvı artışı
• Migren baş ağrısı ile ilişkili vertigo
• Kulak enfeksiyonları veya kafa travması

Risk faktörleri

• Yaşın ilerlemesi
• Kafa veya boyun yaralanması geçirme
• Daha önce geçirilmiş viral enfeksiyonlar
• Ailede vertigo veya migren öyküsü
• Tuz tüketiminin yüksek olması (Meniere için)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vertigo atakları sık ve şiddetliyse
• İşitme kaybı gelişirse
• Düşme veya yaralanma olursa
• Ayakta durmakta zorlanıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vertigo ayda birden fazla tekrarlıyorsa
• Günlük yaşamı etkiliyorsa
• Uzun süredir devam eden baş dönmesi varsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve baş hareketleriyle tetiklenen özel testler uygular. Denge sisteminizi değerlendirmek için fizik muayene yapar. Gerekirse işitme testi veya görüntüleme isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Dix-Hallpike testi (baş pozisyon testi)
• İşitme testi (odyometri)
• ENG veya VNG denge testleri
• MR veya BT (nadiren gerekir)

Randevunuzda neler beklenir

Check-up genellikle KBB (kulak burun boğaz) uzmanı tarafından yapılır. Tanı için tek bir testin yeterli olmayabileceğini bilin; doktorunuz birden fazla test isteyebilir.

Tedavi

Tedavi vertigonun nedenine göre değişir. Çoğu özel manevra ya da egzersizle düzelir. İlaçlar genellikle bulantı ve baş dönmesi hissini azaltmak için kısa süreli kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında güvenli bir yere oturun veya uzanın, gözlerinizi kapayın
• Başınızı ani hareket ettirmekten kaçının
• Güne odaklanmak yerine sabit bir noktaya bakmayı deneyin
• Yeterince su için ve dinlenin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, BPPV için baş ve vücut pozisyon manevraları önerebilir. Bu manevralar, iç kulaktaki kristalleri eski yerine taşır. Bazı durumlarda denge terapisi (vestibüler rehabilitasyon) da faydalıdır. Kısa süreli olarak bulantı giderici ilaçlar reçete edilebilir; bu ilaçları mutlaka doktor önerisiyle kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi çok nadir gerekir. Meniere hastalığı gibi ilerleyen durumlarda, ilaçlar işe yaramazsa cerrahi seçenekler doktorunuzla tartışılabilir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo ataklarını tetikleyen hareketlerden kaçının; örneğin başınızı hızla çevirmek, yukarı bakmak veya eğilmek atakları başlatabilir. Evinizde düşme riskini azaltacak düzenlemeler yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın
• Kafein, alkol ve tuz tüketimini azaltın (özellikle Meniere'de)
• Kulak enfeksiyonlarına karşı hijyen kurallarına dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme genel sağlığı destekler. Tuz içeriği yüksek besinleri sınırlamak, vertigo ataklarını azaltabilir. Denge egzersizleri (emniyetli bir şekilde) denge sistemini güçlendirebilir, ancak bir uzmana danışarak başlamalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli tekrarlayan vertigo atakları kaygı ve korku yaratabilir. Bazı kişiler evden çıkmaktan çekinebilir. Bu duygular normaldir; ancak günlük yaşamı etkiliyorsa bir uzmandan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Vertigo tamamen önlenemeyebilir, ancak atakları azaltmak mümkündür. Tetikleyicileri öğrenmek ve riskleri yönetmek önemlidir.

Aşılar

Vertigo için özel bir aşı bulunmamaktadır, ancak grip gibi bazı enfeksiyonlardan korunmak iç kulak iltihabı riskini azaltabilir.

Tarama programları

Vertigo için rutin bir tarama testi yoktur; düzenli kulak sağlığı muayeneleri önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşmeye bağlı kırıklar ve yaralanmalar
• Günlük aktivitelerin kısıtlanması
• Kaygı bozukluğu ve sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Vertigo çoğu zaman yönetilebilir bir durumdur. Doğru tanı ile uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri sayesinde atakların sıklığı ve şiddeti azalabilir. Umutlu olmak için neden var; pek çok kişi normal hayatına dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.