Yatarken Şiddetlenen Baş Dönmesi (Vertigo)

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin dönüyor gibi hissettiği bir baş dönmesi türüdür. Bazı kişilerde başın pozisyonu değiştirildiğinde (örneğin yatarak veya sağa sola dönerek) vertigo şiddetlenebilir. Bu duruma halk arasında 'kristal oynaması' da denir; tıbbi adı 'benign paroksismal pozisyonel vertigo' (BPPV) olabilir. Ancak kesin tanı için bir doktora danışmak gerekir.

Evet, özellikle ileri yaşlarda sık görülür. Vertigo ataklarının en yaygın nedeni pozisyonel baş dönmesidir.

Her yaşta görülebilir, ancak 50 yaş üzeri kadınlarda daha sıktır. Kafa travması geçirenlerde ve iç kulak enfeksiyonu olanlarda da risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yatarken veya yatakta dönerken şiddetli baş dönmesi hissi
• Gözlerin istemsiz sıçrama hareketi (nistagmus)
• Bulantı ve bazen kusma
• Denge kaybı ve düşme hissi
• Kulak çınlaması veya dolgunluk hissi (bazı durumlarda)

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulaktaki denge kristallerinin yerinden oynaması (en sık neden)
• İç kulak iltihaplanmaları (vestibüler nörit, labirentit)
• Meniere hastalığı gibi iç kulak sıvı basıncını etkileyen durumlar
• Kafa travması ve boyun travmaları
• Uzun süre hareketsiz yatma veya geçirilmiş ameliyatlar

Risk faktörleri

• 50 yaş üzerinde olmak
• Kadın cinsiyeti
• Kafa ve boyun yaralanmaları
• Daha önce vertigo geçirmiş olmak
• Stres, yorgunluk ve uykusuzluk

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Baş dönmesine ani işitme kaybı eşlik ediyorsa
• Konuşma, görme veya yürüme bozukluğu varsa
• Şiddetli baş ağrısıyla birlikte vertigo yaşanıyorsa
• Ateş ve boyun sertliği gibi menenjit belirtileri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vertigo atakları haftada birden fazla tekrarlıyorsa
• Baş dönmesi günlük aktiviteleri etkiliyorsa
• Belirtiler iki günden uzun sürüyorsa
• Nedensiz düşme veya denge kaybı yaşanıyorsa

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler ve kulak, burun, boğaz muayenesi yapar. Ardından baş hareketleriyle belirtileri tetiklemek için bazı testler uygulayabilir. Bu testler genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.

Yapılabilecek testler

• Dix-Hallpike testi: Baş pozisyonu değiştirilerek vertigo ve göz hareketleri gözlenir
• Baş dönmesi tetikleme testleri
• İşitme testleri (odyometri)
• Gerekirse beyin veya kulak görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında vertigo hissedebilirsiniz; bu, tanı için önemlidir. Doktorunuz hangi pozisyonun belirtiyi tetiklediğini bulacaktır. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde değerlendirilir ve tedavi planı yapılır.

Tedavi

Tedavinin amacı, belirtileri hızla azaltmak ve tekrarlarını önlemektir. Çoğu durumda doktorunuzun uyguladığı baş ve vücut hareketlerinden oluşan manevralar ile kristaller yerine yerleştirilir. Bu manevralar güvenli ve etkilidir; birkaç uygulama sonrasında düzelme sağlanabilir.

Evde kişisel bakım

• Baş dönmesi başladığında hareketi kesin ve oturun ya da uzanın
• Yatakta doğrulurken ve yatarken başınızı yavaşça hareket ettirin
• Ani pozisyon değişikliklerinden kaçının
• Aydınlık ve sessiz bir ortamda dinlenin
• Atak sırasında araç kullanmayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bulantı ve kusmayı azaltacak ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar yalnızca belirtileri geçici olarak bastırır; altta yatan nedeni tedavi etmez. Tedavinin asıl yolu, doktorunuzun önereceği pozisyonel manevralardır. İlaç kullanmak için mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, manevralara ve ilaçlara yanıt alınamayan ağır ve tekrarlayan vertigo atakları için cerrahi seçenekler düşünülebilir. Bu, uzman bir kulak burun boğaz hekimi tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo ataklarınızı azaltmak için günlük yaşamınızı düzenleyebilirsiniz. Yataktan kalkarken önce oturun, birkaç saniye bekleyin ve sonra ayaklanın. Uzanırken veya dönerken başınızı yastıkla destekleyin. Geceleri oda ışığını yakıp kullanabileceğiniz bir işık bulundurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol sıvı tüketin
• Kafein, alkol ve tuz tüketimini sınırlayın (doktorunuz önerirse)
• Düzenli uyuyun ve uykunuzu almaya çalışın
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, vertigoyu doğrudan tedavi etmez; ancak genel sağlık üzerinde olumlu etkisi vardır. Düşme riski geçtikten sonra dengeyi geliştirici hafif egzersizler (doktorunuzun onayıyla) faydalı olabilir. Egzersiz sırasında yanınızda birinin olmasına özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan vertigo atakları kaygıya, günlük yaşamdan çekinmeye ve hatta depresyona neden olabilir. Düşme korkusu yaygındır. Bu duyguları normal karşılamak ve gerektiğinde doktorunuzla veya bir psikologla konuşmak önemlidir. Unutmayın: Çoğu vertigo tedavi edilebilir.

Önleme

Tüm vertigo türlerini önlemek mümkün olmasa da, pozisyonel vertigo ataklarının büyük çoğunluğu, başın ani ve hızlı hareketlerinden kaçınarak ve yatakta dönerken başı yavaş çevirerek azaltılabilir. Kafa travmalarına karşı önlem almak da önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve buna bağlı kırıklar
• Günlük aktivitelerin kısıtlanması
• Kaygı ve depresyon gelişimi
• İş ve sosyal yaşamda aksamalar

Uzun vadeli görünüm

Vertigo çoğu zaman tedavi edilebilir ve hastaların büyük bir kısmı birkaç hafta içinde iyileşir. Bazı kişilerde ataklar tekrarlayabilir; ancak doktor önerilerine uyulduğunda belirtiler genellikle kontrol altına alınır. Sabırlı olun ve kendinize zaman tanıyın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.